W skrócie
Jiaogulan (Gynostemma pentaphyllum, „żeń-szeń pięciolistkowy”) to pnącze z rodziny dyniowatych, z którego liści robi się słodkawą herbatę i suplementy [2]. Najlepiej zbadany jest jego wpływ na lipidy we krwi, ale dowody są bardzo niskiej jakości [1].
- Nazwa łacińska
- Gynostemma pentaphyllum
- Po angielsku
- jiaogulan, five-leaf ginseng
- Inne nazwy
- przepękla ogórkowata, żeń-szeń pięciolistkowy, gynostemma
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
Na co pomaga jiaogulan? Działanie i badania
Przegląd systematyczny 22 badań z udziałem 2407 osób z dyslipidemią wskazuje, że Gynostemma obniżała cholesterol i trójglicerydy podobnie do leków, ale żadne badanie nie było kontrolowane placebo, a pewność dowodów oceniono jako bardzo niską do niskiej [1]. Autorzy uznali, że stosowanie powyżej 8 tygodni wydaje się bezpieczne [1]. Wpływ na cukrzycę, ciśnienie i odporność jest zbyt słabo zbadany u ludzi, by go potwierdzać [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Obniżanie cholesterolu i trójglicerydów | Ograniczone | [1] |
| Poprawa glikemii w cukrzycy typu 2 | Ograniczone | [2] |
| Ogólne wzmacnianie odporności | Niepotwierdzone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Herbata (suszone liście) | słodkawy napar; w liściach są saponiny zwane gypenozydami [2] |
| Kapsułki i tabletki | ekstrakty; skład i zawartość różnią się między produktami, dawkę ustal z lekarzem lub farmaceutą |
| Świeże liście i sadzonki | do uprawy w ogrodzie lub doniczce [2] |
Ile jiaogulanu dziennie i kiedy
Zalecanej, potwierdzonej dawki nie ma. W badaniach nad lipidami stosowano różne preparaty, a autorzy przeglądu zaznaczają, że wyniki trzeba interpretować ostrożnie [1]. Suplementy stosuj zgodnie z ulotką i po konsultacji z lekarzem.
Jiaogulan w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Brak badań bezpieczeństwa; unikaj bez zgody lekarza [2]. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak danych. |
| Dzieci | Brak danych | Brak danych. |
| Seniorzy | Po konsultacji z lekarzem | Przy lekach na cholesterol i cukrzycę zapytaj lekarza [1]. |
Jiaogulan a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | Po konsultacji z lekarzem | Dowody wstępne, nie zastępuje leczenia [2]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
W badaniach nad lipidami nie zgłoszono poważnych działań niepożądanych, a niepożądane zdarzenia występowały rzadziej niż po lekach [1]. Brakuje jednak badań długoterminowych i bezpieczeństwa w ciąży, dlatego osoby chore i przyjmujące leki powinny skonsultować się z lekarzem [1][2].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki obniżające cholesterol i cukier | w badaniach łączono Gynostemmę z lekami na lipidy; łączenie z lekami wymaga konsultacji z lekarzem [1] |
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Jiaogulan to dwupienne pnącze: rośliny żeńskie i męskie rosną osobno i obie są potrzebne do wytworzenia nasion [2]. Rośnie na słonecznym stanowisku w przepuszczalnej glebie, jest odporny do strefy USDA 8, a w chłodniejszym klimacie uprawia się go zwykle jako roślinę jednoroczną, bo nie znosi mrozu [2]. Rozmnaża się go sadzonkami.
FAQ
Jiaogulan co to jest?
Jiaogulan na co pomaga?
Jiaogulan sadzonki — jak uprawiać?
Jiaogulan po angielsku?
Źródła
- Gynostemma pentaphyllum for dyslipidemia: a systematic review of randomized controlled trials. Frontiers in Pharmacology 2022 — przegląd systematyczny
- Gynostemma pentaphyllum — Wikipedia (nazwy, uprawa, skład) — omówienie
