W skrócie
Sałata masłowa to odmiana sałaty głowiastej (Lactuca sativa var. capitata) o miękkiej, luźnej główce i grubych, oleistych w dotyku liściach [1]. Jest dobrym źródłem witaminy K, co ma znaczenie dla osób przyjmujących warfarynę [1][2].
- Nazwa łacińska
- Lactuca sativa var. capitata
- Po angielsku
- butterhead lettuce
- Inne nazwy
- sałata maślana, sałata głowiasta masłowa
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 13 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Źródło witaminy K Umiarkowane
- W ciąży
- Bezpieczne
Wartości odżywcze sałaty masłowej
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 13 kcal | — |
| Białko | 1,4 g | — |
| Tłuszcz | 0,22 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,03 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 1,1 g | — |
| w tym cukry | 0,94 g | — |
| Błonnik | 1,1 g | — |
| Woda | 95,6 g | — |
| Wapń | 35 mg | 4% |
| Żelazo | 1,2 mg | 9% |
| Magnez | 13 mg | 3% |
| Fosfor | 33 mg | 5% |
| Potas | 238 mg | 12% |
| Sód | 5 mg | — |
| Cynk | 0,2 mg | 2% |
| Miedź | 0,02 mg | 2% |
| Mangan | 0,18 mg | 9% |
| Selen | 0,6 µg | 1% |
| Witamina C | 3,7 mg | 5% |
| Tiamina (B1) | 0,06 mg | 5% |
| Ryboflawina (B2) | 0,06 mg | 4% |
| Niacyna (B3) | 0,36 mg | 2% |
| Witamina B6 | 0,08 mg | 6% |
| Kwas foliowy | 73 µg | 36% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 166 µg | 21% |
| Witamina E | 0,18 mg | 2% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 102 µg | 136% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 11250, domena publiczna.
Na co pomaga sałata masłowa? Działanie i badania
Sałata, w tym masłowa, jest zwykle dobrym źródłem witamin K i A, choć zawartość zależy od odmiany [1]. Witamina K bierze udział w krzepnięciu krwi, a NIH ODS wymienia sałatę wśród jej źródeł [2]. Norma wynosi 120 mcg dziennie dla mężczyzn i 90 mcg dla kobiet powyżej 19 lat [2]. Nie ma badań, które wykazywałyby leczniczy wpływ samej sałaty masłowej.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Źródło witaminy K | Umiarkowane | [1][2] |
| Działanie lecznicze sałaty masłowej | Niepotwierdzone | [1][2] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Sałata masłowa w kuchni
Sałatę masłową jada się głównie na surowo, jako bazę zielonych sałatek [1]. Jej miękkie liście nadają się też na kanapki i do zawijania farszu.
Sałata masłowa w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Bezpieczne | Dobrze umyta, zwykły produkt spożywczy; zalecane spożycie witaminy K w ciąży wynosi 90 mcg dziennie [2]. |
| Karmienie piersią | Bezpieczne | Zalecane spożycie witaminy K wynosi 90 mcg dziennie [2]. |
| Dzieci | Bezpieczne | Dobrze umyta; po 1. roku życia. |
Sałata masłowa a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | Bezpieczne | Warzywo liściowe, zwykle bez ograniczeń. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Osoby przyjmujące warfarynę powinny utrzymywać stałe, zbliżone dzień po dniu spożycie witaminy K z żywności i suplementów, ponieważ nagły spadek zwiększa ryzyko krwawienia, a nagły wzrost ryzyko zakrzepów [2]. Nie oznacza to rezygnacji z sałaty, lecz jej regularne jedzenie.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Warfaryna i inne leki przeciwzakrzepowe | sałata jest źródłem witaminy K; utrzymuj stałą ilość w diecie [2] |
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Sałata masłowa to jednoroczna roślina z rodziny astrowatych (Asteraceae), uprawiana jako warzywo liściowe [1]. Tworzy miękką, luźną główkę, w odróżnieniu od twardych główek sałaty lodowej [1].
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Sałata masłowa (Bibb, Boston) | miękka główka z grubymi, oleistymi liśćmi [1] |
Przechowywanie sałaty masłowej
Sałatę masłową trzymaj w lodówce, najlepiej w szczelnym pojemniku lub woreczku, i zużyj w ciągu kilku dni. Myj ją tuż przed spożyciem.
Jak wybierać
Wybieraj główki jędrne, o świeżych, jasnozielonych liściach, bez brązowych brzegów i śluzu. Liście są delikatne, dlatego nie powinny być zgniecione.
FAQ
Sałata masłowa po angielsku?
Czy sałata masłowa jest zdrowa?
Czy sałatę masłową można jeść na surowo?
Czy sałata masłowa jest dobra przy warfarynie?
Źródła
- Encyclopaedia Britannica — Lettuce (head lettuce, butterhead) — omówienie
- NIH ODS — Vitamin K: Consumer fact sheet — baza danych
