Łopian – Właściwości

W skrócie

Łopian to roślina z rodziny astrowatych (głównie łopian większy, Arctium lappa), której korzeń stosuje się w ziołolecznictwie i jako warzywo. EMA uznaje korzeń łopianu za tradycyjny lek roślinny pomocniczo przy łojotokowych zmianach skóry, przejściowym braku apetytu i drobnych dolegliwościach dróg moczowych [1].

Nazwa łacińska: Arctium lappa L.
Po angielsku: burdock
Inne nazwy: łopian większy, korzeń łopianu, gobo, rzepy
Kategoria: Zioła i rośliny
Kalorie: 72 kcal w 100 g
W ciąży: Unikać
Dla psa: Brak danych

Wartości odżywcze łopianu

Składnik	Wartość w 100 g	% RWS
Wartość energetyczna	72 kcal	—
Białko	1,5 g	—
Tłuszcz	0,15 g	—
w tym kwasy nasycone	0,03 g	—
Węglowodany przyswajalne	14 g	—
w tym cukry	2,9 g	—
Błonnik	3,3 g	—
Woda	80,1 g	—
Wapń	41 mg	5%
Żelazo	0,8 mg	6%
Magnez	38 mg	10%
Fosfor	51 mg	7%
Potas	308 mg	15%
Sód	5 mg	—
Cynk	0,33 mg	3%
Miedź	0,08 mg	8%
Mangan	0,23 mg	12%
Selen	0,7 µg	1%
Witamina C	3 mg	4%
Tiamina (B1)	0,01 mg	1%
Ryboflawina (B2)	0,03 mg	2%
Niacyna (B3)	0,3 mg	2%
Witamina B6	0,24 mg	17%
Kwas foliowy	23 µg	12%
Witamina B12	0 µg	0%
Witamina A	0 µg	0%
Witamina E	0,38 mg	3%
Witamina D	0 µg	0%
Witamina K	1,6 µg	2%

Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 11104, domena publiczna.

Na co pomaga łopian? Działanie i badania

Korzeń łopianu ma uznanie EMA jako tradycyjny lek roślinny: zwiększa ilość wydalanego moczu przy drobnych dolegliwościach dróg moczowych, pobudza apetyt i pomocniczo łagodzi łojotokowe stany skóry [1]. Uznanie opiera się na długoletnim stosowaniu, nie na badaniach klinicznych [1]. W małym badaniu u starszych osób z chorobą zwyrodnieniową kolan herbata z korzenia obniżała markery stanu zapalnego, ale nie różniła się istotnie od placebo [2]. Działanie przeciwcukrzycowe wykazano głównie u zwierząt [2], a popularne stosowanie łopianu na porost włosów nie ma badań na ludziach.

Efekt	Siła dowodów	Źródła
Pomocniczo przy łojotoku skóry	Ograniczone	[1]
Pobudza apetyt	Ograniczone	[1]
Działa przeciwzapalnie	Ograniczone	[2]
Obniża poziom cukru we krwi	Ograniczone	[2]
Przyspiesza wzrost włosów	Niepotwierdzone	[2]

Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.

Jak stosować: formy i ilość

Forma	Jak stosować
Herbata z korzenia	w monografii EMA 2–6 g pociętego korzenia na napar, 3 razy dziennie [1]
Nalewka i wyciąg płynny	stosowane doustnie; zawierają alkohol [1]
Olej łopianowy	macerat korzenia w oleju do pielęgnacji skóry głowy
Korzeń świeży (gobo)	warzywo kuchni japońskiej
Nasiona i liście	bez monografii EMA; dowody wyłącznie przedkliniczne

Ile łopianu dziennie i kiedy

Monografia EMA dla dorosłych przewiduje m.in. napar z 2–6 g pociętego korzenia 3 razy dziennie [1]. Jeśli dolegliwości utrzymują się dłużej niż 2 tygodnie (drogi moczowe, apetyt) lub 4 tygodnie (skóra), trzeba skontaktować się z lekarzem [1]. Przy stosowaniu moczopędnym należy pić odpowiednio dużo płynów [1].

Łopian w kuchni

Korzeń łopianu jest jadalny i w Azji powszechnie je się go jako warzywo [2]; w Japonii nazywa się go gobo i dusi z marchewką (kinpira gobo), dodaje do zup lub marynuje. Ma ziemisty, lekko słodki smak; po obraniu szybko ciemnieje, dlatego kroi się go do wody z octem. Młode liście i pędy jada się gotowane.

