W skrócie
Cynamon to wysuszona kora drzew cynamonowca, sprzedawana w laskach lub mielona. Na rynku są dwa główne rodzaje: cejloński, z niewielką ilością kumaryny, oraz kasja, której regularne jedzenie w dużych ilościach może obciążać wątrobę [1][2]. Wpływ cynamonu na cukrzycę nie jest jednoznacznie potwierdzony [1].
- Nazwa łacińska
- Cinnamomum verum J.Presl (cynamon cejloński), Cinnamomum cassia (L.) J.Presl (kasja)
- Po angielsku
- cinnamon
- Inne nazwy
- cynamon cejloński, cynamon prawdziwy, kasja, cynamon chiński
- Kategoria
- Przyprawy
- Kalorie
- 247 kcal w 100 g
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- W umiarkowanych ilościach
Wartości odżywcze cynamonu
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 247 kcal | — |
| Białko | 4 g | — |
| Tłuszcz | 1,2 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,34 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 27,5 g | — |
| w tym cukry | 2,2 g | — |
| Błonnik | 53,1 g | — |
| Woda | 10,6 g | — |
| Wapń | 1002 mg | 125% |
| Żelazo | 8,3 mg | 59% |
| Magnez | 60 mg | 16% |
| Fosfor | 64 mg | 9% |
| Potas | 431 mg | 22% |
| Sód | 10 mg | — |
| Cynk | 1,8 mg | 18% |
| Miedź | 0,34 mg | 34% |
| Mangan | 17,5 mg | 873% |
| Selen | 3,1 µg | 6% |
| Witamina C | 3,8 mg | 5% |
| Tiamina (B1) | 0,02 mg | 2% |
| Ryboflawina (B2) | 0,04 mg | 3% |
| Niacyna (B3) | 1,3 mg | 8% |
| Witamina B6 | 0,16 mg | 11% |
| Kwas foliowy | 6 µg | 3% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 15 µg | 2% |
| Witamina E | 2,3 mg | 19% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 31,2 µg | 42% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 02010, domena publiczna.
Na co pomaga cynamon? Działanie i badania
Cynamon najczęściej bada się w cukrzycy typu 2: w metaanalizie 10 badań obniżał glukozę na czczo i cholesterol, ale nie zmieniał hemoglobiny glikowanej (HbA1c), a wyniki były bardzo niejednorodne [3]. Amerykański NCCIH ocenia, że badania nie pokazują jasno, czy cynamon pomaga w cukrzycy, bo często nie wiadomo, jaki gatunek testowano [1]. Nie ma wiarygodnych dowodów, że cynamon odchudza. Cynamon nie zastępuje leków przeciwcukrzycowych.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Obniża glukozę na czczo w cukrzycy typu 2 | Sprzeczne | [1][3] |
| Obniża HbA1c | Sprzeczne | [3] |
| Obniża cholesterol całkowity, LDL i trójglicerydy | Ograniczone | [3] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Sprzeczne — Wyniki badań się wykluczają.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Laski (kora) | do kompotów, grzańca i potraw duszonych; po kształcie łatwiej odróżnić cejloński od kasji [2] |
| Mielony | do wypieków, owsianki, kawy; w proszku trudno rozpoznać gatunek [2] |
| Kapsułki, ekstrakty | produkty często nie podają gatunku [1]; dawkę ustal z lekarzem lub farmaceutą |
| Olejek cynamonowy | skoncentrowany; nie do stosowania nierozcieńczonego |
Ile cynamonu dziennie i kiedy
Ilość cynamonu ogranicza zawartość kumaryny w kasji: tolerowane dzienne pobranie kumaryny to 0,1 mg na kg masy ciała [2]. Dorosły ważący 60 kg osiąga ten limit po około 2 g kasji dziennie, a 15-kilogramowe dziecko po około 0,5 g [2]. Cynamon cejloński zawiera mało kumaryny, dlatego lepiej go wybierać przy częstym i obfitym używaniu [2]. W badaniach nad cukrzycą stosowano od 120 mg do 6 g dziennie przez 4–18 tygodni [3].
Cynamon w kuchni
Cynamon pasuje do szarlotki, cynamonek, piernika, owsianki, ryżu na mleku, kawy i grzanego wina. W kuchni bliskowschodniej i indyjskiej dodaje się go do dań mięsnych i ryżowych. Laski wyjmuje się po gotowaniu, a mielony dodaje do ciasta lub posypuje nim gotowe danie.
