W skrócie
Colostrum (siara) to pierwsze mleko wydzielane przez samice ssaków po porodzie; w suplementach stosuje się zwykle siarę bydlęcą. Suplementy z siary bydlęcej zmniejszały w metaanalizie 5 małych badań liczbę dni z objawami infekcji górnych dróg oddechowych u osób trenujących, ale ryzyko błędu było wysokie [1]. EFSA nie uznała związku przyczynowego między spożyciem siary a deklarowanymi efektami zdrowotnymi [3].
- Po angielsku
- colostrum
- Inne nazwy
- siara, siara bydlęca, colostrum bovinum, mleko dla noworodka
- Kategoria
- Nabiał i jaja
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
Na co pomaga colostrum? Działanie i badania
W metaanalizie 5 badań (152 zdrowe osoby trenujące wytrzymałościowo) siara bydlęca zmniejszyła o 44% liczbę dni z objawami infekcji górnych dróg oddechowych względem placebo, a liczbę epizodów o 38% [1]. Objawy zgłaszano samodzielnie, a w czterech z pięciu badań ryzyko błędu oceniono jako umiarkowane lub wysokie [1]. Panel EFSA ocenił w 2011 r. deklaracje zdrowotne dotyczące odporności, wysiłku, mięśni, zdrowia jelit i regeneracji, uznał, że siara nie jest wystarczająco scharakteryzowana, i stwierdził, że nie można ustalić związku przyczynowego [3]. Przegląd systematyczny z 2014 r. (51 badań) uznaje korzyści żołądkowo-jelitowe i immunologiczne za możliwe, ale badania sugerujące korzyści kliniczne były na ogół słabe metodologicznie i potrzebne są dalsze badania [4]. W bardzo małym badaniu (7 zdrowych ochotników) siara zapobiegła trzykrotnemu wzrostowi przepuszczalności jelit po indometacynie, ale nie działała u 15 osób stale przyjmujących NLPZ [2]. U dzieci metaanaliza 5 badań (324 dzieci) wskazała mniej biegunki i rzadsze stolce, jednak badania były małe, a w pilotażowym badaniu 86 wcześniaków o bardzo niskiej masie urodzeniowej nie wykazano korzyści klinicznej [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Mniej dni z objawami infekcji górnych dróg oddechowych u trenujących | Ograniczone | [1] |
| Mniejszy wzrost przepuszczalności jelit po indometacynie (bardzo mała próba) | Ograniczone | [2] |
| Mniej biegunki u dzieci (metaanaliza 5 badań, różne preparaty i dawki) | Ograniczone | [2] |
| Ogólna poprawa odporności i zdrowia jelit (deklaracje zdrowotne) | Niepotwierdzone | [3][4] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Colostrum bydlęce w proszku | forma suplementu najczęściej wymieniana w przejrzanych badaniach |
| Colostrum w kapsułkach i tabletkach | sprawdź skład i wiek na opakowaniu |
| Colostrum kozie | brak badań w przejrzanych źródłach |
Ile colostrum dziennie i kiedy
Ustalonej dawki siary bydlęcej nie podają przejrzane źródła. W małym badaniu przepuszczalności jelit stosowano 125 ml trzy razy dziennie przez 5–7 dni [2], a metaanaliza dotycząca infekcji objęła 8–12 tygodni obserwacji [1]. EFSA zwróciła uwagę, że w badaniach używano różnych form siary (koncentraty białek, proszki, preparaty wzbogacone w immunoglobuliny) [3]. Dawkowanie preparatów ustalaj według ulotki lub z lekarzem.
Colostrum w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych o bezpieczeństwie suplementów w przejrzanych źródłach; skonsultuj z lekarzem. |
| Karmienie piersią | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych o suplementach w przejrzanych źródłach. |
| Dzieci | Po konsultacji z lekarzem | Badania u dzieci są nieliczne i niejednolite [2]; podawaj po konsultacji z pediatrą. |
| Seniorzy | Brak danych | Brak danych w przejrzanych źródłach. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
W metaanalizie jedno badanie zgłosiło łagodne dolegliwości żołądkowe u kobiet, które zwykle ustępowały, jedno nie zgłosiło działań niepożądanych, a pozostałe nie podały danych, więc nie wiadomo, czy ich nie badano [1]. Przejrzane źródła nie zawierają systematycznej oceny bezpieczeństwa ani badań u osób z alergią na białka mleka krowiego [2], dlatego przy alergii na mleko skonsultuj się z lekarzem. W pilotażowym badaniu wcześniaków zaobserwowano trend do wyższego IL-6 w grupie siary [2].
Przechowywanie colostrum
Proszek z colostrum przechowuj szczelnie zamknięty, w suchym i chłodnym miejscu, zgodnie z instrukcją producenta.
FAQ
Colostrum — co to jest?
Czy colostrum dla dzieci jest skuteczne?
Czy EFSA potwierdza działanie colostrum?
Colostrum kozie czy bydlęce?
Co to jest colostrum bovinum?
Źródła
- Jones A.W. i in. Bovine colostrum supplementation and upper respiratory symptoms during exercise training: a systematic review and meta-analysis. BMC Sports Science, Medicine and Rehabilitation 2016 — metaanaliza
- Karakülah Y.S. i in. Clinical Applications of Bovine Colostrum in Gastrointestinal Disorders: Mechanisms, Evidence, and Therapeutic Potential. Int J Mol Sci 2025 (kopia w repozytorium uczelni) — przegląd
- EFSA NDA Panel — Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to bovine colostrum. EFSA Journal 2011 (rekord w repozytorium uczelni) — opinia naukowa agencji
- Rathe M. i in. Clinical applications of bovine colostrum therapy: a systematic review. Nutrition Reviews 2014 (rekord FAO AGRIS) — przegląd systematyczny
