Przejdź do treści

Właściwości głogu

Skład, działanie, bezpieczeństwo i zastosowanie

Autor: · Aktualizacja:

W skrócie

Głóg to krzew lub niewielkie drzewo z rodziny różowatych, którego kwiaty, liście i owoce stosuje się w ziołolecznictwie. Najlepiej zbadany jest wyciąg z liści z kwiatami: jako dodatek do standardowego leczenia przewlekłej niewydolności serca łagodził duszność i zmęczenie [2], a tradycyjnie stosuje się go przy kołataniu serca na tle nerwowym [1].

Nazwa łacińska
Crataegus monogyna Jacq., Crataegus laevigata (Poir.) DC.
Po angielsku
hawthorn
Inne nazwy
głóg jednoszyjkowy, głóg dwuszyjkowy, głóg pośredni, kwiatostan głogu, owoc głogu
Najlepiej zbadane działanie
Łagodzi objawy przewlekłej niewydolności serca jako dodatek do leczenia Umiarkowane
W ciąży
Po konsultacji z lekarzem

Na co pomaga głóg? Działanie i badania

Głóg działa przede wszystkim na układ krążenia, ale jego skuteczność potwierdzono tylko częściowo. W przeglądzie Cochrane 14 badań z placebo wyciąg z liści i kwiatów głogu, podawany obok standardowego leczenia przewlekłej niewydolności serca, poprawiał tolerancję wysiłku i łagodził duszność oraz zmęczenie [2]. Brakuje danych o wpływie na śmiertelność i hospitalizacje, a nowsze badania dają sprzeczne wyniki [3]. Europejska Agencja Leków uznaje liść z kwiatem głogu za lek tradycyjny: przy przejściowych dolegliwościach serca na tle nerwowym (np. kołatanie, po wykluczeniu choroby przez lekarza), przy łagodnym stresie i problemach z zasypianiem [1].

EfektSiła dowodówŹródła
Łagodzi objawy przewlekłej niewydolności serca jako dodatek do leczeniaUmiarkowane[2][3]
Łagodzi kołatanie serca na tle nerwowymOgraniczone[1]
Łagodzi stres i ułatwia zasypianieOgraniczone[1]
Wydłuża życie lub zmniejsza liczbę hospitalizacji w niewydolności sercaNiepotwierdzone[2][3]

Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.

Jak stosować: formy i ilość

FormaJak stosować
Liść z kwiatem (kwiatostan)surowiec opisany w monografii EMA; do naparów i wyciągów
Owocedo naparów, soków, konfitur i nalewek; mniej badań niż dla kwiatostanu
Napar (herbata z głogu)przygotowywany z suszonego ziela lub owoców
Tabletki, krople, wyciąg standaryzowanystosowane w badaniach nad niewydolnością serca; dawkę ustal z lekarzem

Ile głogu dziennie i kiedy

Przy przewlekłych chorobach serca preparaty z głogu stosuje się wyłącznie po uzgodnieniu z kardiologiem, jako dodatek, a nie zamiennik leków [2]. Według EMA, jeśli objawy utrzymują się dłużej niż dwa tygodnie lub nasilają się, trzeba skonsultować się z lekarzem [1]. Badania nad bezpieczeństwem trwały najwyżej 16 tygodni, więc dłuższe stosowanie nie jest sprawdzone [3].

Głóg w kuchni

Owoce głogu są jadalne po przetworzeniu: robi się z nich soki, konfitury, galaretki, syropy i nalewki. Mają mączysty miąższ i cierpko-słodki smak, a pestki się usuwa. Suszone owoce i kwiatostan zaparza się jak herbatę.

