W skrócie
Witamina B1 (tiamina) jest witaminą rozpuszczalną w wodzie, która pomaga przekształcać pokarm w energię i wspiera działanie komórek [1]. Zalecane dzienne spożycie dla dorosłych wg norm USA wynosi 1,2 mg dla mężczyzn i 1,1 mg dla kobiet [2]. Jej niedobór, rzadki, prowadzi do choroby beri-beri i zespołu Wernickego-Korsakowa [1][2].
- Po angielsku
- vitamin B1 (thiamin, thiamine)
- Inne nazwy
- tiamina, aneuryna
- Kategoria
- Witaminy i suplementy
- Najlepiej zbadane działanie
- Tiamina jest niezbędna do przemian energetycznych Silne
- W ciąży
- Bezpieczne
- Dla psa
- Brak danych
Właściwości chemiczne i fizyczne witaminy B1
Witamina B1 (tiamina) to związek zbudowany z pierścienia pirymidynowego i tiazoliowego; w tabeli opisano chlorowodorek tiaminy – najczęstszą formę w suplementach.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C12H18Cl2N4OS |
| Masa molowa | 337,27 g/mol |
| Numer CAS | 67-03-8 |
| Postać | biały krystaliczny proszek |
| Temperatura topnienia | ok. 250 °C (rozkład) |
| Rozpuszczalność w wodzie | bardzo dobrze rozpuszczalny |
Dane: ChemicalBook — Thiamine hydrochloride (67-03-8). Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga witamina b1? Działanie i badania
Tiamina jest potrzebna do przemian energetycznych i do prawidłowego funkcjonowania komórek, szczególnie nerwowych [1]. Niedobór objawia się utratą apetytu i masy ciała, dezorientacją, zaburzeniami pamięci, osłabieniem mięśni i problemami z sercem; w ciężkiej postaci powoduje beri-beri [1][2]. Zespół Wernickego-Korsakowa występuje głównie u osób uzależnionych od alkoholu [1]. Na nadmiar witamina jest mało wrażliwa: nie ustalono górnego bezpiecznego poziomu, bo dawki od 50 mg dziennie nie wiązały się z działaniami niepożądanymi [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Tiamina jest niezbędna do przemian energetycznych | Silne | [1][2] |
| Niedobór tiaminy powoduje beri-beri i zespół Wernickego-Korsakowa | Silne | [1][2] |
| Nie ustalono górnego bezpiecznego poziomu spożycia tiaminy | Umiarkowane | [2] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Tiamina (chlorowodorek) | najczęstsza forma w suplementach i lekach |
| Benfotiamina | pochodna rozpuszczalna w tłuszczach; wchłania się lepiej, ale dowody na przewagę są ograniczone |
| Witaminy z grupy B (kompleks B1, B6, B12) | preparaty złożone; dawkę i wskazania ustal z lekarzem lub farmaceutą |
Ile witaminy B1 dziennie i kiedy
Zalecane dzienne spożycie (RDA) tiaminy wynosi 1,2 mg dla dorosłych mężczyzn i 1,1 mg dla kobiet, a w ciąży i podczas karmienia 1,4 mg [1][2]. Normy dla Polski i UE (EFSA, IŻŻ) są zbliżone i warto je sprawdzić na stronie ncez.pzh.gov.pl. Dawki lecznicze ustala lekarz.
Witamina b1 w kuchni
Tiaminę dostarczają produkty pełnoziarniste, wieprzowina, ryby, nasiona roślin strączkowych, orzechy i nasiona, a także zboża wzbogacane [1][2]. Biały, niewzbogacony ryż zawiera około dziesięć razy mniej tiaminy niż brązowy [2]. Pieczenie chleba zmniejsza zawartość tiaminy o 20–30%, a pasteryzacja mleka nawet o 20%; ponieważ jest rozpuszczalna w wodzie, wylewanie wody po gotowaniu usuwa jej znaczną część [2].
Witamina b1 w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Bezpieczne | Zapotrzebowanie wzrasta do 1,4 mg dziennie [1][2]. |
| Karmienie piersią | Bezpieczne | Zapotrzebowanie 1,4 mg dziennie [1][2]. |
| Dzieci | Bezpieczne | Normy zależą od wieku; źródłem jest zróżnicowana dieta. |
| Seniorzy | W umiarkowanych ilościach | Starsze osoby są w grupie podwyższonego ryzyka niedoboru [1][2]. |
Witamina b1 a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Osoby z cukrzycą są w grupie podwyższonego ryzyka niedoboru [1][2]. |
| Odchudzanie | W umiarkowanych ilościach | Po operacji bariatrycznej ryzyko niedoboru jest zwiększone [1][2]. |
| Dieta wegańska | W umiarkowanych ilościach | Źródłami są pełne ziarna, nasiona i rośliny strączkowe [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Dla zdrowych osób tiamina jest uznawana za bezpieczną, a nadmiar jest wydalany z moczem [2]. Furosemid i fluorouracyl mogą obniżać poziom tiaminy [1]. Preparaty złożone z B6 i B12 mają własne ograniczenia, zwłaszcza dla B6 w wysokich dawkach, więc dawkę ustal z lekarzem.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Furosemid | lek może zmniejszać poziom tiaminy w organizmie [1] |
| Fluorouracyl | lek przeciwnowotworowy może obniżać poziom tiaminy [1] |
Witamina b1 dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych dla suplementów. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych dla suplementów. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
FAQ
Witamina B1 rozpuszczalna w tłuszczach?
Witamina B1 w czym jest?
Witamina B1 objawy niedoboru?
Witamina B1 ile dziennie?
Witamina B1 lek bez recepty?
Źródła
- NIH ODS — Thiamin: Fact Sheet for Consumers — omówienie
- NIH ODS — Thiamin: Fact Sheet for Health Professionals — omówienie
