W skrócie
Molibden to pierwiastek śladowy niezbędny w diecie jako kofaktor enzymów, m.in. oksydazy siarczynowej i ksantynowej [1]. Zalecane spożycie dorosłych wg NIH wynosi 45 µg dziennie [1], a EFSA określiła wystarczające spożycie na 65 µg [2]; niedobór u zdrowych osób nie został opisany [1]. W przemyśle molibden jest metalem wzmacniającym stal [3].
- Po angielsku
- molybdenum
- Inne nazwy
- Mo, pierwiastek 42
- Kategoria
- Witaminy i suplementy
- Najlepiej zbadane działanie
- Niezbędny do działania enzymów (rola fizjologiczna) Silne
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
Właściwości chemiczne i fizyczne molibdenu
Molibden (Mo) to metal przejściowy z 6. grupy układu okresowego; w organizmie występuje jako składnik kofaktora molibdenowego enzymów.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Symbol | Mo |
| Liczba atomowa | 42 |
| Masa atomowa | 95,95 u |
| Grupa i okres | grupa 6, okres 5 |
| Stan skupienia (25 °C) | stały |
| Temperatura topnienia | 2623 °C |
| Temperatura wrzenia | 4639 °C |
| Gęstość | 10,28 g/cm³ |
| Numer CAS | 7439-98-7 |
Dane: WebElements — Molybdenum. Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga molibden? Działanie i badania
Molibden jest kofaktorem czterech enzymów: oksydazy siarczynowej, oksydazy ksantynowej, oksydazy aldehydowej i mARC [1]. Niedobór nie został opisany u zdrowych osób; znany jest rzadki wrodzony niedobór kofaktora molibdenowego oraz jeden przypadek u pacjenta żywionego pozajelitowo bez molibdenu [1]. NIH wskazuje, że nie ma grup ludzi, u których spożycie molibdenu byłoby prawdopodobnie niewystarczające [1]. W wykorzystanych źródłach nie ma dowodów, że suplementacja u zdrowych osób przynosi korzyści.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Niezbędny do działania enzymów (rola fizjologiczna) | Silne | [1] |
| Suplementacja u zdrowych osób poprawia zdrowie | Niepotwierdzone | [1] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Pokarmy | najbogatsze są rośliny strączkowe; także pełne ziarna, orzechy, mleko i jego przetwory oraz wątróbka wołowa [1] |
| Suplementy diety | dostępne w różnych postaciach; dla większości osób nie są potrzebne, bo niedobór nie występuje [1] |
Ile molibdenu dziennie i kiedy
Zalecane dzienne spożycie (RDA) molibdenu dla dorosłych wg NIH wynosi 45 µg, w ciąży i podczas laktacji 50 µg [1]. EFSA w 2013 roku ustaliła wystarczające spożycie (AI) na 65 µg dziennie dla dorosłych, także kobiet w ciąży i karmiących [2]. Górny bezpieczny poziom (UL) wg NIH dla dorosłych to 2000 µg dziennie [1]. Dietą dorosły przyjmuje zwykle tyle, ile potrzebuje [1].
Molibden w kuchni
Źródła molibdenu w diecie to rośliny strączkowe, pełne ziarna, orzechy, mleko i jego przetwory [1]. Według NIH pół szklanki gotowanej czarnookiej fasoli dostarcza około 288 µg, pół szklanki fasoli lima około 104 µg, a porcja wątróbki wołowej (3 uncje) około 104 µg [1]. Zawartość zależy od gleby i wody do nawadniania [1].
Molibden w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | RDA w ciąży wg NIH to 50 µg dziennie; UL 2000 µg dla dorosłych, 1700 µg w wieku 14-18 lat [1]. EFSA: AI 65 µg [2]. |
| Karmienie piersią | W umiarkowanych ilościach | RDA w laktacji wg NIH to 50 µg dziennie [1]; EFSA: AI 65 µg [2]. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | Normy NIH zależą od wieku (RDA: 17 µg w wieku 1-3 lat, 22 µg w 4-8 lat; UL odpowiednio 300 i 600 µg); niemowlęta powinny przyjmować molibden wyłącznie z mleka matki lub modyfikowanego [1]. |
Molibden a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Dna moczanowa | Ostrożnie | Molibden jest składnikiem oksydazy ksantynowej, a bardzo duża podaż w Armenii wiązała się z objawami podobnymi do dny [1]; skonsultuj suplementy z lekarzem. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Toksyczność z diety jest u zdrowych osób rzadka; w jednym badaniu dieta o zawartości 10–15 mg molibdenu dziennie w rejonie Armenii o glebie bogatej w molibden wiązała się z bólami stawów, objawami podobnymi do dny i podwyższonym kwasem moczowym [1]. UL ustalono na podstawie badań na szczurach i myszach, bo brak badań na ludziach [1]. Suplementów nie stosuj bez wskazań.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki | NIH nie stwierdził klinicznie istotnych interakcji molibdenu z lekami [1] |
FAQ
Molibden — co to za pierwiastek?
Molibden na co?
Molibden suplement — czy warto?
Molibden do oleju lub oprysk — to to samo?
Źródła
- NIH Office of Dietary Supplements — Molybdenum (Health Professional Fact Sheet) — baza danych
- EFSA — EFSA proposes adequate intake levels for fluoride and molybdenum (2013) — komunikat instytucjonalny
- Encyclopaedia Britannica — Molybdenum — encyklopedia