W skrócie
Rumianek pospolity (Matricaria chamomilla) to ziele, którego koszyczki kwiatowe stosuje się w naparach, płukankach i okładach. Europejska Agencja Leków uznaje jego tradycyjne zastosowanie przy łagodnych dolegliwościach żołądkowo-jelitowych, przeziębieniu, stanach zapalnych jamy ustnej i drobnych podrażnieniach skóry [1].
- Nazwa łacińska
- Matricaria chamomilla L. (syn. Matricaria recutita L.)
- Po angielsku
- German chamomile, chamomile
- Inne nazwy
- rumianek pospolity, rumianek lekarski, koszyczek rumianku (Matricariae flos)
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- Kalorie
- 1 kcal w 100 g
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
- Dla psa
- Po konsultacji z lekarzem
Wartości odżywcze rumianku
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 1 kcal | — |
| Białko | 0 g | — |
| Tłuszcz | 0 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 0,2 g | — |
| w tym cukry | 0 g | — |
| Błonnik | 0 g | — |
| Woda | 99,7 g | — |
| Wapń | 2 mg | 0% |
| Żelazo | 0,08 mg | 1% |
| Magnez | 1 mg | 0% |
| Fosfor | 0 mg | 0% |
| Potas | 9 mg | 0% |
| Sód | 1 mg | — |
| Cynk | 0,04 mg | 0% |
| Miedź | 0,01 mg | 2% |
| Mangan | 0,04 mg | 2% |
| Selen | 0 µg | 0% |
| Witamina C | 0 mg | 0% |
| Tiamina (B1) | 0,01 mg | 1% |
| Ryboflawina (B2) | 0 mg | 0% |
| Niacyna (B3) | 0 mg | 0% |
| Witamina B6 | 0 mg | 0% |
| Kwas foliowy | 1 µg | 0% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 1 µg | 0% |
| Witamina E | 0 mg | 0% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 0 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 14545, domena publiczna.
Na co pomaga rumianek? Działanie i badania
Rumianek ma uznane przez EMA tradycyjne zastosowanie przy wzdęciach i drobnych skurczach jelit, objawach przeziębienia, drobnych owrzodzeniach i stanach zapalnych jamy ustnej oraz drobnych oparzeniach słonecznych i powierzchownych ranach [1]. To ocena oparta na długim stosowaniu — dostępne badania kliniczne uznano za niewystarczające [1]. Wstępne badania sugerują, że preparaty rumianku mogą łagodzić uogólnione zaburzenie lękowe, natomiast dowody na poprawę snu są bardzo skąpe [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Łagodzi wzdęcia i drobne skurcze jelit | Ograniczone | [1] |
| Łagodzi stany zapalne jamy ustnej i gardła | Ograniczone | [1][2] |
| Zmniejsza objawy lęku uogólnionego | Ograniczone | [2] |
| Poprawia sen | Niepotwierdzone | [2] |
| Łagodzi kolkę niemowlęcą (sam rumianek) | Niepotwierdzone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Napar (herbata) | 1 łyżka suszu lub saszetka na szklankę wrzątku, parzyć pod przykryciem 5–10 minut |
| Płukanka do jamy ustnej | ostudzony napar przy podrażnieniach dziąseł i gardła |
| Okład, kompres | na podrażnioną skórę; przy oczach ostrożnie ze względu na podrażnienie |
| Kąpiel, nasiadówka | przy podrażnieniach skóry okolic intymnych — po wykluczeniu poważnych przyczyn przez lekarza [1] |
| Kapsułki, wyciągi | stosowane w badaniach nad lękiem; dawkę uzgodnij z lekarzem lub farmaceutą |
Ile rumianku dziennie i kiedy
Zwykle pije się 2–4 filiżanki naparu dziennie, między posiłkami; tyle podają typowe ulotki ziołowe. Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż tydzień, skonsultuj się z lekarzem [1]. Rumianek w ilościach typowych dla herbaty uznaje się za prawdopodobnie bezpieczny [2].