Głóg w ciąży, dla dzieci i seniorów

GrupaOcenaCo warto wiedzieć
CiążaPo konsultacji z lekarzemMało wiadomo o bezpieczeństwie głogu w ciąży [3].
Karmienie piersiąPo konsultacji z lekarzemBrak danych o bezpieczeństwie [3].
DzieciUnikaćEMA nie zaleca stosowania przy dolegliwościach serca u osób poniżej 18 lat, a przy stresie i bezsenności poniżej 12 lat [1].
SeniorzyPo konsultacji z lekarzemPrzy lekach nasercowych przyjmowanie głogu uzgodnij z lekarzem.

Głóg a choroby i diety

Stan lub dietaOcenaCo warto wiedzieć
Choroby sercaPo konsultacji z lekarzemTylko jako dodatek do leczenia, po konsultacji z kardiologiem [2].

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Najczęstsze skutki uboczne głogu to zawroty głowy, nudności, wymioty i biegunka [3]. W jednym badaniu stosowanie konkretnego preparatu z głogu wiązało się z wcześniejszym pogorszeniem niewydolności serca, możliwe że przez interakcje z lekami [3]. Uwaga na suplementy z meksykańskim głogiem (tejocote): część z nich zawierała trującą roślinę żółty oleander [3].

Interakcje z lekami

Lek lub grupa lekówMożliwa interakcja
Leki nasercowe i przeciwnadciśnieniowemożliwe nakładanie się działania; przed łączeniem skonsultuj się z lekarzem [3]

Uprawa, pochodzenie i odmiany

Głóg rośnie dziko w Polsce w zaroślach, na skrajach lasów i miedzach; najczęstsze gatunki to głóg jednoszyjkowy, dwuszyjkowy i ich mieszaniec, głóg pośredni. W ogrodach sadzi się go jako krzew lub żywopłot; jest mrozoodporny i mało wymagający. Kwiatostan zbiera się na początku kwitnienia (maj), owoce po dojrzeniu, jesienią.

OdmianaCzym się wyróżnia
Głóg jednoszyjkowy (Crataegus monogyna)jedna szyjka słupka i jedna pestka w owocu; pospolity w Polsce
Głóg dwuszyjkowy (Crataegus laevigata)dwie–trzy szyjki słupka; oba gatunki są surowcem leczniczym
Głóg pośredni (Crataegus × media)naturalny mieszaniec dwóch powyższych
Głóg 'Paul's Scarlet'odmiana ozdobna o pełnych, ciemnoróżowych kwiatach; sadzona dla dekoracji

Przechowywanie głogu

Suszony kwiatostan i owoce przechowuj w szczelnym pojemniku, w suchym i ciemnym miejscu. Świeże owoce szybko się psują, dlatego najlepiej od razu je przetworzyć lub wysuszyć.

Charakter informacyjny Ta strona opisuje skład, zastosowanie i wyniki badań wraz z oceną siły dowodów. Nie zastępuje porady lekarza, farmaceuty, dietetyka ani lekarza weterynarii — zwłaszcza w ciąży, przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków.

FAQ

Jak odróżnić głóg jednoszyjkowy od dwuszyjkowego?
Po kwiatach i owocach: głóg jednoszyjkowy ma jedną szyjkę słupka i jedną pestkę, dwuszyjkowy zwykle dwie lub trzy. Liście jednoszyjkowego są głębiej wcinane.
Czy głóg to drzewo czy krzew?
Głóg rośnie jako krzew lub niewielkie drzewo, zwykle do kilku metrów wysokości.
Czy owoce głogu można jeść na surowo?
Tak, są jadalne, ale mączyste i cierpkie, dlatego częściej przerabia się je na soki i konfitury; pestek się nie je.
Głóg po angielsku?
hawthorn.

Źródła

  1. European Medicines Agency — Crataegi folium cum flore (monografia HMPC) — monografia
  2. Guo R., Pittler M.H., Ernst E. Hawthorn extract for treating chronic heart failure. Cochrane Database of Systematic Reviews 2008 — przegląd systematyczny
  3. NCCIH — Hawthorn — omówienie

Poznaj również