Właściwości yerba mate

Skład, działanie, bezpieczeństwo i zastosowanie

Autor: admin · Aktualizacja: 16.10.2026

W skrócie

Yerba mate to napar z liści ostrokrzewu paragwajskiego (Ilex paraguariensis), zawierający kofeinę, polifenole i aminokwasy [2]. Jedna filiżanka (150 ml) ma około 78 mg kofeiny, podobnie jak kawa [2]. Działanie pobudzające wynika z kofeiny; dowody na inne korzyści są wstępne.

Nazwa łacińska: Ilex paraguariensis A.St.-Hil.
Po angielsku: yerba mate
Inne nazwy: mate, herbata paragwajska, ostrokrzew paragwajski
Kategoria: Herbaty i napoje
Najlepiej zbadane działanie: Działanie pobudzające (kofeina) Umiarkowane
W ciąży: Ostrożnie
Dla psa: Unikać

Na co pomaga yerba mate? Działanie i badania

Yerba mate działa przede wszystkim pobudzająco, z powodu zawartości kofeiny [2]. Wpływ na odchudzanie, cholesterol i stan zapalny opiera się głównie na badaniach na zwierzętach, a zależność z mniejszą utratą masy kostnej wykazano tylko w badaniu obserwacyjnym [2]. Europejska Agencja Leków utrzymała w 2021 roku monografię liścia mate bez zmian i nie uznała nowych wskazań za spełniające kryteria dobrze ugruntowanego zastosowania [1].

Efekt	Siła dowodów	Źródła
Działanie pobudzające (kofeina)	Umiarkowane	[2]
Wpływ na masę ciała i lipidy	Ograniczone	[2]
Mniejsza utrata masy kostnej (badanie obserwacyjne)	Ograniczone	[2]
Zmniejszenie stanu zapalnego i poprawa serca (zwierzęta)	Ograniczone	[2]

Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.

Jak stosować: formy i ilość

Forma	Jak stosować
Susz liściasty (napar tradycyjny)	zalewany wodą o temperaturze ok. 70–80°C w naczyniu zwanym matero
Herbata ekspresowa	wygodna, słabszy napar
Napoje gotowe	często z dużą ilością cukru

Ile yerba mate dziennie i kiedy

Standardowa filiżanka (150 ml) zawiera około 78 mg kofeiny [2]. W badaniu obserwacyjnym nad kośćmi uczestniczki piły co najmniej litr dziennie przez cztery lata, ale to nie jest zalecana ilość [2]. Ilość dopasuj do tolerancji kofeiny i wspólnego spożycia kawy i herbaty.

Yerba mate w kuchni

Yerba mate pije się z kalebasy (matero) przez metalową rurkę (bombilla), często w gronie znajomych, lub zaparza się jak herbatę. Ma wyraźny, ziołowo-trawiasty, lekko gorzkawy smak. Pij ją ciepłą, nie wrzącą — picie bardzo gorących napojów wiąże się z częstszym występowaniem raka jamy ustnej i przełyku [2].

Yerba mate w ciąży, dla dzieci i seniorów

Grupa	Ocena	Co warto wiedzieć
Ciąża	Ostrożnie	Duże dawki kofeiny wiążą się z ryzykiem utraty ciąży; ogranicz i skonsultuj z lekarzem [2].
Karmienie piersią	Po konsultacji z lekarzem	Kofeina przechodzi do mleka; omów ilość z lekarzem [2].
Dzieci	Unikać	Napój z kofeiną nie jest zalecany dla dzieci.
Seniorzy	W umiarkowanych ilościach	Przy chorobach serca lub nadciśnieniu — po konsultacji z lekarzem [2].

Yerba mate a choroby i diety

Stan lub dieta	Ocena	Co warto wiedzieć
Odchudzanie	Brak danych	Dowody pochodzą głównie z badań na zwierzętach [2].
Refluks i zgaga	Ostrożnie	Napoje z kofeiną mogą nasilać objawy u części osób.
Cukrzyca	W umiarkowanych ilościach	Bez cukru; nie zastępuje leczenia.

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Kofeina z yerba mate może przejściowo podnosić ciśnienie, dlatego osoby z ciężką chorobą serca, niekontrolowanym nadciśnieniem lub arytmią powinny skonsultować się z lekarzem [2]. Częste picie bardzo gorącego naparu wiąże się z wyższą częstością raka jamy ustnej i przełyku; nie wiadomo, czy winna jest temperatura, czy składniki [1][2].

Interakcje z lekami

Lek lub grupa leków	Możliwa interakcja
Leki metabolizowane przez CYP2D6	w badaniu in vitro mate zmniejszała aktywność CYP2D6; znaczenie kliniczne nieznane [1]
Inne źródła kofeiny i leki pobudzające	sumowanie działania pobudzającego [2]

Yerba mate dla psa, kota i innych zwierząt

Zwierzę	Ocena	Co warto wiedzieć
Pies	Unikać	Zawiera kofeinę, która jest toksyczna dla psów.
Kot	Unikać	Zawiera kofeinę, która jest toksyczna dla kotów.

W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Przechowywanie yerba mate

Suszone liście yerba mate przechowuj w szczelnym opakowaniu, w suchym i ciemnym miejscu, z dala od wilgoci, która sprzyja pleśniom.

Charakter informacyjny Ta strona opisuje skład, zastosowanie i wyniki badań wraz z oceną siły dowodów. Nie zastępuje porady lekarza, farmaceuty, dietetyka ani lekarza weterynarii — zwłaszcza w ciąży, przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków.