W skrócie
Poziomka to Fragaria vesca, wieloletnia roślina o drobnych, aromatycznych, jadalnych owocach, rosnąca w lasach i na ich skrajach [2][3]. Owoce służą m.in. do dżemów i likierów [2]. Tradycyjnie wykorzystuje się też liście poziomki, dla których Europejska Agencja Leków ma monografię [1].
- Nazwa łacińska
- Fragaria vesca L.
- Po angielsku
- woodland strawberry, alpine strawberry, wild strawberry
- Inne nazwy
- poziomka pospolita, poziomka leśna, truskawka leśna
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- W ciąży
- Brak danych
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga poziomka? Działanie i badania
Europejska Agencja Leków uznaje liście poziomki (Fragariae folium) za tradycyjny środek ziołowy zwiększający diurezę przy drobnych dolegliwościach dróg moczowych oraz łagodzący łagodną biegunkę, dla dorosłych i młodzieży od 12 lat [1]. Wskazanie wynika z długotrwałego tradycyjnego stosowania, a nie z badań klinicznych [1]. Monografia dotyczy liści w postaci herbatki, nie owoców [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Liście: zwiększenie diurezy przy drobnych dolegliwościach dróg moczowych (tradycyjne zastosowanie) | Ograniczone | [1] |
| Liście: łagodzenie łagodnej biegunki (tradycyjne zastosowanie) | Ograniczone | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Świeże owoce | jadalne owoce o długości ok. 1 cm [3] |
| Dżem, likier, sos | przetwory z owoców [2] |
| Liście w postaci drobno pociętej | herbatka ziołowa, której dotyczy monografia EMA [1] |
Ile poziomki dziennie i kiedy
Dla owoców w użytych źródłach nie podano ograniczeń spożycia. Herbatkę z liści stosuje się według monografii u dorosłych i młodzieży od 12 lat; objawy moczowe utrzymujące się dłużej niż 2 tygodnie lub biegunka dłuższa niż 3 dni wymagają konsultacji z lekarzem [1].
Poziomka w kuchni
Poziomki uprawia się głównie na użytek domowy, a owoce o wyrazistym aromacie służą do dżemów, sosów i likierów [2]. Owoce są jadalne [3].
Poziomka w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Monografia EMA nie podaje danych o stosowaniu liści w ciąży [1]; owoce jako zwykłe jedzenie. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach. |
| Dzieci | Ostrożnie | Herbatka z liści tylko od 12. roku życia [1]; dla owoców brak danych. |
Poziomka a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby nerek | Po konsultacji z lekarzem | Liści nie stosuj na dolegliwości moczowe, jeśli zalecono ograniczenie płynów, np. przy ciężkiej chorobie serca lub nerek [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Monografia EMA nie zaleca liści poziomki na dolegliwości moczowe osobom, które muszą ograniczać płyny, np. z ciężką chorobą serca lub nerek [1]. W momencie oceny nie zgłaszano działań niepożądanych [1]. Dla owoców w użytych źródłach nie znaleziono przeciwwskazań.
Poziomka dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Poziomka rośnie w lasach, na skrajach lasów, łąkach i polanach; w południowej części zasięgu rośnie tylko w cieniu, dalej na północ znosi więcej słońca [2]. Według RHS najlepiej owocuje w pełnym słońcu, toleruje półcień, a najchętniej rośnie na żyznej glebie wilgotnej, ale dobrze przepuszczalnej [3]. Jest mrozoodporna w Wielkiej Brytanii i północnej Europie (kategoria H6), rozrasta się rozłogami, które trzeba przerzedzać, a rozmnaża się z nasion wysianych wiosną w temperaturze 13–18°C lub przez przesadzanie rozłogów [3]. Odmiany uprawne rozmnaża się zwykle z nasion lub przez podział, a rośliny tracą wigor po kilku latach [2].
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Rügen | pierwsza nowoczesna odmiana bez rozłogów i wielkoowocowa (od 1920 r.) [2] |
| Alexandria, Baron Solemacher | odmiany uprawne poziomki alpejskiej [2] |
| Weisse Solemacher | odmiana o białych owocach [2] |
FAQ
Poziomka po angielsku?
Czym różni się poziomka od truskawki?
Czy z liści poziomki można robić herbatę?
Źródła
- EMA — Fragariae folium (EU herbal monograph) — monografia
- Wikipedia — Fragaria vesca (nazwy, siedlisko, odmiany, zastosowanie owoców; nie dla zdrowia) — encyklopedia
- RHS — Fragaria vesca (alpine strawberry) — baza ogrodnicza (towarzystwo ogrodnicze)
