W skrócie
Tyrozyna to aminokwas endogenny, z którego powstają dopamina i noradrenalina; organizm wytwarza ją z fenyloalaniny, a dostarczają jej też pokarmy bogate w białko [1]. Najlepiej zbadane jest działanie suplementu na funkcje poznawcze w krótkotrwałym stresie, np. upale, zimnie czy niedoborze snu [1][2].
- Po angielsku
- tyrosine
- Inne nazwy
- L-tyrozyna, Tyr
- Kategoria
- Witaminy i suplementy
- Najlepiej zbadane działanie
- Poprawia funkcje poznawcze w stresie (upał, zimno, niedobór snu) Umiarkowane
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
- Dla psa
- Brak danych
Właściwości chemiczne i fizyczne tyrozyny
L-tyrozyna to aromatyczny aminokwas białkowy z grupą fenolową (4-hydroksyfenylową) w łańcuchu bocznym; w organizmie powstaje z fenyloalaniny.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C9H11NO3 |
| Masa molowa | 181,19 g/mol |
| Numer CAS | 60-18-4 |
| Nazwa systematyczna | kwas (S)-2-amino-3-(4-hydroksyfenylo)propanowy |
| Postać | biały lub prawie biały proszek lub kryształy |
| Rozpuszczalność w wodzie | 0,5 g/l (25 °C) |
Dane: TCI — L-(-)-Tyrosine (T0550). Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga tyrozyna? Działanie i badania
Tyrozyna jest prekursorem katecholamin (dopaminy i noradrenaliny), dlatego badano ją jako suplement poprawiający funkcje poznawcze pod wpływem stresu [1][2]. Przegląd z 2015 roku wskazuje, że poprawia ona poznanie głównie w krótkotrwałych, wymagających sytuacjach i tylko wtedy, gdy układ neuroprzekaźników działa prawidłowo [2]. Dla wydolności fizycznej nie stwierdzono korzyści [1], a wartość w leczeniu chorób jest ograniczona [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Poprawia funkcje poznawcze w stresie (upał, zimno, niedobór snu) | Umiarkowane | [1][2] |
| Poprawia wydolność fizyczną | Niepotwierdzone | [1] |
| Leczenie zaburzeń klinicznych | Ograniczone | [2] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Pokarm bogaty w białko | naturalne źródło tyrozyny; szczegółowej listy produktów nie podano w cytowanych źródłach |
| Kapsułki, tabletki, proszek | postać suplementu; w badaniach stosowano dawki rzędu 100–300 mg/kg masy ciała, w osobnych porcjach [1] |
Ile tyrozyny dziennie i kiedy
W badaniach sportowych i wojskowych stosowano 100–300 mg/kg masy ciała, a wyższą dawkę dzielono na dwie porcje co 4 godziny [1]. To dawki eksperymentalne, nie zalecenia — suplementację ustal z lekarzem lub dietetykiem.
Tyrozyna w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych w cytowanych źródłach; suplement tylko po konsultacji z lekarzem. |
| Karmienie piersią | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych w cytowanych źródłach. |
| Dzieci | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych w cytowanych źródłach. |
| Seniorzy | Po konsultacji z lekarzem | Suplement ustal z lekarzem, zwłaszcza przy przyjmowanych lekach. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Cytowane źródła nie omawiają bezpieczeństwa suplementacji tyrozyną [1][2]. Ponieważ tyrozyna wpływa na układ neuroprzekaźników, osoby przyjmujące leki psychiatryczne, neurologiczne lub hormonalne powinny przed suplementacją skonsultować się z lekarzem.
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki wpływające na układ nerwowy lub tarczycę | brak wiarygodnych danych w cytowanych źródłach; skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą |
Tyrozyna dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak danych w cytowanych źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w cytowanych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
FAQ
Tyrozyna po angielsku?
Czy tyrozyna poprawia koncentrację?
Czy tyrozyna pomaga sportowcom?
Skąd organizm bierze tyrozynę?
Źródła
- Australian Institute of Sport — Tyrosine (Sports Supplement Framework) — omówienie
- Jongkees B.J. i in. Effect of tyrosine supplementation on clinical and healthy populations under stress or cognitive demands — a review. Journal of Psychiatric Research 2015 — przegląd