W skrócie
Lucerna (Medicago sativa) to roślina motylkowa uprawiana głównie jako pasza, a w kuchni jadana w postaci kiełków [2]. Zawiera L-kanawaninę, z którą wiąże się możliwość zaostrzenia tocznia [1][2], a surowe kiełki bywają źródłem zakażeń Salmonellą i E. coli [2][3].
- Nazwa łacińska
- Medicago sativa L.
- Po angielsku
- alfalfa (lucerne)
- Inne nazwy
- lucerna siewna, alfalfa
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- Kalorie
- 23 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Zawiera witaminę K, istotną przy lekach przeciwzakrzepowych Silne
- W ciąży
- Unikać
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze lucerny
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 23 kcal | — |
| Białko | 4 g | — |
| Tłuszcz | 0,69 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,07 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 0,2 g | — |
| w tym cukry | 0,2 g | — |
| Błonnik | 1,9 g | — |
| Woda | 92,8 g | — |
| Wapń | 32 mg | 4% |
| Żelazo | 0,96 mg | 7% |
| Magnez | 27 mg | 7% |
| Fosfor | 70 mg | 10% |
| Potas | 79 mg | 4% |
| Sód | 6 mg | — |
| Cynk | 0,92 mg | 9% |
| Miedź | 0,16 mg | 16% |
| Mangan | 0,19 mg | 9% |
| Selen | 0,6 µg | 1% |
| Witamina C | 8,2 mg | 10% |
| Tiamina (B1) | 0,08 mg | 7% |
| Ryboflawina (B2) | 0,13 mg | 9% |
| Niacyna (B3) | 0,48 mg | 3% |
| Witamina B6 | 0,03 mg | 2% |
| Kwas foliowy | 36 µg | 18% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 8 µg | 1% |
| Witamina E | 0,02 mg | 0% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 30,5 µg | 41% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 11001, domena publiczna.
Na co pomaga lucerna? Działanie i badania
Lucerna nie ma potwierdzonego działania zdrowotnego w badaniach klinicznych: baza LactMed stwierdza, że nie ma prawidłowo przeprowadzonych badań klinicznych potwierdzających jej działanie pobudzające laktację [1]. Jako żywność jest uznawana za bezpieczną (GRAS) i zwykle dobrze tolerowana, ale zawiera witaminę K [1]. Surowe kiełki w ok. 93% składają się z wody i dostarczają około 23 kcal w 100 g oraz około jednej czwartej dziennej wartości witaminy K [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Zwiększa wydzielanie mleka | Niepotwierdzone | [1] |
| Zawiera witaminę K, istotną przy lekach przeciwzakrzepowych | Silne | [1][2] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Kiełki | jadane w sałatkach i kanapkach [2] |
| Suszone liście (tabletki, proszek, herbata) | suplement; suplementy diety nie wymagają szerokiej oceny przed wprowadzeniem na rynek w USA, a zawartość może odbiegać od etykiety [1] |
| Siano i kiszonka | pasza dla zwierząt gospodarskich [2] |
Lucerna w kuchni
Z lucerny jada się kiełki, dodawane do sałatek i kanapek [2]. Surowe kiełki mogą jednak zawierać Salmonellę lub E. coli [2][3].
Lucerna w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | Surowych kiełków (także lucerny) powinny unikać kobiety w ciąży [3]; brak danych o bezpieczeństwie suplementów. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak danych o bezpieczeństwie u matek karmiących i niemowląt [1]. |
| Dzieci | Unikać | Dzieci powinny unikać surowych kiełków, w tym lucerny [3]. |
| Seniorzy | Unikać | Osoby starsze powinny unikać surowych kiełków [3]; przy warfarynie patrz interakcje [1]. |
Lucerna a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Toczeń rumieniowaty układowy | Unikać | Zgłaszano pogorszenie tocznia, być może z powodu L-kanawaniny [1]; surowe nasiona i kiełki zawierają kanawaninę [2]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Osoby z toczniem rumieniowatym układowym powinny unikać lucerny, ponieważ zgłaszano zaostrzenie choroby, prawdopodobnie z powodu L-kanawaniny [1]. Surowe nasiona i kiełki zawierają kanawaninę, a surowa lucerna wywoływała objawy toczniopodobne u naczelnych, w tym u ludzi; w kiełkach jest jej znacznie mniej niż w nasionach [2]. Dzieci, osoby starsze, kobiety w ciąży i osoby z osłabioną odpornością nie powinny jeść surowych kiełków [3]. Suplementów nie zatwierdza FDA przed wprowadzeniem na rynek, a ich skład bywa niezgodny z etykietą [1].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Warfaryna i inne leki przeciwzakrzepowe | lucerna zawiera witaminę K; należy jej unikać przy warfarynie [1] |
Lucerna dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Koń | Bezpieczne | Lucerna jest paszą dla koni, m.in. w formie siana [2]. |
| Kury | Bezpieczne | Lucernę suszoną i koncentraty z liści dodaje się do paszy drobiu, aby barwić żółtka i mięso (zawartość karotenoidów) [2]. |
| Pies | Brak danych | Brak danych w przytoczonych źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w przytoczonych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Lucerna należy do rodziny bobowatych (Fabaceae) [2]. Uprawia się ją głównie jako paszę dla bydła, koni, owiec i kóz [2]. Nazwa „lucerne” jest używana w Wielkiej Brytanii, a „alfalfa” w Ameryce Północnej [2].
FAQ
Źródła
- LactMed (NCBI Bookshelf) — Alfalfa — baza danych
- Wikipedia — Alfalfa (nazwy, zastosowania, skład kiełków) — encyklopedia
- CDC — Salmonella Outbreak Linked to Alfalfa Sprouts from One Contaminated Seed Lot: Consumer Advice — komunikat instytucjonalny
