Przejdź do treści

Właściwości tyrozyny

Skład, działanie, bezpieczeństwo i zastosowanie

Autor: · Aktualizacja:

W skrócie

Tyrozyna to aminokwas endogenny, z którego powstają dopamina i noradrenalina; organizm wytwarza ją z fenyloalaniny, a dostarczają jej też pokarmy bogate w białko [1]. Najlepiej zbadane jest działanie suplementu na funkcje poznawcze w krótkotrwałym stresie, np. upale, zimnie czy niedoborze snu [1][2].

Po angielsku
tyrosine
Inne nazwy
L-tyrozyna, Tyr
Najlepiej zbadane działanie
Poprawia funkcje poznawcze w stresie (upał, zimno, niedobór snu) Umiarkowane
W ciąży
Po konsultacji z lekarzem
Dla psa
Brak danych

Właściwości chemiczne i fizyczne tyrozyny

L-tyrozyna to aromatyczny aminokwas białkowy z grupą fenolową (4-hydroksyfenylową) w łańcuchu bocznym; w organizmie powstaje z fenyloalaniny.

WłaściwośćWartość
Wzór sumarycznyC9H11NO3
Masa molowa181,19 g/mol
Numer CAS60-18-4
Nazwa systematycznakwas (S)-2-amino-3-(4-hydroksyfenylo)propanowy
Postaćbiały lub prawie biały proszek lub kryształy
Rozpuszczalność w wodzie0,5 g/l (25 °C)

Dane: TCI — L-(-)-Tyrosine (T0550). Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.

Na co pomaga tyrozyna? Działanie i badania

Tyrozyna jest prekursorem katecholamin (dopaminy i noradrenaliny), dlatego badano ją jako suplement poprawiający funkcje poznawcze pod wpływem stresu [1][2]. Przegląd z 2015 roku wskazuje, że poprawia ona poznanie głównie w krótkotrwałych, wymagających sytuacjach i tylko wtedy, gdy układ neuroprzekaźników działa prawidłowo [2]. Dla wydolności fizycznej nie stwierdzono korzyści [1], a wartość w leczeniu chorób jest ograniczona [2].

EfektSiła dowodówŹródła
Poprawia funkcje poznawcze w stresie (upał, zimno, niedobór snu)Umiarkowane[1][2]
Poprawia wydolność fizycznąNiepotwierdzone[1]
Leczenie zaburzeń klinicznychOgraniczone[2]

Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.

Jak stosować: formy i ilość

FormaJak stosować
Pokarm bogaty w białkonaturalne źródło tyrozyny; szczegółowej listy produktów nie podano w cytowanych źródłach
Kapsułki, tabletki, proszekpostać suplementu; w badaniach stosowano dawki rzędu 100–300 mg/kg masy ciała, w osobnych porcjach [1]

Ile tyrozyny dziennie i kiedy

W badaniach sportowych i wojskowych stosowano 100–300 mg/kg masy ciała, a wyższą dawkę dzielono na dwie porcje co 4 godziny [1]. To dawki eksperymentalne, nie zalecenia — suplementację ustal z lekarzem lub dietetykiem.

Tyrozyna w ciąży, dla dzieci i seniorów

GrupaOcenaCo warto wiedzieć
CiążaPo konsultacji z lekarzemBrak danych w cytowanych źródłach; suplement tylko po konsultacji z lekarzem.
Karmienie piersiąPo konsultacji z lekarzemBrak danych w cytowanych źródłach.
DzieciPo konsultacji z lekarzemBrak danych w cytowanych źródłach.
SeniorzyPo konsultacji z lekarzemSuplement ustal z lekarzem, zwłaszcza przy przyjmowanych lekach.

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Cytowane źródła nie omawiają bezpieczeństwa suplementacji tyrozyną [1][2]. Ponieważ tyrozyna wpływa na układ neuroprzekaźników, osoby przyjmujące leki psychiatryczne, neurologiczne lub hormonalne powinny przed suplementacją skonsultować się z lekarzem.

Interakcje z lekami

Lek lub grupa lekówMożliwa interakcja
Leki wpływające na układ nerwowy lub tarczycębrak wiarygodnych danych w cytowanych źródłach; skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą

Tyrozyna dla psa, kota i innych zwierząt

ZwierzęOcenaCo warto wiedzieć
PiesBrak danychBrak danych w cytowanych źródłach.
KotBrak danychBrak danych w cytowanych źródłach.

W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Charakter informacyjny Ta strona opisuje skład, zastosowanie i wyniki badań wraz z oceną siły dowodów. Nie zastępuje porady lekarza, farmaceuty, dietetyka ani lekarza weterynarii — zwłaszcza w ciąży, przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków.

FAQ

Tyrozyna po angielsku?
tyrosine (L-tyrosine).
Czy tyrozyna poprawia koncentrację?
Tylko w krótkotrwałym stresie lub dużym obciążeniu poznawczym i przy prawidłowej pracy neuroprzekaźników [2]. Poza tym dowody są ograniczone.
Czy tyrozyna pomaga sportowcom?
Przegląd AIS nie znajduje korzyści dla wydolności fizycznej [1].
Skąd organizm bierze tyrozynę?
Wytwarza ją z fenyloalaniny w wątrobie, a część dostarcza z pokarmem bogatym w białko [1].

Źródła

  1. Australian Institute of Sport — Tyrosine (Sports Supplement Framework) — omówienie
  2. Jongkees B.J. i in. Effect of tyrosine supplementation on clinical and healthy populations under stress or cognitive demands — a review. Journal of Psychiatric Research 2015 — przegląd

Poznaj również