W skrócie
Niacynamid (nikotynamid) to amid witaminy B3, jeden z najpopularniejszych składników kosmetyków do skóry, zwykle w stężeniu 2–5% [1]. W badaniach klinicznych kremy z 4–5% niacynamidu zmniejszały przebarwienia i objawy starzenia skóry i były dobrze tolerowane [1].
- Po angielsku
- niacinamide, nicotinamide
- Inne nazwy
- nikotynamid, amid kwasu nikotynowego, witamina B3 (forma amidowa), witamina PP
- Kategoria
- Składniki kosmetyków
- Najlepiej zbadane działanie
- Zmniejsza przebarwienia (5% przez 8 tygodni; 2% bez istotnego efektu) Umiarkowane
- W ciąży
- Brak danych
Właściwości chemiczne i fizyczne niacynamidu
Niacynamid (nikotynamid) to amid kwasu nikotynowego (pirydyno-3-karboksyamid), jedna z form witaminy B3.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C6H6N2O |
| Masa molowa | 122,13 g/mol |
| Numer CAS | 98-92-0 |
| Postać | biały proszek lub kryształy |
| Temperatura topnienia | 129 °C |
| Temperatura wrzenia | 336 °C |
| Rozpuszczalność w wodzie | 1200 g/l (20 °C) |
Dane: TCI — Nicotinamide (N0078). Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga niacynamid? Działanie i badania
Niacynamid jest składnikiem koenzymów NAD+, ważnych dla metabolizmu energetycznego komórek, a przegląd badań wiąże jego działanie na skórę z regulacją stresu oksydacyjnego, stanu zapalnego, bariery skórnej i transferu melaniny [1]. Miejscowo w badaniach klinicznych ograniczał przebarwienia i postęp starzenia skóry [1]. Autor przeglądu podkreśla, że wiele badań dotyczyło preparatów złożonych, więc wkład samego niacynamidu nie zawsze jest jasny, a konkretnego celu molekularnego nie potwierdzono [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Zmniejsza przebarwienia (5% przez 8 tygodni; 2% bez istotnego efektu) | Umiarkowane | [1] |
| Zmniejsza przebarwienia w melasmie (4%, porównywalnie do 4% hydrochinonu) | Ograniczone | [1] |
| Poprawia drobne zmarszczki, gładkość i elastyczność skóry (4–5% przez 8–12 tygodni) | Umiarkowane | [1] |
| Wzmacnia barierę skórną (2% krem do rosacea) | Ograniczone | [1] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Serum i krem do twarzy | najczęściej 4–5% niacynamidu [1] |
| Doustna witamina B3 w suplementach | inne zastosowanie niż kosmetyk; nie powoduje zaczerwienienia skóry w odróżnieniu od kwasu nikotynowego [2] |
Ile niacynamidu dziennie i kiedy
W badaniach miejscowych stosowano 2% (krem do rosacea), 4% (zmarszczki, melasma, przebarwienia pod pachami) i 5% (przebarwienia, zmarszczki); większość produktów kosmetycznych zawiera 4–5% [1]. Przy przebarwieniach 5% działało, a 2% nie dało istotnego efektu, który po zakończeniu stosowania słabł [1]. Dietetyczne zapotrzebowanie na niacynę to 16 mg NE dla mężczyzn i 14 mg NE dla kobiet dziennie, a górny bezpieczny poziom z suplementów to 35 mg dziennie [2].
Niacynamid na skórę i włosy
Niacynamid stosuje się na twarz w serum i kremach, rano lub wieczorem, najlepiej w stężeniu 4–5%, bo takie stosowano w badaniach [1]. Był dobrze tolerowany: 5% nie powodowało podrażnień w teście 21-dniowym, a 10% nie wywołało pieczenia ani zaczerwienienia w teście jednorazowym [1]. W sprawdzonych źródłach nie ma danych o jego wpływie na sebum ani o pastach do zębów z niacynamidem.
Niacynamid w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | W sprawdzonych źródłach brak danych o stosowaniu miejscowym w ciąży; skonsultuj z lekarzem. |
| Karmienie piersią | Brak danych | W sprawdzonych źródłach brak danych o stosowaniu miejscowym. |
| Dzieci | Brak danych | W sprawdzonych źródłach brak danych. |
| Seniorzy | W umiarkowanych ilościach | Przegląd sugeruje, że niacynamid może być pomocny zwłaszcza u starszych osób, u których poziom NAD+ w skórze jest obniżony [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Miejscowo niacynamid był w badaniach dobrze tolerowany [1]. Duże dawki doustne to inna sprawa: mdłości, wymioty i objawy uszkodzenia wątroby mogą wystąpić przy 3000 mg dziennie [2]. Przed pierwszym użyciem produktu na całą twarz sprawdź jego tolerancję na małym fragmencie skóry.
Jak wybierać
Szukaj produktu ze stężeniem 4–5%, bo w takim zakresie badano przebarwienia i zmarszczki [1]. Pamiętaj, że niacyna to nazwa zbiorcza: kwas nikotynowy może powodować zaczerwienienie i pieczenie skóry, a niacynamid nie [2].
FAQ
Czy niacynamid jest bezpieczny w ciąży?
Niacynamid a niacyna — jaka różnica?
Jakie stężenie niacynamidu jest najlepsze?
Niacynamid po angielsku?
Źródła
- Boo Y.C. Mechanistic Basis and Clinical Evidence for the Applications of Nicotinamide (Niacinamide) to Control Skin Aging and Pigmentation. Antioxidants 2021 — przegląd
- NIH Office of Dietary Supplements — Niacin (Health Professional) — baza danych