Łopian na skórę i włosy

Olej łopianowy to macerat z korzenia, wcierany w skórę głowy i włosy jako odżywka. Badań potwierdzających, że łopian przyspiesza porost włosów lub hamuje ich wypadanie, nie ma [2]. Pomocnicze stosowanie przy łojotokowych stanach skóry ma uznanie tradycyjne EMA dla preparatów doustnych [1]. Łopian może wywołać kontaktowe zapalenie skóry u osób uczulonych [2].

Łopian w ciąży, dla dzieci i seniorów

Grupa	Ocena	Co warto wiedzieć
Ciąża	Unikać	EMA nie zaleca stosowania z powodu braku danych [1]; łopian może pobudzać macicę [2].
Karmienie piersią	Unikać	Nie zalecany z powodu braku danych [1].
Dzieci	Unikać	EMA nie zaleca stosowania poniżej 18 lat [1].

Łopian a choroby i diety

Stan lub dieta	Ocena	Co warto wiedzieć
Cukrzyca	Po konsultacji z lekarzem	Łopian może nasilać działanie leków obniżających cukier [2].
Choroby nerek	Po konsultacji z lekarzem	Działanie moczopędne; nie stosuj zamiast leczenia.

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Korzenia łopianu nie stosuj przy uczuleniu na rośliny astrowate [1]. Opisano przypadki wstrząsu anafilaktycznego [1]. Znany jest też przypadek zatrucia herbatą z łopianu zanieczyszczoną roślinami zawierającymi atropinę, dlatego kupuj surowiec z pewnego źródła [2]. Nie łącz z syntetycznymi lekami moczopędnymi [1].

Interakcje z lekami

Lek lub grupa leków	Możliwa interakcja
Leki moczopędne	EMA odradza łączenie [1]
Leki przeciwcukrzycowe	możliwe nasilenie obniżania cukru — kontroluj glikemię [2]

Łopian dla psa, kota i innych zwierząt

Zwierzę	Ocena	Co warto wiedzieć
Pies	Brak danych	Brak pewnych danych; rzepy mogą wbijać się w sierść i skórę.
Kot	Brak danych	Brak pewnych danych.
Koń	Brak danych	Brak pewnych danych.
Królik	Brak danych	Brak pewnych danych.

W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Uprawa, pochodzenie i odmiany

Łopian większy to dwuletnia roślina dziko rosnąca w Polsce na przydrożach, nieużytkach i w zaroślach. W pierwszym roku tworzy rozetę dużych liści i gruby korzeń palowy, w drugim — wysoką łodygę z fioletowymi koszyczkami, które jako rzepy z haczykami przyczepiają się do sierści i ubrań. Korzeń zbiera się jesienią pierwszego roku lub wczesną wiosną drugiego, myje, kroi i suszy.

Przechowywanie łopianu

Suszony korzeń przechowuj w szczelnym, ciemnym pojemniku, w suchym miejscu — do roku. Świeży korzeń zawinięty w wilgotny papier wytrzymuje w lodówce około tygodnia.

Charakter informacyjny Ta strona opisuje skład, zastosowanie i wyniki badań wraz z oceną siły dowodów. Nie zastępuje porady lekarza, farmaceuty, dietetyka ani lekarza weterynarii — zwłaszcza w ciąży, przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków.

FAQ

Jak wygląda łopian?

To roślina o bardzo dużych, sercowatych liściach, wysoka nawet na 1,5–2 m, z fioletowymi koszyczkami kwiatów otoczonymi haczykowatymi łuskami — to z nich powstają rzepy.

Czy korzeń łopianu można jeść?

Tak, w Azji korzeń łopianu je się jako warzywo [2] — w Japonii pod nazwą gobo, po obraniu i ugotowaniu.

Jak stosować łopian na włosy?

Najczęściej jako olej łopianowy wcierany w skórę głowy przed myciem; to pielęgnacja kosmetyczna, a działania na porost włosów nie potwierdzono badaniami [2].

Łopian po angielsku?

burdock.

Źródła

European Medicines Agency — Final community herbal monograph on Arctium lappa L., radix — monografia
Drugs.com — Burdock (Natural Products Professional) — omówienie

Bazy wartości odżywczych

USDA FoodData Central (zbiór SR Legacy) — baza składu żywności Departamentu Rolnictwa USA, dane w domenie publicznej, rekord NDB 11104. Wartości dotyczą 100 g części jadalnej w formie opisanej w rekordzie; produkty krajowe mogą się nieco różnić.

Podstawa prawna wartości referencyjnych

Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011, załącznik XIII — referencyjne wartości spożycia oraz „znacząca ilość” (15% RWS w 100 g). Oświadczenia „źródło” (≥15%) i „wysoka zawartość” (≥30%) reguluje rozporządzenie (WE) nr 1924/2006.

Właściwości łopianu