W skrócie
Maca (Lepidium meyenii) to roślina z rodziny kapustowatych, uprawiana w Andach Peru, a jej zgrubiały korzeń sprzedaje się najczęściej jako proszek [3]. Przegląd systematyczny czterech badań ze 131 uczestnikami wskazuje na ograniczone dowody poprawy funkcji seksualnych, a bezpieczeństwa nie oceniano [1].
- Nazwa łacińska
- Lepidium meyenii Walp.
- Po angielsku
- maca
- Inne nazwy
- maka peruwiańska, żeń-szeń peruwiański
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga maca? Działanie i badania
Maca jest najczęściej kupowana w nadziei na poprawę libido i sprawności seksualnej. Przegląd systematyczny czterech badań z placebo (131 osób) wykazał w trzech z nich poprawę: erekcji u mężczyzn z łagodnymi zaburzeniami, funkcji seksualnych u zdrowych kobiet po menopauzie i pożądania u zdrowych mężczyzn, ale jakość badań była niska i autorzy ocenili dowody jako ograniczone [1]. Żadne z badań nie oceniało działań niepożądanych, więc bezpieczeństwo macy nie jest wiarygodnie ustalone [1]. Memorial Sloan Kettering ocenia dowody dotyczące zaburzeń seksualnych i objawów menopauzy jako ograniczone; istnieją tylko nieliczne, małe badania na ludziach, a wyniki dla jakości nasienia są niejednoznaczne [3]. Inne obiegowe zastosowania (energia, płodność, objawy menopauzy) nie mają mocnego poparcia [3].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Poprawia pożądanie seksualne u zdrowych mężczyzn | Ograniczone | [1][3] |
| Poprawia funkcje seksualne u kobiet po menopauzie | Ograniczone | [1][3] |
| Poprawia erekcję przy łagodnych zaburzeniach | Ograniczone | [1] |
| Poprawia jakość nasienia | Sprzeczne | [3] |
| Jest bezpieczna przy długim stosowaniu | Niepotwierdzone | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Sprzeczne — Wyniki badań się wykluczają. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Proszek z korzenia | najpopularniejsza forma; dodawany do koktajli, owsianki i wypieków |
| Kapsułki i tabletki | suplement diety; skład i zawartość różnią się między produktami |
| Korzeń suszony lub świeży | spotykany głównie w Peru |
| Maca żółta, czerwona, czarna | barwne odmiany korzenia dostępne w sprzedaży; przegląd nie rozróżniał ich działania [1] |
Ile maki dziennie i kiedy
Przegląd systematyczny nie wskazuje jednej, ustalonej dawki macy, a żadne z badań nie oceniało bezpieczeństwa [1]. Ilości kulinarne (łyżeczka proszku w posiłku) są powszechnie stosowane, ale nie ma na nie badań bezpieczeństwa; suplementów w większych ilościach używaj po konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.
Maca w kuchni
Proszek macy dodaje się do koktajli, owsianki, jogurtu, ciast i batonów; ma ziemisty, lekko orzechowy smak. Jako przepis na start: łyżeczka proszku, banan, mleko roślinne i kakao zmiksowane w koktajl.
Maca w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Memorial Sloan Kettering zaleca rozmowę z lekarzem, bo maca może nie być bezpieczna [3]; nie ma badań bezpieczeństwa [1]. |
| Karmienie piersią | Po konsultacji z lekarzem | Zalecana rozmowa z lekarzem [3]; brak badań bezpieczeństwa [1]. |
| Dzieci | Brak danych | Brak badań bezpieczeństwa [1]. |
| Seniorzy | Brak danych | Brak badań bezpieczeństwa [1]; przy lekach zapytaj lekarza. |
Maca a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Nowotwory hormonozależne (piersi, macicy) | Po konsultacji z lekarzem | Maca może wpływać na leczenie; w badaniach laboratoryjnych wykazywała działanie estrogenowe [3]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Nie ustalono profilu bezpieczeństwa macy, bo żadne z czterech badań w przeglądzie nie oceniało działań niepożądanych [1]. Zgłaszano subiektywnie zmiany cyklu miesiączkowego, drażliwość, skurcze, zapalenie żołądka i bezsenność, a w jednym opisie przypadku przedłużone krwawienie międzymiesiączkowe i podwyższony testosteron po codziennym przyjmowaniu proszku [3]. Osoby z chorobami przewlekłymi, przyjmujące leki, z nowotworem hormonozależnym, w ciąży i karmiące powinny przed suplementacją skonsultować się z lekarzem [3].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Losartan | w badaniu na szczurach z nadciśnieniem maca nasilała hipotensyjne działanie losartanu; znaczenie kliniczne nieustalone [3] |
| Badania laboratoryjne | maca może zaburzać wyniki oznaczeń testosteronu; poinformuj lekarza o jej przyjmowaniu [3] |
Maca dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak sprawdzonych danych. |
| Kot | Brak danych | Brak sprawdzonych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
FAQ
Maca — co to jest?
Maca na co pomaga?
Czy maca żydowska to ta sama roślina?
Maca po angielsku?
Maca czerwona, żółta czy czarna — czym się różnią?
Źródła
- Shin B.C. i in. Maca (L. meyenii) for improving sexual function: a systematic review. BMC Complementary and Alternative Medicine 2010 — przegląd systematyczny
- DOAJ — Maca (L. meyenii) for improving sexual function: a systematic review — baza danych
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center — Maca — omówienie (monografia)
