W skrócie
Kuklik pospolity (Geum urbanum) to bylina z rodziny różowatych (Rosaceae) o wysokości ok. 30–60 cm, której korzeń zawiera garbniki oraz geozyd rozkładany do eugenolu [1][3][4]. Tradycyjnie stosuje się go jako środek ściągający, np. przy biegunce i do płukania gardła, ale opisane badania to prace laboratoryjne i nie znaleziono badań klinicznych na ludziach [1][2][3].
- Nazwa łacińska
- Geum urbanum L.
- Po angielsku
- wood avens, herb bennet, colewort
- Inne nazwy
- kuklik pospolity; trawa św. Benedykta (ang. St. Benedict's herb)
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga kuklik? Działanie i badania
Kuklik jest tradycyjnie opisywany jako środek ściągający, przeciwbiegunkowy, pobudzający apetyt, wzmacniający i do płukania gardła [1][3]. Według przeglądu w kilku krajach europejskich używano go przy biegunce, czerwonce, zapaleniu dziąseł i hemoroidach [2]. Przywołane prace dotyczą wyciągów badanych in vitro i na modelach zwierzęcych lub komórkowych: opisano silną aktywność przeciwutleniającą wyciągów z kłączy oraz działanie przeciwdrobnoustrojowe; badań klinicznych nie opisano [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Działanie ściągające i przeciwbiegunkowe (tradycyjne) | Niepotwierdzone | [1][3] |
| Aktywność antyoksydacyjna i przeciwdrobnoustrojowa wyciągów (in vitro) | Ograniczone | [2] |
| Działanie u ludzi (badania kliniczne) | Niepotwierdzone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Napar | tradycyjnie stosowany dwa razy dziennie jako środek wzmacniający; ilość nie jest podana [1] |
| Nalewka | tradycyjnie ekstrakt 1:5 w 70% etanolu [1] |
| Płukanka | do płukania gardła przy infekcjach górnych dróg oddechowych [1] |
| Korzeń jako przyprawa | używany do aromatyzowania zup, potraw duszonych i piwa [3] |
Ile kuklika dziennie i kiedy
Dla kuklika nie ma ustalonych dawek opartych na badaniach klinicznych, dlatego ich nie podajemy. Źródło uniwersyteckie opisuje tradycyjne formy (napar, nalewka, płukanka), ale dla naparu nie podaje ilości, a dane o dawkach są niepełne [1]. Przed regularnym stosowaniem skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą [1].
Kuklik w kuchni
Korzeń kuklika bywa używany jako przyprawa do zup, potraw duszonych i piwa; PFAF opisuje jego smak jako przypominający goździki z nutą cynamonu, najlepszy wiosną [3]. Młode liście można gotować, a z korzenia ugotować napój [3].
Kuklik w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych o bezpieczeństwie w użytych źródłach; nie stosuj leczniczo bez zgody lekarza. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach. |
| Dzieci | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach. |
| Seniorzy | Ostrożnie | Przy przyjmowanych lekach skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Źródło uniwersyteckie zaleca konsultację z lekarzem lub farmaceutą przed użyciem, bo preparaty ziołowe mogą wchodzić w interakcje z lekami; jako możliwe działania niepożądane wymienia łagodne zaburzenia jelitowe [1]. Baza PFAF nie podaje znanych zagrożeń, ale także zaleca konsultację z fachowcem przed leczniczym użyciem [3].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki przepisane przez lekarza | źródło ostrzega, że preparaty ziołowe mogą osłabiać działanie leków lub zwiększać ich toksyczność; brak badań dla kuklika [1] |
Kuklik dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Kuklik pospolity to bylina z rodziny różowatych, wysokości do ok. 50 cm, o trójłatkowych liściach i żółtych kwiatach; rośnie w lasach, zaroślach, na miedzach i murach, zwykle na dobrych, wilgotnych glebach [1][3]. Według Kew POWO jest to gatunek o naturalnym zasięgu od Europy po Azję Środkową i Iran oraz w Afryce Północno-Zachodniej [4].
FAQ
Źródła
- Geum urbanum — Medicinal Plants of Epirus (Uniwersytet w Janinie) — baza danych (uniwersytet)
- Dimitrova-Dyulgerova I. i in. Biologically Active Compounds and Antioxidant and DNA-Protective Potential of Rhodope Avens (Geum rhodopaeum) Dry Tinctures. Molecules 2026;31:1643 (omawia też badania nad G. urbanum) — artykuł naukowy
- Plants For A Future — Geum urbanum — baza danych
- Kew Plants of the World Online — Geum urbanum L. — baza danych (Royal Botanic Gardens, Kew)