W skrócie
Kawa zbożowa to napój z prażonych ziaren zbóż — najczęściej jęczmienia i żyta — oraz korzenia cykorii i buraka cukrowego, który smakiem przypomina kawę, ale nie zawiera kofeiny. Jej główny minus to akrylamid powstający podczas prażenia — substytuty kawy należą do jego najważniejszych źródeł w diecie dorosłych [1].
- Po angielsku
- coffee substitute, grain coffee, barley coffee
- Inne nazwy
- kawa z cykorią, substytut kawy, Inka, Anatol, Kujawianka, Turek
- Kategoria
- Herbaty i napoje
- Kalorie
- 6 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Zwiększa narażenie na akrylamid Umiarkowane
- W ciąży
- Bezpieczne
Wartości odżywcze kawy zbożowej
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 6 kcal | — |
| Białko | 0,1 g | — |
| Tłuszcz | 0,04 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,01 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 0,9 g | — |
| w tym cukry | 0,08 g | — |
| Błonnik | 0,4 g | — |
| Woda | 98,4 g | — |
| Wapń | 4 mg | 0% |
| Żelazo | 0,08 mg | 1% |
| Magnez | 5 mg | 1% |
| Fosfor | 10 mg | 1% |
| Potas | 41 mg | 2% |
| Sód | 5 mg | — |
| Cynk | 0,01 mg | 0% |
| Miedź | 0,01 mg | 1% |
| Mangan | 0,02 mg | 1% |
| Selen | 1,1 µg | 2% |
| Witamina C | 0 mg | 0% |
| Tiamina (B1) | 0,01 mg | 1% |
| Ryboflawina (B2) | 0 mg | 0% |
| Niacyna (B3) | 0,29 mg | 2% |
| Witamina B6 | 0,01 mg | 1% |
| Kwas foliowy | 1 µg | 0% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 0 µg | 0% |
| Witamina E | 0,02 mg | 0% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 0 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 14237, domena publiczna.
Na co pomaga kawa zbożowa? Działanie i badania
Kawa zbożowa nie ma udokumentowanych właściwości leczniczych — jej zaletą jest przede wszystkim to, że nie zawiera kofeiny i może zastąpić kawę osobom, które muszą jej unikać. Wadą jest akrylamid, który powstaje przy prażeniu zbóż i cykorii; EFSA uznaje, że akrylamid w żywności potencjalnie zwiększa ryzyko nowotworów [1]. Substytuty na bazie cykorii zawierały w badaniach EFSA około sześć razy więcej akrylamidu niż zbożowe [1], a UE objęła je wymogami ograniczania tej substancji [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Zwiększa narażenie na akrylamid | Umiarkowane | [1][2] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Rozpuszczalna (np. Inka, Anatol) | najwygodniejsza; często z dodatkiem cykorii i buraka |
| Mielona do parzenia (np. Turek, Kujawianka) | zalewa się wrzątkiem lub gotuje i odcedza fusy |
| Z cykorią | bardziej gorzka i aromatyczna; zawiera więcej akrylamidu niż czysto zbożowa [1] |
| Z mlekiem | najpopularniejszy sposób podania; łagodzi gorycz |
Kawa zbożowa w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Bezpieczne | Nie zawiera kofeiny, więc jest częstym zamiennikiem kawy; pij w zwykłych ilościach ze względu na akrylamid [1]. |
| Karmienie piersią | Bezpieczne | Bez kofeiny; w zwykłych ilościach. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Bez kofeiny, ale dzieci mają najwyższe narażenie na akrylamid w przeliczeniu na masę ciała [1] — okazjonalnie, nie codziennie w dużych ilościach. |
| Seniorzy | Bezpieczne | Dobry zamiennik kawy przy zaleceniu ograniczenia kofeiny. |
Kawa zbożowa a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Celiakia i dieta bezglutenowa | Unikać | Jęczmień i żyto zawierają gluten [3]; wyjątkiem są produkty z atestem bezglutenowym. |
| Refluks i zgaga | W umiarkowanych ilościach | Nie zawiera kofeiny; brak badań nad jej wpływem na zgagę. |
| Dieta low FODMAP | Ostrożnie | Cykoria i zboża zawierają fruktany; wybieraj wersje bez cykorii i obserwuj tolerancję. |
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Sama kawa zbożowa jest niskokaloryczna; sprawdzaj, czy nie ma dodatku cukru. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Kawy zbożowej nie powinny pić osoby z celiakią, alergią na gluten lub nadwrażliwością na niego, chyba że produkt jest certyfikowany jako bezglutenowy [3]. Codzienne picie dużych ilości zwiększa narażenie na akrylamid, dlatego warto zachować umiar [1].
Przechowywanie kawy zbożowej
Kawę zbożową przechowuj w szczelnie zamkniętym opakowaniu, w suchym miejscu — wersja rozpuszczalna łatwo chłonie wilgoć i zbryla się.
Jak wybierać
Sprawdzaj skład na etykiecie: kawy zbożowe różnią się proporcjami jęczmienia, żyta, cykorii i buraka, a część zawiera dodatek słodu lub cukru. Osoby z celiakią powinny wybierać wyłącznie produkty oznaczone jako bezglutenowe, bo jęczmień i żyto zawierają gluten [3]. Produkty z przewagą zbóż mają mniej akrylamidu niż te z przewagą cykorii [1].
FAQ
Czy kawa zbożowa zawiera kofeinę?
Czy kawa zbożowa jest zdrowa?
Czy kawa zbożowa jest bezglutenowa?
Czy kawa zbożowa z cykorią jest lepsza?
Kawa zbożowa po angielsku?
Źródła
- EFSA — Acrylamide (topic) — omówienie
- Rozporządzenie Komisji (UE) 2017/2158 ustanawiające środki ograniczające i poziomy odniesienia w celu zmniejszenia obecności akrylamidu w żywności — akt prawny
- MedlinePlus Medical Encyclopedia — Celiac disease: nutritional considerations — omówienie