Rumianek na skórę i włosy
W kosmetyce rumianek stosuje się w płukankach i tonikach do skóry wrażliwej oraz w płukankach rozjaśniających jasne włosy. EMA uznaje tradycyjne stosowanie zewnętrzne przy drobnych oparzeniach słonecznych, powierzchownych ranach i czyrakach [1]. Przy przemywaniu oczu naparem możliwe jest podrażnienie [2] — przy zapaleniu spojówek lepiej zgłosić się do lekarza.
Rumianek w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Niewiele wiadomo o bezpieczeństwie stosowania w ciąży [2]; okazjonalna herbata to co innego niż regularne picie lub wyciągi. |
| Karmienie piersią | Po konsultacji z lekarzem | Bezpieczeństwo słabo zbadane [2]. |
| Dzieci | Po konsultacji z lekarzem | Tylko niektóre preparaty są przeznaczone dla dzieci poniżej 12 lat [1]. |
| Seniorzy | Po konsultacji z lekarzem | Przy warfarynie i lekach uspokajających — patrz interakcje [2]. |
Rumianek a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Refluks i zgaga | W umiarkowanych ilościach | EMA uznaje tradycyjne stosowanie przy łagodnych dolegliwościach żołądkowo-jelitowych [1]; brak badań nad refluksem. |
| Choroby wątroby | Po konsultacji z lekarzem | Zgłaszano interakcje z lekami metabolizowanymi w wątrobie [2]; brak danych o działaniu na samą wątrobę. |
| Dieta niskohistaminowa | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Nie stosuj rumianku przy uczuleniu na rośliny z rodziny astrowatych, np. ambrozję, chryzantemy, nagietki czy stokrotki — możliwe są ciężkie reakcje alergiczne, łącznie z anafilaksją [1][2]. Skutki uboczne są rzadkie: nudności, zawroty głowy, podrażnienie oczu [2]. Rumianek może działać słabo estrogennie, dlatego osoby z chorobami hormonozależnymi powinny skonsultować jego regularne stosowanie [2]. Pełnych kąpieli unikaj przy ciężkich chorobach serca i krążenia, otwartych ranach i wysokiej gorączce [1].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Warfaryna | zgłaszano interakcje [2] |
| Leki metabolizowane w wątrobie | zgłaszano interakcje [2] |
| Leki uspokajające i nasenne | możliwe nasilenie działania z przyczyn teoretycznych [2] |
| Antykoncepcja hormonalna | możliwe osłabienie działania [2] |
Rumianek dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Po konsultacji z lekarzem | Nie podawaj naparu ani preparatów bez konsultacji z weterynarzem. |
| Kot | Po konsultacji z lekarzem | Nie podawaj bez konsultacji z weterynarzem. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Rumianek pospolity to jednoroczna roślina z rodziny astrowatych, dziko rosnąca na polach i przydrożach w całej Polsce. Surowcem są koszyczki kwiatowe zbierane od maja do sierpnia. Od podobnych gatunków (np. maruny) odróżnia go pusty w środku, stożkowaty koszyczek.
Przechowywanie rumianku
Suszone kwiaty przechowuj w szczelnym, ciemnym pojemniku, z dala od wilgoci i światła. Zachowują aromat zwykle przez rok. Przygotowany napar wypij w ciągu doby.
Jak wybierać
Wybieraj susz z całych koszyczków, z wyraźnym zapachem, bez pyłu i zbrylenia. Herbaty ekspresowe zawierają zwykle rozdrobniony surowiec o słabszym aromacie.
Znaczenie i symbolika
W tradycji ludowej rumianek łączono z oczyszczaniem i ochroną, a w wiktoriańskiej mowie kwiatów symbolizował siłę w przeciwnościach losu. Te przekonania i „magiczne właściwości” należą do tradycji, nie mają potwierdzenia naukowego.
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Ile razy dziennie można pić rumianek?
Czy rumianek wpływa na wchłanianie witamin?
Jak inaczej nazywa się rumianek?
Jaki rumianek wybrać?
Rumianek po angielsku?
Źródła
- European Medicines Agency — Matricariae flos (monografia HMPC) — monografia
- NCCIH — Chamomile — omówienie
