W skrócie
Papaja to owoc drzewa Carica papaya, zawierający enzym papainę; surowy miąższ dostarcza około 43 kcal na 100 g [1]. Najlepiej zbadano wyciąg z liści papai w dengę, ale dowody są niskiej jakości i nie uzasadniają jego rutynowego stosowania [2].
- Nazwa łacińska
- Carica papaya
- Po angielsku
- papaya, pawpaw
- Inne nazwy
- drzewo melonowe, melonowiec właściwy
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 43 kcal w 100 g
- W ciąży
- Ostrożnie
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze papai
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 43 kcal | — |
| Białko | 0,47 g | — |
| Tłuszcz | 0,26 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,08 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 9,1 g | — |
| w tym cukry | 7,8 g | — |
| Błonnik | 1,7 g | — |
| Woda | 88,1 g | — |
| Wapń | 20 mg | 2% |
| Żelazo | 0,25 mg | 2% |
| Magnez | 21 mg | 6% |
| Fosfor | 10 mg | 1% |
| Potas | 182 mg | 9% |
| Sód | 8 mg | — |
| Cynk | 0,08 mg | 1% |
| Miedź | 0,04 mg | 4% |
| Mangan | 0,04 mg | 2% |
| Selen | 0,6 µg | 1% |
| Witamina C | 60,9 mg | 76% |
| Tiamina (B1) | 0,02 mg | 2% |
| Ryboflawina (B2) | 0,03 mg | 2% |
| Niacyna (B3) | 0,36 mg | 2% |
| Witamina B6 | 0,04 mg | 3% |
| Kwas foliowy | 37 µg | 18% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 47 µg | 6% |
| Witamina E | 0,3 mg | 2% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 2,6 µg | 3% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 09226, domena publiczna.
Na co pomaga papaja? Działanie i badania
Metaanaliza kilku niewielkich badań sugeruje, że wyciąg z liści papai zwiększał liczbę płytek krwi u chorych na dengę szybciej niż placebo, ale autorzy ocenili dowody jako niskiej jakości i nie zalecili rutynowego stosowania [2]. Badania laboratoryjne wskazują na działanie przeciwbakteryjne liści, lecz nie przekłada się to na udowodnione leczenie u ludzi [3]. Dla owocu, pestek i suszonej papai nie ma równie dobrych badań klinicznych, więc nie można przypisywać im działania leczniczego.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Wyciąg z liści zwiększa liczbę płytek krwi w dengę | Ograniczone | [2][3] |
| Działanie przeciwbakteryjne liści | Ograniczone | [3] |
| Lecznicze działanie owocu, pestek i suszonej papai | Niepotwierdzone | [2][3] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Dojrzały owoc | miękki, słodki, jada się na surowo bez skórki i nasion [1] |
| Zielona, niedojrzała papaja | zawiera lateks, zwykle się ją gotuje i używa w daniach wytrawnych [1] |
| Suszona | skoncentrowane cukry i energia, często z dodatkiem cukru |
| Nasiona | jadalne, o ostrym, pieprznym smaku; zawierają prunazynę, związek cyjanogenny [1] |
| Liście i ekstrakty | suplementy; patrz przeciwwskazania [3] |
Papaja w kuchni
Dojrzałą papaję przekrój wzdłuż, usuń czarne nasiona i jedz łyżeczką; często dodaje się do niej sok z limonki. Smak jest słodki, łagodny, lekko piżmowy. Zielona papaja jest popularna w azjatyckich sałatkach, po wcześniejszej obróbce lub zblanszowaniu [1].
Papaja w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Ostrożnie | Dojrzały owoc w ilościach kulinarnych jest uznawany za bezpieczny, ale liści papai i suplementów unikaj [3]; niedojrzały owoc zawiera lateks. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak wiarygodnych danych dla suplementów. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Dojrzały owoc bez nasion; suplementów nie podawaj. |
| Seniorzy | Bezpieczne | Dojrzały owoc w zwykłych ilościach; przy lekach patrz interakcje [3]. |
Papaja a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Owoc zawiera cukry; uwzględnij go w planie posiłków. |
| Dieta niskohistaminowa | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
| Odchudzanie | W umiarkowanych ilościach | Niskoenergetyczny owoc, ale nie ma dowodów na działanie odchudzające. |
| Choroby wątroby | Po konsultacji z lekarzem | Suplementów z liści papai unikaj [3]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Lateks z owocu i innych części rośliny może podrażniać lub uczulać, a papaina bywa alergenem [1]. Liści papai w postaci suplementów nie zaleca się w ciąży ani przy chorobach wątroby [3]. Możliwe są dolegliwości żołądkowo-jelitowe i wysypka [3]. Nasiona zawierają związek cyjanogenny, więc jedz je tylko w niewielkiej ilości [1].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki obniżające poziom glukozy | w badaniach przedklinicznych liście papai mogły nasilać działanie; znaczenie kliniczne nieznane [3] |
| Niektóre antybiotyki i leki transportowane przez P-glikoproteinę | możliwe interakcje wg badań przedklinicznych; znaczenie kliniczne nieznane [3] |
Papaja dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Papaja to drzewiasta roślina tropikalna; w Polsce można ją uprawiać jedynie w doniczce w cieplejszym pomieszczeniu lub w szklarni. Z nasion wyrasta szybko, ale owocowanie w naszych warunkach jest rzadkie.
Przechowywanie papai
Niedojrzałą papaję trzymaj w temperaturze pokojowej, aż zmięknie i zmieni kolor na pomarańczowy. Dojrzały owoc przechowuj w lodówce kilka dni.
Jak wybierać
Wybierz owoc, który po lekkim naciśnięciu ustępuje, ma skórkę od bursztynowej do pomarańczowej i słodki zapach [1].
FAQ
Jak jeść papaję?
Jak smakuje papaja?
Czy pestki papai można jeść?
Źródła
- Wikipedia — Papaya (nazwy, skład, użycie kulinarne) — omówienie
- Carica papaya extract in dengue: a systematic review and meta-analysis. BMC Complementary and Alternative Medicine 2019 — przegląd systematyczny
- Memorial Sloan Kettering — Papaya Leaf — omówienie
