W skrócie
Klinoptylolit to najczęściej spotykany w suplementach naturalny zeolit, czyli mikroporowaty minerał glinokrzemianowy [1][2]. Przegląd z 2018 r. wskazuje, że liczba badań klinicznych klinoptylolitu u ludzi jest nadal mała [1]. Dobrze udokumentowane jest zastosowanie jako dodatku paszowego dla zwierząt, ocenionego przez EFSA [2].
- Po angielsku
- zeolite, clinoptilolite
- Inne nazwy
- klinoptylolit, zeolit medyczny
- Kategoria
- Minerały i kamienie
- W ciąży
- Brak danych
- Dla psa
- Brak danych
Właściwości chemiczne i fizyczne zeolitu
Zeolity to grupa uwodnionych glinokrzemianów o mikroporowatej strukturze szkieletowej. W suplementach stosuje się głównie klinoptylolit – seria minerałów zeolitowych z sodem, potasem i wapniem.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Skład mineralny | klinoptylolit – uwodniony glinokrzemian z rodziny zeolitów (tektokrzemian z wodą zeolitową) |
| Twardość w skali Mohsa | 3,5–4 |
| Gęstość | 2,1–2,2 g/cm³ |
| Barwa | bezbarwna, biała, czerwona |
| Pochodzenie | autigeniczny w osadach, produkt niskotemperaturowych przemian skał wulkanicznych; także w bazaltach i strefach gorących źródeł |
Dane: Mindat — Clinoptilolite-Ca · Webmineral — Clinoptilolite-K. Wartości typowe dla minerału; poszczególne okazy mogą się różnić.
Na co pomaga zeolit? Działanie i badania
Działanie lecznicze zeolitu u ludzi nie ma solidnego potwierdzenia: przegląd z 2018 r. stwierdza, że liczba badań klinicznych z klinoptylolitem na ludziach jest nadal mała [1]. W prostych modelach in vitro naturalny klinoptylolit wiązał ołów i kadm w sposób nieodwracalny lub bardzo wolno odwracalny, lecz autorzy zaznaczają, że takie modele mogą nie odzwierciedlać trawienia człowieka [1]. Z tego nie wynika udowodniony „detoks” organizmu.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Wiąże ołów i kadm w prostych modelach laboratoryjnych | Ograniczone | [1] |
| Obniża poziom alkoholu we krwi po dawce 5 g w badaniu na ludziach | Ograniczone | [1] |
| Odtruwa organizm i leczy choroby przewlekłe | Niepotwierdzone | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Zeolit sproszkowany (klinoptylolit) | sprzedawany jako suplement; skuteczność u ludzi nie jest potwierdzona [1] |
| Dodatek do pasz | klinoptylolit pochodzenia osadowego oceniony przez EFSA jako dodatek paszowy dla wszystkich gatunków zwierząt [2] |
Ile zeolitu dziennie i kiedy
Dawek zeolitu do picia nie podajemy, bo brak potwierdzonych wskazań. W badaniach opisanych w przeglądzie 5 g klinoptylolitu zmniejszało wchłanianie etanolu (efekt mógł nie wystąpić przy mniejszych dawkach lub gdy preparat nie był przyjęty w czasie picia), a dawka 1,85 g dziennie nie wpłynęła na markery redoks u zdrowych sportowców [1]. Decyzję o suplementacji skonsultuj z lekarzem.
Zeolit w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Brak danych w wykorzystanych źródłach; suplementów nie stosuj bez konsultacji z lekarzem. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak danych w wykorzystanych źródłach. |
| Dzieci | Brak danych | Brak danych w wykorzystanych źródłach; liczba badań na ludziach jest mała [1]. |
Zeolit a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby nerek | Po konsultacji z lekarzem | U myszy odnotowano wzrost potasu w surowicy o ok. 20% [1]; skonsultuj z lekarzem. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Przegląd z 2018 r. nie dokumentuje szkodliwego wpływu klinoptylolitu na komórki odpornościowe i tkanki, ale większość danych o bezpieczeństwie pochodzi z badań na zwierzętach [1]. U myszy na diecie bogatej w klinoptylolit stwierdzono wzrost potasu w surowicy o ok. 20% [1]. U szczurów glin przenikał do krążenia tylko po syntetycznym zeolicie A, który jest mniej odporny na kwasy niż klinoptylolit [1]. EFSA zaleca traktować pylisty dodatek jako czynnik drażniący skórę i oczy, uczulający skórę i niebezpieczny przy wdychaniu [2].
Zeolit dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Zwierzęta gospodarskie (pasza) | W umiarkowanych ilościach | Panel EFSA uznał do 10 000 mg klinoptylolitu na kg paszy kompletnej za bezpieczne, zaznaczając ograniczoną bazę danych [2]. |
| Pies | Brak danych | Brak danych w wykorzystanych źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w wykorzystanych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Klinoptylolit stosowany w paszach może mieć pochodzenie osadowe [2]. Syntetyczny zeolit A jest odrębnym materiałem, mniej odpornym na kwasy niż klinoptylolit [1].
Przechowywanie zeolitu
Zeolit przechowuj w szczelnym pojemniku, z dala od dzieci i zwierząt. Unikaj tworzenia pyłu, który EFSA uznaje za zagrożenie przy wdychaniu [2].
Jak wybierać
Nazwa „zeolit medyczny” nie ma w wykorzystanych źródłach potwierdzenia leczniczego. Szukaj informacji o rodzaju materiału (klinoptylolit, a nie syntetyczny zeolit A) [1] oraz o jakości partii, w tym zawartości metali. Pyłu nie wdychaj [2].
Znaczenie i symbolika
W tradycji ezoterycznej zeolitowi przypisuje się właściwości „oczyszczające”; jest to wierzenie, a nie fakt potwierdzony badaniami.
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Zeolit co to jest?
Czy zeolit odtruwa organizm?
Czy zeolit jest bezpieczny?
Zeolit po angielsku?
Źródła
- Critical Review on Zeolite Clinoptilolite Safety and Medical Applications in vivo. Frontiers in Pharmacology 2018 — przegląd
- EFSA — Scientific Opinion on the safety and efficacy of clinoptilolite of sedimentary origin for all animal species — opinia naukowa
