W skrócie
Liczi (Litchi chinensis) to owoc z jadalnym, soczystym, białym miąższem w czerwonej, chropowatej skórce. Dojrzałe jest zwykłym owocem, ale u niedożywionych dzieci, zwłaszcza niedojrzałe i zjadane na czczo, było wiązane z ostrą encefalopatią i niskim cukrem we krwi [1][2].
- Nazwa łacińska
- Litchi chinensis Sonn.
- Po angielsku
- lychee, litchi
- Inne nazwy
- litchi, śliwka chińska
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 66 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Spożycie liczi (zwłaszcza niedojrzałego, na czczo) wiązało się z ostrą encefalopatią u dzieci Umiarkowane
- W ciąży
- Brak danych
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze liczi
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 66 kcal | — |
| Białko | 0,83 g | — |
| Tłuszcz | 0,44 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,1 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 15,2 g | — |
| w tym cukry | 15,2 g | — |
| Błonnik | 1,3 g | — |
| Woda | 81,8 g | — |
| Wapń | 5 mg | 1% |
| Żelazo | 0,31 mg | 2% |
| Magnez | 10 mg | 3% |
| Fosfor | 31 mg | 4% |
| Potas | 171 mg | 9% |
| Sód | 1 mg | — |
| Cynk | 0,07 mg | 1% |
| Miedź | 0,15 mg | 15% |
| Mangan | 0,06 mg | 3% |
| Selen | 0,6 µg | 1% |
| Witamina C | 71,5 mg | 89% |
| Tiamina (B1) | 0,01 mg | 1% |
| Ryboflawina (B2) | 0,07 mg | 5% |
| Niacyna (B3) | 0,6 mg | 4% |
| Witamina B6 | 0,1 mg | 7% |
| Kwas foliowy | 14 µg | 7% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 0 µg | 0% |
| Witamina E | 0,07 mg | 1% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 0,4 µg | 1% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 09164, domena publiczna.
Na co pomaga liczi? Działanie i badania
Liczi jest przede wszystkim owocem, a nie środkiem leczniczym; w źródłach tej listy nie ma badań potwierdzających jego działanie lecznicze. Najlepiej udokumentowany jest aspekt bezpieczeństwa: w Muzaffarpur w Indiach zachorowania dzieci na ostrą encefalopatię wiązano z jedzeniem liczi (iloraz szans 9,6), a w owocach wykryto hypoglicynę A i MCPG [1]. Ryzyko dotyczyło szczególnie dzieci niedożywionych, które zjadały owoce i nie jadły kolacji [1][2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Spożycie liczi (zwłaszcza niedojrzałego, na czczo) wiązało się z ostrą encefalopatią u dzieci | Umiarkowane | [1][2] |
| Działanie lecznicze liczi | Niepotwierdzone | [1] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Liczi w kuchni
Liczi jada się na surowo po obraniu ze skórki i usunięciu pestki, dodaje do sałatek owocowych, deserów, koktajli i napojów. Dostępne jest też w puszkach, w syropie. Smak jest słodki, kwiatowy.
Liczi w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Dzieci | Ostrożnie | Unikaj dużych ilości, zwłaszcza niedojrzałych i na czczo [1][2]. |
| Ciąża | Brak danych | Brak danych w źródłach; ilości kulinarne dojrzałych owoców są zwykle uznawane za dopuszczalne. |
| Seniorzy | Bezpieczne | Dojrzałe owoce w zwykłych ilościach. |
Liczi a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Owoc zawiera cukry proste; uwzględnij w jadłospisie. Brak źródła w tej liście dla zakresu. |
| Dieta low FODMAP | Brak danych | Brak sprawdzonych danych w źródłach — sprawdź w aplikacji Monash. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Dzieci, szczególnie niedożywione, nie powinny jeść dużych ilości liczi, zwłaszcza niedojrzałych, ani spać bez wieczornego posiłku [1][2]. Badacze zalecili ograniczenie spożycia i szybkie wyrównanie niskiego cukru w razie objawów [1]. W Polsce liczi to zwykle owoc dojrzały z importu, a pojedyncze porcje przez zdrowe osoby dorosłe nie są opisywane jako problem w tych źródłach.
Liczi dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak sprawdzonych danych; pestek nie podawaj. |
| Kot | Brak danych | Brak sprawdzonych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie liczi
Świeże liczi trzymaj w lodówce w woreczku, zwykle kilka dni; skórka z czasem brązowieje. Obrane owoce można zamrozić.
Jak wybierać
Wybieraj owoce o intensywnie zabarwionej, jędrnej skórce bez pleśni i fermentującego zapachu. Brązowa, wyschnięta skórka wskazuje na stary owoc. Unikaj niedojrzałych, zielonkawych.
FAQ
Liczi po angielsku?
Czy liczi jest trujące?
Czy liczi można jeść na surowo?
Jak wybrać dobre liczi?
Źródła
- Shrivastava A. i in. Association of acute toxic encephalopathy with litchi consumption in an outbreak in Muzaffarpur, India, 2014: a case-control study. Lancet Global Health 2017 — badanie kliniczno-kontrolne
- Muzaffarpur Mystery. Indian Pediatrics 2017;54 (News in Brief) — omówienie
