W skrócie
Ziele angielskie to wysuszone niedojrzałe owoce drzewa Pimenta dioica, używane jako przyprawa o aromacie przypominającym goździki, cynamon i gałkę muszkatołową [1][2]. Jego działanie lecznicze nie jest potwierdzone badaniami klinicznymi — dostępne dane pochodzą z badań in vitro i na zwierzętach [3].
- Nazwa łacińska
- Pimenta dioica (L.) Merr.
- Po angielsku
- allspice
- Inne nazwy
- pieprz jamajski, pimenta, Jamaica pepper
- Kategoria
- Przyprawy
- Kalorie
- 263 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Zawiera eugenol, główny składnik olejku eterycznego Umiarkowane
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze ziela angielskiego
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 263 kcal | — |
| Białko | 6,1 g | — |
| Tłuszcz | 8,7 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 2,5 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 50,5 g | — |
| Błonnik | 21,6 g | — |
| Woda | 8,5 g | — |
| Wapń | 661 mg | 83% |
| Żelazo | 7,1 mg | 50% |
| Magnez | 135 mg | 36% |
| Fosfor | 113 mg | 16% |
| Potas | 1044 mg | 52% |
| Sód | 77 mg | — |
| Cynk | 1 mg | 10% |
| Miedź | 0,55 mg | 55% |
| Mangan | 2,9 mg | 147% |
| Selen | 2,7 µg | 5% |
| Witamina C | 39,2 mg | 49% |
| Tiamina (B1) | 0,1 mg | 9% |
| Ryboflawina (B2) | 0,06 mg | 5% |
| Niacyna (B3) | 2,9 mg | 18% |
| Witamina B6 | 0,21 mg | 15% |
| Kwas foliowy | 36 µg | 18% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 27 µg | 3% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 02001, domena publiczna.
Na co pomaga ziele angielskie? Działanie i badania
Ziele angielskie jest tradycyjnie używane przy przeziębieniach, niestrawności i bólach stawów, ale te zastosowania nie mają poparcia w badaniach klinicznych [3]. Dotychczasowe badania, obejmujące m.in. działanie przeciwdrobnoustrojowe, były prowadzone in vitro lub na zwierzętach [3]. Za aktywność odpowiada prawdopodobnie eugenol, główny składnik olejku eterycznego (ok. 4,5% w jamajskim ziele) [1][3]. Eugenol w dużych stężeniach może być toksyczny — połknięcie więcej niż 5 ml olejku może wywołać nudności, wymioty i drgawki [3].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Łagodzi niestrawność i przeziębienie (tradycyjne zastosowanie) | Niepotwierdzone | [3] |
| Działa przeciwdrobnoustrojowo (badania laboratoryjne) | Ograniczone | [3] |
| Zawiera eugenol, główny składnik olejku eterycznego | Umiarkowane | [1][3] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Ziarna całe | do zup, marynat i kiszenia; dodawane na początku gotowania |
| Mielone | do ciast, pierników, mięs i sosów; szybciej traci aromat |
| Olejek eteryczny | nie do spożycia; duże ilości są toksyczne [3] |
Ziele angielskie w kuchni
Ziele angielskie dodaje się całe do rosołu, bigosu, zup, marynat i ogórków kiszonych, zwykle 2–3 ziarna na garnek. Mielone stosuje się do pierników, wypieków, mięs, kiełbas i curry. Jest składnikiem jamajskiej przyprawy jerk oraz mieszanki do marynowania [1][2]. W kuchni liście ziela angielskiego stosuje się jak liście laurowe [2].
Ziele angielskie w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | Przyprawa jest uznawana za bezpieczną w ilościach spożywczych; ilości większych niż kulinarne należy unikać [3]. |
| Karmienie piersią | W umiarkowanych ilościach | Jak w ciąży — tylko ilości kulinarne [3]. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | W ilościach przyprawowych; olejku nie podawaj. |
| Seniorzy | W umiarkowanych ilościach | W ilościach kulinarnych bez przeciwwskazań. |
Ziele angielskie a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Refluks i zgaga | Ostrożnie | Brak danych; ostre przyprawy mogą nasilać objawy u części osób. |
| Dieta niskohistaminowa | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
| Dieta low FODMAP | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
W ilościach kulinarnych ziele angielskie na ogół nie wywołuje działań niepożądanych i ma status GRAS jako dodatek do żywności [3]. Problem stanowi olejek eteryczny z eugenolem: więcej niż 5 ml może wywołać nudności, wymioty, depresję ośrodkowego układu nerwowego i drgawki [3]. Ilości większych niż spożywcze unikaj w ciąży i podczas karmienia, bo bezpieczeństwo nie zostało potwierdzone [3].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki metabolizowane przez CYP3A4 | jedno badanie in vitro sugeruje wpływ ziela angielskiego na aktywność CYP3A4, a znaczenie kliniczne jest nieznane [3] |
Ziele angielskie dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych; nie podawaj przypraw ani olejków. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych; olejki eteryczne są groźne dla kotów. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Drzewo Pimenta dioica pochodzi z Wielkich Antyli, południowego Meksyku i Ameryki Środkowej i rośnie do ok. 9 m [1][2]. Owoce zbiera się niedojrzałe, zielone, a potem suszy na słońcu, aż zbrązowieją [1][2]. Hiszpańscy odkrywcy wzięli je za rodzaj pieprzu, stąd nazwa pimenta; do Europy trafiły ok. 1601 roku [1]. W Polsce nie rośnie na wolnym powietrzu, to roślina tropikalna.
Przechowywanie ziela angielskiego
Ziarna ziela angielskiego przechowuj w szczelnym pojemniku, z dala od światła i ciepła; zachowują aromat nawet kilka lat. Mielone traci zapach szybciej, więc kupuj małe opakowania lub mielij ziarna przed użyciem.
FAQ
Ziele angielskie — co to jest?
Czy ziele angielskie można jeść?
Dlaczego to ziele angielskie?
Ziele angielskie po angielsku?
Źródła
- Britannica — Allspice — encyklopedia
- Wikipedia — Pimenta dioica (nazwy i pochodzenie) — encyklopedia
- Drugs.com — Allspice (Natural Products) — baza danych
- Rao P.S., Navinchandra S., Jayaveera K.N. An important spice, Pimenta dioica (Linn.) Merill: A Review. International Current Pharmaceutical Journal 2012 — przegląd