Cynamon w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | Ilości kulinarne są w porządku; duże ilości cynamonu cejlońskiego uznaje się w ciąży za niebezpieczne [1]. |
| Karmienie piersią | W umiarkowanych ilościach | Ilości kulinarne; o większych ilościach wiadomo niewiele [1]. |
| Dzieci | Ostrożnie | Dziecko ważące 15 kg osiąga limit kumaryny po ok. 0,5 g kasji dziennie — lepiej wybierać cejloński [2]. |
| Seniorzy | Po konsultacji z lekarzem | Przy przyjmowaniu leków zapytaj lekarza przed stosowaniem suplementów [1]. |
Cynamon a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | Po konsultacji z lekarzem | Wyniki badań są niejednoznaczne [1][3]; cynamon nie zastępuje leczenia. |
| Choroby wątroby | Ostrożnie | Kumaryna z kasji może szkodzić osobom z chorobami wątroby [1]. |
| Odchudzanie | W umiarkowanych ilościach | Brak wiarygodnych dowodów na działanie odchudzające; cynamon sam w sobie dodaje niewiele kalorii. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
W ilościach przyprawowych cynamon jest bezpieczny dla większości osób [1]. Większe ilości lub długotrwałe stosowanie mogą powodować dolegliwości żołądkowe i reakcje alergiczne [1]. Kasja zawiera kumarynę, która przy dużym spożyciu może uszkadzać wątrobę — szczególnie u osób z chorobami wątroby [1][2]. Nie bierz udziału w tzw. cinnamon challenge, czyli połykaniu łyżki suchego cynamonu — grozi to poważnymi problemami [1].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki przeciwcukrzycowe | przed regularnym stosowaniem suplementu skonsultuj się z lekarzem [1] |
| Leki obciążające wątrobę | kumaryna z kasji dodatkowo obciąża wątrobę [1] |
Cynamon dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | W umiarkowanych ilościach | Cynamon nie jest toksyczny dla psów [4]; nie podawaj dużych ilości ani proszku, który pies mógłby wdychać. |
| Kot | W umiarkowanych ilościach | Cynamon nie jest toksyczny dla kotów [4]; nie stosuj olejku cynamonowego. |
| Koń | W umiarkowanych ilościach | Cynamon nie jest toksyczny dla koni [4]. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Cynamonowiec to wiecznie zielone drzewo z rodziny wawrzynowatych, uprawiane w tropikach — cejloński głównie na Sri Lance, kasja w Chinach i Azji Południowo-Wschodniej. Przyprawę uzyskuje się z wewnętrznej kory młodych pędów, która po wysuszeniu zwija się w rulony. Posypywanie roślin i siewek mielonym cynamonem to popularna metoda domowa, której skuteczność w ogrodzie nie jest dobrze zbadana.
Przechowywanie cynamonu
Cynamon przechowuj w szczelnym pojemniku, w suchym, ciemnym i chłodnym miejscu. Laski zachowują aromat dłużej niż proszek, który traci zapach w ciągu kilku miesięcy.
Jak wybierać
Jeśli jesz cynamon często i dużo, wybieraj cejloński — na opakowaniu szukaj nazwy Ceylon lub Cinnamomum verum [2]. W laskach kasja ma jedną grubą warstwę kory zwiniętą w rulon, a cejloński wiele cienkich, ciasno zwiniętych warstw [2]. W proszku rodzaju nie rozpoznasz na oko, więc kieruj się etykietą [2].
Znaczenie i symbolika
W ezoteryce i tradycjach ludowych cynamon kojarzy się z dostatkiem, ciepłem i przyciąganiem pieniędzy — stąd rytuały z dmuchaniem cynamonu w progu domu. To zwyczaje kulturowe bez naukowego uzasadnienia.
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Ile cynamonu dziennie można jeść?
Jaki cynamon jest najlepszy?
Skąd pochodzi nazwa cynamon?
Cynamon po łacinie i po angielsku?
Źródła
- NCCIH — Cinnamon — omówienie
- BfR — Frequently asked questions on coumarin in cinnamon and other foods — omówienie
- Allen R.W. i in. Cinnamon Use in Type 2 Diabetes: An Updated Systematic Review and Meta-Analysis. Annals of Family Medicine 2013 — metaanaliza
- ASPCA — Cinnamon (rośliny toksyczne i nietoksyczne) — baza danych
