W skrócie
Aspartam (E951) to słodzik wysokointensywny stosowany w napojach „zero” i produktach light. Według WHO i FAO (JECFA, 2023) dopuszczalne dzienne spożycie (ADI) wynosi 0–40 mg na kg masy ciała, a IARC zaklasyfikowała go jako możliwie rakotwórczy (grupa 2B) na podstawie ograniczonych dowodów [1].
- Po angielsku
- aspartame
- Inne nazwy
- E951, NutraSweet, Equal
- Kategoria
- Inne
- Najlepiej zbadane działanie
- Spożycie w granicach ADI jest bezpieczne dla ogółu populacji Umiarkowane
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga aspartam? Działanie i badania
W 2023 roku IARC uznała aspartam za możliwie rakotwórczy dla ludzi (grupa 2B), na podstawie ograniczonych dowodów na raka wątrobowokomórkowego u ludzi, ograniczonych dowodów u zwierząt i ograniczonych danych mechanistycznych [1]. Klasyfikacja ta opisuje siłę dowodów, a nie ryzyko przy danym spożyciu [1]. JECFA potwierdziła ADI 0–40 mg/kg masy ciała i uznała dowody na związek z rakiem u ludzi za nieprzekonujące [1]. EFSA w ocenie z 2013 r. także ustaliła ADI na 40 mg/kg mc./dobę, uznając je za ochronne dla ogółu populacji [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Spożycie w granicach ADI jest bezpieczne dla ogółu populacji | Umiarkowane | [1][2] |
| Możliwe powiązanie z rakiem wątrobowokomórkowym | Ograniczone | [1] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
Ile aspartamu dziennie i kiedy
ADI to 0–40 mg na kg masy ciała na dobę [1][2]. Dla dorosłego o masie 70 kg przekroczenie ADI wymagałoby wypicia ponad 9–14 puszek napoju z 200–300 mg aspartamu dziennie, przy braku innych źródeł [1].
Aspartam w kuchni
Aspartam stosuje się w napojach, gumach do żucia, jogurtach i słodzikach stołowych. Informacja o jego użyciu musi być na etykiecie jako E951 lub aspartam.
Aspartam w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | EFSA uznaje ADI za ochronne także dla kobiet w ciąży [2]. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Źródła nie omawiają tej grupy osobno. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | EFSA uznaje ADI za ochronne także dla niemowląt i dzieci [2]. |
Aspartam a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Fenyloketonuria | Unikać | ADI nie ma zastosowania; chorzy wymagają ścisłej diety niskofenyloalaninowej [2]. |
| Cukrzyca | Brak danych | Źródła nie omawiają tego zagadnienia. |
| Odchudzanie | Brak danych | Źródła nie omawiają wpływu na masę ciała. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Osoby z fenyloketonurią powinny stosować dietę niskofenyloalaninową, a ADI dla aspartamu ich nie dotyczy [2]. Pozostałym zaleca się trzymać w granicach ADI 0–40 mg/kg masy ciała na dobę [1][2].
Aspartam dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak danych w otwartych źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w otwartych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
FAQ
Aspartam po angielsku?
Jaki symbol E ma aspartam?
Czy aspartam jest rakotwórczy?
Źródła
- WHO — Aspartame hazard and risk assessment results released (14.07.2023) — omówienie
- EFSA — Aspartame — omówienie
