W skrócie
Nostrzyk żółty (Melilotus officinalis) to roślina motylkowa o żółtych kwiatach, rosnąca na łąkach i przy drogach [3]. Europejska Agencja Leków dopuszcza go tradycyjnie u dorosłych przy uczuciu ciężkości nóg i łagodnych stanach zapalnych skóry, bez mocnych dowodów klinicznych [1][2].
- Nazwa łacińska
- Melilotus officinalis (L.) Lam.
- Po angielsku
- yellow sweet clover, melilot
- Inne nazwy
- nostrzyk żółty, koniczyna wonna
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Unikać
Na co pomaga nostrzyk? Działanie i badania
Zioło nostrzyku ma w UE status tradycyjnego środka stosowanego w uczuciu ciężkości i dyskomfortu nóg przy drobnych zaburzeniach krążenia oraz w łagodnych stanach zapalnych skóry [1]. Opiera się to na długotrwałym użyciu, nie na dowodach: otwarte badania nie miały grup kontrolnych ani obiektywnych miar skuteczności, więc nie wykazują skuteczności, a zastosowanie na skórę uznano za wiarygodne na podstawie badań przedklinicznych [2]. Źródło popularne przypisuje roślinie działanie uspokajające i rozkurczające naczynia, bez podania dowodów [3].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Ulga w uczuciu ciężkości nóg | Ograniczone | [1][2] |
| Łagodzenie łagodnych stanów zapalnych skóry | Ograniczone | [1][2] |
| Działanie uspokajające | Niepotwierdzone | [3] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Napar (herbata ziołowa) | forma objęta monografią HMPC [1] |
| Preparaty doustne stałe | forma objęta monografią HMPC [1] |
| Preparaty półstałe na skórę | maści i żele, forma objęta monografią HMPC [1] |
Ile nostrzyka dziennie i kiedy
Dawkowanie określa monografia EMA i ulotka konkretnego preparatu; nie podaję dawek. Preparaty z nostrzyka są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych; jeśli objawy nasilają się lub trwają dłużej niż 2 tygodnie (nogi) albo tydzień (skóra), skonsultuj się z lekarzem [1].
Nostrzyk w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | W raporcie oceniającym EMA stosowanie w ciąży i podczas karmienia nie jest zalecane, bo nie ustalono bezpieczeństwa [2]. |
| Karmienie piersią | Unikać | Stosowanie nie jest zalecane z powodu braku danych o bezpieczeństwie [2]. |
| Dzieci | Unikać | Preparaty z nostrzyka są wg EMA tylko dla dorosłych [1][2]. |
| Seniorzy | W umiarkowanych ilościach | Dorośli mogą stosować preparaty zgodnie z ulotką [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Zgłaszano dolegliwości żołądkowo-jelitowe i reakcje alergiczne, częstość nieznana [1]. Przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na nostrzyk lub kumarynę [2]. Opisano m.in. wzrost INR z 2 do 5,82 u kobiety przyjmującej acenokumarol po rozpoczęciu stosowania kremu z nostrzykiem i szparagiem, więc osoby na lekach przeciwkrzepliwych powinny skonsultować się z lekarzem [2]. Źródło popularne wskazuje też, że w nieodpowiednich dawkach roślina może wywołać wymioty i bóle głowy [3].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki przeciwkrzepliwe (np. acenokumarol) | opisano wzrost INR po kremie z nostrzykiem; dla preparatów jednoskładnikowych brak danych o interakcjach [2] |
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Nostrzyk żółty rośnie dziko na dużych łąkach, przy drogach leśnych i w zaroślach [3]. Dorasta do około metra, ma zielone, nierozgałęzione łodygi, trójlistkowe piłkowane liście i żółte kwiaty zebrane w grona [3].
FAQ
Nostrzyk po angielsku?
Czy nostrzyk można pić jako herbatę?
Czy nostrzyk jest bezpieczny w ciąży?
Gdzie rośnie nostrzyk?
Źródła
- European Medicines Agency — Meliloti herba (Melilotus officinalis), HMPC — monografia
- EMA — Draft assessment report on Melilotus officinalis (L.) Lam., herba (2017) — raport oceniający
- Nostrzyk żółty (Melilotus officinalis) — Eden City, Uniwersytet w Białymstoku — omówienie
