W skrócie
Fo-ti (he shou wu) to korzeń rośliny Polygonum multiflorum, używany w tradycyjnej medycynie chińskiej, m.in. na wypadanie włosów. Jego skuteczność nie została potwierdzona w badaniach kontrolowanych, a najlepiej udokumentowanym działaniem jest szkodliwy wpływ na wątrobę [1].
- Nazwa łacińska
- Polygonum multiflorum Thunb.
- Po angielsku
- fo-ti
- Inne nazwy
- he shou wu, shou wu pian
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- Najlepiej zbadane działanie
- Uszkadza wątrobę (opisy przypadków, także ciężkie i śmiertelne) Silne
- W ciąży
- Unikać
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga fo-ti? Działanie i badania
Skuteczność fo-ti nie została udowodniona w prospektywnych badaniach kontrolowanych, mimo że jest szeroko sprzedawany bez recepty [1]. Najlepiej opisane są natomiast przypadki ostrego uszkodzenia wątroby po jego zażywaniu; w bazie LiverTox surowiec ma najwyższą ocenę prawdopodobieństwa (A) jako przyczyna takich uszkodzeń [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Uszkadza wątrobę (opisy przypadków, także ciężkie i śmiertelne) | Silne | [1] |
| Skuteczność w wypadaniu włosów i zastosowaniach tradycyjnych | Niepotwierdzone | [1] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Surowy korzeń | surowiec stosowany w tradycyjnej medycynie chińskiej |
| Preparaty przetworzone (np. shou wu pian) | tabletki i wyciągi; również wiązane z uszkodzeniami wątroby [1] |
Ile fo-ti dziennie i kiedy
Nie podajemy dawek, ponieważ nie ma ustalonej bezpiecznej dawki fo-ti. Objawy uszkodzenia wątroby pojawiały się zwykle od kilku dni do ok. 6 miesięcy od rozpoczęcia stosowania [1].
Fo-ti w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | Brak danych o bezpieczeństwie, a surowiec jest hepatotoksyczny [1]. |
| Karmienie piersią | Unikać | Brak danych o bezpieczeństwie [1]. |
| Dzieci | Unikać | Opisano nawrotowe zapalenie wątroby u pięcioletniej dziewczynki stosującej preparat na wypadanie włosów [1]. |
| Seniorzy | Po konsultacji z lekarzem | Przy chorobach wątroby i wielu lekach konsultacja z lekarzem jest konieczna. |
Fo-ti a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby wątroby | Unikać | Surowiec jest znaną przyczyną uszkodzeń wątroby [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Fo-ti jest dobrze udokumentowaną przyczyną polekowego uszkodzenia wątroby o przebiegu przypominającym wirusowe zapalenie: ze zmęczeniem, nudnościami, bólem pod prawym łukiem żebrowym, ciemnym moczem i żółtaczką [1]. Do 10% rozpoznanych przypadków kończyło się zgonem lub pilnym przeszczepem wątroby, a ponowne zażycie powoduje nawrót [1]. Ryzyko wiąże się z allelem HLA-B*35:01, który występował u 70–88% chorych w populacjach chińskich [1]; wytyczne chińskie uznają, że zagrożone jest głównie wąskie grono osób podatnych [2]. Przy objawach ze strony wątroby przerwij stosowanie i zgłoś się do lekarza.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki hepatotoksyczne i alkohol | możliwe sumowanie obciążenia wątroby; brak badań, zalecana konsultacja z lekarzem |
Fo-ti dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
| Kot | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
FAQ
Źródła
- LiverTox — Polygonum multiflorum (NCBI Bookshelf, NIDDK) — baza danych
- Guidelines for safe use of Polygoni Multiflori Radix. Acupuncture and Herbal Medicine 2024 — wytyczne
