W skrócie
Pieprz timut to owoce kolczastego drzewa Zanthoxylum armatum z rodziny rutowatych (Rutaceae), zbierane m.in. w górskich lasach południowego Nepalu [1][2]. Ma cytrusowy, grejpfrutowy aromat i jest używany jako przyprawa; w dostępnych streszczeniach przeglądów nie opisano badań na ludziach potwierdzających działanie zdrowotne [3][4].
- Nazwa łacińska
- Zanthoxylum armatum DC.
- Po angielsku
- timut pepper, Nepal pepper, Indian prickly ash
- Inne nazwy
- pieprz nepalski
- Kategoria
- Przyprawy
- W ciąży
- Brak danych
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga pieprz timut? Działanie i badania
W medycynie tradycyjnej roślinę stosowano m.in. przy bólu zębów, astmie, krwawieniu dziąseł, gorączce i niestrawności [3]. Streszczenia przeglądów wymieniają działanie przeciwutleniające, przeciwbólowe, przeciwzapalne, przeciwgrzybicze i ochronne dla wątroby, opisane w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach; streszczenia nie opisują badań klinicznych [3][4]. W spisie piśmiennictwa przeglądu Verma i in. cytowane jest badanie, w którym wodne ekstrakty z suszonych owoców uszkadzały komórki w warunkach in vivo, ale sam przegląd tego nie omawia [3]. W kuchni timut traktuje się jako przyprawę, nie suplement.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Działanie przeciwutleniające, przeciwbólowe, przeciwzapalne i ochronne dla wątroby ekstraktów (badania laboratoryjne i na zwierzętach) | Ograniczone | [3][4] |
| Skuteczność lecznicza u ludzi | Niepotwierdzone | [3][4] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Pieprz timut w kuchni
Pieprz timut pasuje do ryb, owoców morza, drobiu i warzyw; wystarczy krótko zmielić go nad daniem lub dodać kilka rozgniecionych ziaren [1]. Producent opisuje aromat jako cytrusowy, zbliżony do grejpfruta, z lekką nutą cytryny [1].
Pieprz timut w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Brak badań w użytych źródłach. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak badań w użytych źródłach. |
| Dzieci | Brak danych | Brak badań w użytych źródłach. |
Pieprz timut dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak danych. |
| Kot | Brak danych | Brak danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Timut rośnie na małym, bardzo kolczastym drzewie Zanthoxylum armatum, a owoce zbiera się w górskich lasach południowego Nepalu [1]. Gatunek opisał w 1824 roku A.P. de Candolle; należy do rodziny rutowatych (Rutaceae) [2]. Jego naturalny zasięg obejmuje subkontynent indyjski, Chiny, Japonię, Koreę i Azję Południowo-Wschodnią, m.in. Nepal, Pakistan, Tajlandię i Filipiny [2].
Przechowywanie pieprzu timut
Producent zaleca przechowywanie w chłodnym, ciemnym i suchym miejscu [1].
FAQ
Źródła
- Épices Roellinger — Timut pepper (Nepal) — omówienie producenta
- Kew POWO — Zanthoxylum armatum DC. — baza danych (taksonomia, zasięg)
- Verma K.K. i in. A Review on Chemical Constituents, Traditional Uses, Pharmacological Studies of Zanthoxylum armatum (Rutaceae). J Drug Deliv Ther 2021;11(2-S):136-142 — przegląd (strona zawiera streszczenie)
- Singh S., Kumar A., Semwal B.C. PRISMA Based Systematic Review: Pharmacognostic Study of Zanthoxylum armatum DC. Mini-Reviews in Medicinal Chemistry 2021;21(14) — przegląd systematyczny (streszczenie)
