W skrócie
Kwarc dymny (kwarc dymny, morion) to ciemna odmiana kwarcu SiO2, barwiona przez centra barwne wokół domieszek glinu pod wpływem promieniowania naturalnego [1][2]. Działanie lecznicze kwarcu dymnego nie ma potwierdzenia naukowego.
- Po angielsku
- smoky quartz
- Inne nazwy
- kwarc mszysty (spotykana nazwa handlowa), topaz dymny (nazwa handlowa), morion (odmiana ciemna), cairngorm
- Kategoria
- Minerały i kamienie
Właściwości chemiczne i fizyczne kwarcu dymnego
Kwarc dymny (morion) to brązowa do czarnej odmiana kwarcu — ditlenku krzemu SiO2; dane w tabeli dotyczą kwarcu jako minerału macierzystego.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór chemiczny | SiO2 |
| Gromada | tlenki (krzemionka) |
| Twardość w skali Mohsa | 7 |
| Gęstość | 2,6–2,65 g/cm³ |
| Układ krystalograficzny | trygonalny |
| Barwa | brązowa do czarnej (odmiana dymna) |
| Połysk | szklisty |
| Rysa | biała |
| Łupliwość | niewyraźna |
Dane: Webmineral — Quartz Mineral Data. Wartości typowe dla minerału; poszczególne okazy mogą się różnić.
Na co pomaga kwarc dymny? Działanie i badania
Działanie lecznicze kwarcu dymnego nie ma potwierdzenia naukowego; w opisach mineralogicznych jest to odmiana kwarcu barwiona promieniowaniem [1][2]. Przypisywane mu właściwości dotyczą wierzeń, a nie medycyny.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Wpływ na zdrowie lub samopoczucie | Niepotwierdzone | [1] |
Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Kwarc dymny to SiO2 zabarwiony na brązowo-szaro, a odmiana bardzo ciemna, prawie czarna, nosi nazwę morion [1][2]. Barwa wynika z centrów barwnych, które powstają przy napromieniowaniu, zwykle przez pierwiastki promieniotwórcze w otaczających skałach [1][2]. Kryształy z pegmatytów i szczelin alpejskich są zwykle równomiernie zabarwione; znane są też złoża w górach Cairngorm w Szkocji [2]. Twardość w skali Mohsa wynosi 7 [2].
Przechowywanie kwarcu dymnego
Kamień jest twardy (7 w skali Mohsa), ale nie wystawiaj go na silne ciepło ani długotrwałe UV, bo barwa może blaknąć [2]. Czyść wodą z mydłem i miękką ściereczką.
Jak wybierać
Barwa kwarcu dymnego bywa uzyskiwana sztucznie przez napromieniowanie bezbarwnego kwarcu, więc intensywnie ciemne, jednolite kryształy mogą być poddane obróbce [2]. Nagrzanie powyżej ok. 200–300 °C lub UV może osłabić barwę, a po podgrzaniu kamień bywa żółty i sprzedawany jako cytryn [2]. Pewne rozpoznanie wymaga certyfikatu gemmologicznego.
Znaczenie i symbolika
W tradycji litoterapii kwarcowi dymnemu przypisuje się ochronę, uziemienie i oczyszczanie z napięcia; jest to wierzenie, nie fakt. Nazwa morion pochodzi od błędnego odczytania słowa mormorion u Pliniusza Starszego [2].
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Źródła
- Mindat — Quartz — baza danych
- Wikipedia — Smoky quartz — omówienie
