W skrócie
Physalis (miechunka, Physalis peruviana) to roślina z rodziny psiankowatych, której jadalne, pomarańczowe jagody osłonięte są papierowym kielichem. Owoce zawierają witaminy A, C i E oraz karotenoidy i związki fenolowe, ale większość badań nad ich działaniem to badania na komórkach i zwierzętach [1][2].
- Nazwa łacińska
- Physalis peruviana L.
- Po angielsku
- goldenberry, Cape gooseberry
- Inne nazwy
- miechunka peruwiańska, miechunka jadalna, jagoda inków
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 53 kcal w 100 g
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze physalis
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 53 kcal | — |
| Białko | 1,9 g | — |
| Tłuszcz | 0,7 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 11,2 g | — |
| Woda | 85,4 g | — |
| Wapń | 9 mg | 1% |
| Żelazo | 1 mg | 7% |
| Fosfor | 40 mg | 6% |
| Witamina C | 11 mg | 14% |
| Tiamina (B1) | 0,11 mg | 10% |
| Ryboflawina (B2) | 0,04 mg | 3% |
| Niacyna (B3) | 2,8 mg | 18% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 36 µg | 4% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 09138, domena publiczna.
Na co pomaga physalis? Działanie i badania
Owoc zawiera terpeny, związki fenolowe, karotenoidy, flawonoidy i witanolidy, a w badaniach laboratoryjnych wykazywał działanie przeciwutleniające, przeciwbakteryjne i antyproliferacyjne [1]. W badaniach na zwierzętach ekstrakty z kielicha i liści łagodziły uszkodzenie wątroby i obniżały glukozę [1]. Badań klinicznych na ludziach jest bardzo mało [2], dlatego nie ma podstaw, by uznawać physalis za środek odchudzający lub leczniczy.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Działanie przeciwutleniające | Ograniczone | [1] |
| Działanie przeciwcukrzycowe i ochronne dla wątroby | Ograniczone | [1] |
| Działanie przeciwzapalne i przeciwnowotworowe | Ograniczone | [2] |
| Wspomaga odchudzanie ("płaski brzuch") | Niepotwierdzone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Świeże owoce | jadalne po usunięciu kielicha |
| Suszone owoce | słodsze, bardziej skoncentrowane; zawierają więcej cukru |
| Dżem i przetwory | owoc dobrze się nadaje na konfitury i sosy |
| Suplementy i olejki | brak potwierdzonych korzyści u ludzi |
Physalis w kuchni
Physalis jada się na surowo po zdjęciu papierowego kielicha; owoc jest słodko-kwaśny, o smaku między pomarańczą, ananasem a agrestem. Dobrze pasuje do deserów, sałatek, jogurtów i dżemów, a także jako dekoracja tortów. Jadaj tylko w pełni dojrzałe, pomarańczowe owoce.
Physalis w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | Owoce w ilościach kulinarnych; suplementów i ekstraktów brak badań. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak badań poza ilościami kulinarnymi. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Dojrzałe owoce w ilościach kulinarnych. |
Physalis a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Owoc zawiera cukry; w badaniach na zwierzętach wykazywał działanie przeciwcukrzycowe [1], ale brak dowodów u ludzi [2]. |
| Odchudzanie | Brak danych | Brak dowodów, że physalis odchudza [2]. |
| Dieta niskohistaminowa | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Brak potwierdzonych działań niepożądanych dojrzałych owoców w ilościach kulinarnych, jednak źródła nie omawiają toksyczności [2]. Physalis należy do rodziny psiankowatych — niedojrzałe owoce i zielone części rośliny lepiej omijać. Suplementów i olejków nie stosuj bez konsultacji z lekarzem, bo brak badań klinicznych [2].
Physalis dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Physalis peruviana pochodzi z Andów, w Polsce uprawia się ją jako roślinę jednoroczną. Nasiona wysiewa się na rozsadę wczesną wiosną (marzec), a sadzonki wysadza po ostatnich przymrozkach na ciepłe, słoneczne stanowisko. Owoce dojrzewają późnym latem i jesienią, gdy kielich robi się papierowy i jasnobrązowy. Nie należy mylić jej z ozdobną miechunką rozdętą (Physalis alkekengi), której owoców nie jada się w ten sam sposób.
Przechowywanie physalis
Owoce w kielichach można trzymać w chłodnym, suchym miejscu nawet kilka tygodni. Kielich chroni owoc; zdejmij go dopiero przed jedzeniem. Owoce umyj tuż przed jedzeniem.
Jak wybierać
Wybieraj owoce w suchych, papierowych kielichach, z jędrną, pomarańczową skórką. Zielone, niedojrzałe owoce odłóż do dojrzenia.
FAQ
Physalis po angielsku?
Jak jeść physalis?
Jak smakuje physalis?
Czy physalis daje płaski brzuch?
Physalis alkekengi — czym się różni?
Źródła
- Goldenberry L.: phytochemicals and applications in human health. Revista Mexicana de Ciencias Agrícolas — przegląd
- Chemical constituents and evidence-based pharmacological properties of Physalis peruviana L.: An overview — przegląd
