W skrócie
Seler naciowy to odmiana selera (Apium graveolens var. dulce), której jada się chrupiące, soczyste ogonki liściowe, zwykle na surowo, w sałatkach lub zupach. Badania nad jego składnikami są głównie przedkliniczne, więc zdrowotne właściwości selera, a zwłaszcza „detoksu” sokiem, nie mają potwierdzenia w badaniach na ludziach [1]. Jest za to częstym alergenem pokarmowym [2].
- Nazwa łacińska
- Apium graveolens var. dulce
- Po angielsku
- celery
- Inne nazwy
- seler łodygowy, seler zielony, nać selera
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 16 kcal w 100 g
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- W umiarkowanych ilościach
Wartości odżywcze selera naciowego
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 16 kcal | — |
| Białko | 0,69 g | — |
| Tłuszcz | 0,17 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,04 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 1,4 g | — |
| w tym cukry | 1,3 g | — |
| Błonnik | 1,6 g | — |
| Woda | 95,4 g | — |
| Wapń | 40 mg | 5% |
| Żelazo | 0,2 mg | 1% |
| Magnez | 11 mg | 3% |
| Fosfor | 24 mg | 3% |
| Potas | 260 mg | 13% |
| Sód | 80 mg | — |
| Cynk | 0,13 mg | 1% |
| Miedź | 0,04 mg | 4% |
| Mangan | 0,1 mg | 5% |
| Selen | 0,4 µg | 1% |
| Witamina C | 3,1 mg | 4% |
| Tiamina (B1) | 0,02 mg | 2% |
| Ryboflawina (B2) | 0,06 mg | 4% |
| Niacyna (B3) | 0,32 mg | 2% |
| Witamina B6 | 0,07 mg | 5% |
| Kwas foliowy | 36 µg | 18% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 22 µg | 3% |
| Witamina E | 0,27 mg | 2% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 29,3 µg | 39% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 11143, domena publiczna.
Na co pomaga seler naciowy? Działanie i badania
Przegląd 26 badań nad selerem w chorobach neurologicznych wykazał, że niemal wszystkie dane pochodzą z badań na zwierzętach i in vitro; opublikowano tylko jedno badanie kliniczne [1]. Wynika z tego, że obiecujące wyniki wymagają potwierdzenia u ludzi [1]. Popularne twierdzenia o „oczyszczającym” czy leczniczym soku z selera nie mają oparcia w badaniach klinicznych. Warzywo ma po prostu niską gęstość energetyczną i dostarcza błonnika oraz wody.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Efekty neurologiczne ekstraktu selera i 3-n-butyloftalidu | Ograniczone | [1] |
| Detoks lub leczenie chorób sokiem z selera | Niepotwierdzone | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Seler naciowy w kuchni
Seler naciowy dodaje się surowy do sałatek, koktajli i past, a w ciepłych daniach do zup, sosów i rosołu, gdzie nadaje aromat. Dobrze pasuje do jabłka, orzechów, jogurtu i ryb. Nać można suszyć lub siekać jak zioło. Z tej rośliny dostępny jest też sok i koktajl, które trzeba wyciskać z dużej ilości łodyg.
Seler naciowy w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | W ilościach kulinarnych; brak danych o bezpieczeństwie soku i ekstraktów. |
| Karmienie piersią | W umiarkowanych ilościach | W ilościach kulinarnych. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Pamiętaj o ryzyku alergii pokarmowej [2]. |
| Seniorzy | Bezpieczne | W ilościach kulinarnych; łodygi pokrój, by uniknąć zadławienia. |
Seler naciowy a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Dieta low FODMAP | Ostrożnie | Seler zawiera mannitol; w większych porcjach może nasilać objawy jelitowe. |
| Odchudzanie | W umiarkowanych ilościach | Niskokaloryczne warzywo, ale brak dowodów, że „spala tłuszcz”. |
| Dieta niskohistaminowa | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Seler jest jednym z 14 głównych alergenów, które trzeba deklarować na opakowaniach [2]. Alergia często wiąże się z uczuleniem na pyłki brzozy i bylicy i daje zwykle łagodne objawy w jamie ustnej, ale pierwotna alergia na seler może powodować pokrzywkę, obrzęk i anafilaksję [2]. Gotowanie nie gwarantuje bezpieczeństwa, a nawet suszona przyprawa może wywoływać reakcję [2]. Osoby uczulone muszą unikać też selera korzeniowego [2].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki przeciwzakrzepowe (np. warfaryna) | seler zawiera witaminę K; przy leczeniu warfaryną jedz go regularnie, w stałych ilościach, i omów to z lekarzem |
Seler naciowy dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | W umiarkowanych ilościach | W małych, pokrojonych kawałkach, bez przypraw; brak ostrzeżeń o toksyczności. |
| Kot | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
| Królik | Bezpieczne | Zwykle chętnie jedzony, w niewielkich ilościach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie selera naciowego
Seler naciowy przechowuj w lodówce owinięty folią aluminiową lub w pojemniku z odrobiną wody; zachowa jędrność do 2 tygodni. Mrożony traci chrupkość, więc nadaje się już tylko do zup i sosów.
Jak wybierać
Wybieraj jędrne, chrupiące łodygi z zielonymi, niewiotkimi liśćmi, bez brązowych plam i śluzu. Jaśniejsze łodygi w środku pęczka są łagodniejsze w smaku.
FAQ
Ile kalorii ma seler naciowy?
Seler naciowy po angielsku?
Czy seler naciowy można jeść na surowo?
Do czego dodać seler naciowy?
Źródła
- Tan T.Y.C. i in. Neurological Applications of Celery (Apium graveolens): A Scoping Review. Molecules 2023 — przegląd
- Allergy UK — Celery Allergy — omówienie
