W skrócie
Kminek zwyczajny to roślina z rodziny selerowatych, której owoce (potocznie nasiona) są przyprawą do chleba, kapusty i mięs. Europejska Agencja Leków uznaje tradycyjne stosowanie owocu i olejku kminkowego przy wzdęciach i gazach [1][2]. Kminek to nie to samo co kmin rzymski (kumin) ani czarnuszka.
- Nazwa łacińska
- Carum carvi L.
- Po angielsku
- caraway
- Inne nazwy
- kminek zwyczajny, owoc kminku, nasiona kminku
- Kategoria
- Przyprawy
- Kalorie
- 333 kcal w 100 g
- W ciąży
- Brak danych
- Dla psa
- Unikać
Wartości odżywcze kminku
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 333 kcal | — |
| Białko | 19,8 g | — |
| Tłuszcz | 14,6 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,62 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 11,9 g | — |
| w tym cukry | 0,64 g | — |
| Błonnik | 38 g | — |
| Woda | 9,9 g | — |
| Wapń | 689 mg | 86% |
| Żelazo | 16,2 mg | 116% |
| Magnez | 258 mg | 69% |
| Fosfor | 568 mg | 81% |
| Potas | 1351 mg | 68% |
| Sód | 17 mg | — |
| Cynk | 5,5 mg | 55% |
| Miedź | 0,91 mg | 91% |
| Mangan | 1,3 mg | 65% |
| Selen | 12,1 µg | 22% |
| Witamina C | 21 mg | 26% |
| Tiamina (B1) | 0,38 mg | 35% |
| Ryboflawina (B2) | 0,38 mg | 27% |
| Niacyna (B3) | 3,6 mg | 23% |
| Witamina B6 | 0,36 mg | 26% |
| Kwas foliowy | 10 µg | 5% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 18 µg | 2% |
| Witamina E | 2,5 mg | 21% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 0 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 02005, domena publiczna.
Na co pomaga kminek? Działanie i badania
Kminek stosuje się tradycyjnie przy dolegliwościach trawiennych, takich jak wzdęcia i gazy — EMA uznaje to zastosowanie na podstawie długiej tradycji, zaznaczając, że brak wystarczających badań klinicznych [1][2]. Za działanie odpowiada olejek eteryczny z karwonem i limonenem [3]. Popularne w internecie odchudzające działanie kminku nie ma potwierdzenia uznanego przez EMA.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Łagodzi wzdęcia i gazy | Ograniczone | [1][2] |
| Pomaga w odchudzaniu | Niepotwierdzone | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Owoce całe | przyprawa do pieczywa, kapusty, sera i mięs |
| Kminek mielony | szybciej oddaje aromat; dodawany pod koniec gotowania |
| Napar z owoców | tradycyjnie przy wzdęciach; produkty lecznicze tylko dla osób powyżej 12 lat [1] |
| Olejek kminkowy | w produktach leczniczych; doustnie nie zaleca się go osobom poniżej 18 lat [2] |
Ile kminku dziennie i kiedy
W kuchni kminek stosuje się w ilościach przyprawowych, zwykle pół do jednej łyżeczki na danie. Leczniczych produktów z owocu kminku EMA nie przewiduje dla dzieci poniżej 12 lat, a doustnych z olejkiem — dla osób poniżej 18 lat [1][2]. Jeśli wzdęcia utrzymują się dłużej niż dwa tygodnie, trzeba skonsultować się z lekarzem [1].
Kminek w kuchni
Kminek pasuje do chleba żytniego, kapusty kiszonej i bigosu, ziemniaków, twarogu, serów i pieczeni wieprzowej; ułatwia też trawienie potraw ciężkich, stąd jego tradycyjne połączenie z kapustą. Kmin rzymski (kumin) ma inny, ostrzejszy smak i jest przyprawą kuchni indyjskiej, meksykańskiej i bliskowschodniej — nie należy ich stosować zamiennie.
Kminek w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Ilości kulinarne są powszechnie stosowane; produktów leczniczych nie stosuj bez lekarza. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak danych dla produktów leczniczych. |
| Dzieci | Ostrożnie | Produkty lecznicze z owocem kminku tylko powyżej 12 lat, doustne z olejkiem — powyżej 18 lat [1][2]. |
Kminek a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Odchudzanie | Brak danych | Brak potwierdzonego działania odchudzającego [1]. |
| Refluks i zgaga | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Kminku nie powinny stosować leczniczo osoby uczulone na niego lub na inne rośliny selerowate — koper włoski, anyż, seler, kolendrę, koper — a także na bylicę i brzozę [1][2]. Utrzymujące się dłużej niż dwa tygodnie wzdęcia wymagają konsultacji z lekarzem [1].
Kminek dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Unikać | ASPCA uznaje kminek za toksyczny; może wywołać wymioty i biegunkę [3]. |
| Kot | Unikać | Toksyczny — olejek, karwon i limonen [3]. |
| Koń | Unikać | Toksyczny według ASPCA [3]. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Kminek zwyczajny to roślina dwuletnia: w pierwszym roku tworzy rozetę liści, w drugim kwitnie i wydaje owoce. Rośnie dziko na łąkach w Polsce i jest uprawiany na przyprawę. Owoce zbiera się, gdy brązowieją, i suszy.
Przechowywanie kminku
Całe owoce kminku przechowuj w szczelnym słoiku, w suchym i ciemnym miejscu — zachowują aromat do około roku. Mielony kminek traci zapach w ciągu kilku miesięcy, dlatego lepiej mielić go tuż przed użyciem.
FAQ
Kminek a kmin rzymski — czym się różnią?
Czy czarny kminek to kminek?
Kminek po angielsku?
Czy kminek ma działania uboczne?
Źródła
- European Medicines Agency — Carvi fructus (caraway fruit) — monografia
- European Medicines Agency — Carvi aetheroleum (caraway oil) — monografia
- ASPCA — Caraway (Carum carvi) — baza danych
