W skrócie
Pszonak (Erysimum) to rodzaj roślin z rodziny kapustowatych, obejmujący ponad 150 gatunków o najczęściej żółtych, pomarańczowych, czerwonych lub różowych kwiatach [4]. Wiele gatunków zawiera kardenolidy, bardzo toksyczne glikozydy nasercowe, więc nie jest to roślina jadalna ani lecznicza do samodzielnego użytku [1][2][4].
- Nazwa łacińska
- Erysimum
- Po angielsku
- wallflower
- Inne nazwy
- lewkonia (potocznie, dla odmian ogrodowych)
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- Najlepiej zbadane działanie
- Toksyczność kardenolidów dla organizmu Umiarkowane
- W ciąży
- Unikać
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga pszonak? Działanie i badania
Kardenolidy z pszonaków są bardzo toksyczne, dlatego trudno dobrać dawkę, która działałaby leczniczo bez szkody dla pacjenta [1][2]. Kardenolidy jako grupa związków od dawna służą w leczeniu chorób serca i wykazały potencjał w terapii nowotworów, a badania nad ich biosyntezą w pszonaku są na etapie laboratoryjnym [1][2]. Nie jest to powód, by używać samej rośliny.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Kardenolidy z pszonaków mają potencjał leczniczy (serce, nowotwory) | Ograniczone | [1][2] |
| Toksyczność kardenolidów dla organizmu | Umiarkowane | [1][2] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Pszonak w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | Brak danych o bezpieczeństwie, a rośliny zawierają bardzo toksyczne kardenolidy [1]. |
| Dzieci | Unikać | Rośliny zawierają bardzo toksyczne kardenolidy [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Pszonaków nie należy spożywać ani stosować jako ziół, ponieważ część gatunków zawiera bardzo toksyczne kardenolidy [1][2][4]. W razie podejrzenia zatrucia skontaktuj się z lekarzem lub ośrodkiem toksykologicznym.
Pszonak dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak sprawdzonych danych w otwartych źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak sprawdzonych danych w otwartych źródłach. |
| Koń | Brak danych | Brak sprawdzonych danych w otwartych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Pszonaki to rośliny jednoroczne, byliny lub półkrzewy o gwiazdkowatych włoskach na łodydze; krótkotrwałe byliny uprawia się zwykle jako dwulatki [4]. Pszonak pieniński (Erysimum pieninicum) jest endemitem Pienin, rośnie tylko po polskiej stronie i jest objęty w Polsce ścisłą ochroną od 2001 roku [3]. Odmiany ogrodowe pochodzą w większości od pszonaka (lewkonii) Erysimum cheiri, gatunku z południowej Europy [4].
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Pszonak pieniński (Erysimum pieninicum) | endemit Pienin, łodyga 50–120 cm, żółte kwiaty, kwitnie od końca maja do początku lipca; gatunek chroniony [3] |
| Lewkonia ogrodowa (Erysimum cheiri) | źródło większości uprawianych odmian ozdobnych, często uprawiana jako roślina dwuletnia [4] |
FAQ
Pszonak po angielsku?
Czy pszonak jest trujący?
Czy pszonak jest pod ochroną?
Gdzie rośnie pszonak pieniński?
Źródła
- Boyce Thompson Institute — Wallflowers could lead to new drugs — omówienie badania (eLife)
- Technology Networks — Wallflowers could lead to new drugs — omówienie
- GIOŚ — Sprawozdanie z monitoringu pszonaka pienińskiego Erysimum pieninicum w Polsce w roku 2024 — monografia
- Erysimum — Wikipedia (opis rodzaju) — opis ogólny
