W skrócie
Sorgo (Sorghum bicolor) to zboże z rodziny wiechlinowatych, uprawiane od ponad 5 tysięcy lat, naturalnie bezglutenowe [1][2]. Jego ziarno mieli się na mąkę, gotuje jak kaszę lub prażone jak popcorn [1][2].
- Nazwa łacińska
- Sorghum bicolor (L.) Moench
- Po angielsku
- sorghum
- Inne nazwy
- sorgo zwyczajne
- Kategoria
- Orzechy, nasiona i zboża
- Kalorie
- 329 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Naturalnie nie zawiera glutenu Silne
- W ciąży
- Bezpieczne
Wartości odżywcze sorga
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 329 kcal | — |
| Białko | 10,6 g | — |
| Tłuszcz | 3,5 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,61 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 65,4 g | — |
| w tym cukry | 2,5 g | — |
| Błonnik | 6,7 g | — |
| Woda | 12,4 g | — |
| Wapń | 13 mg | 2% |
| Żelazo | 3,4 mg | 24% |
| Magnez | 165 mg | 44% |
| Fosfor | 289 mg | 41% |
| Potas | 363 mg | 18% |
| Sód | 2 mg | — |
| Cynk | 1,7 mg | 17% |
| Miedź | 0,28 mg | 28% |
| Mangan | 1,6 mg | 80% |
| Selen | 12,2 µg | 22% |
| Witamina C | 0 mg | 0% |
| Tiamina (B1) | 0,33 mg | 30% |
| Ryboflawina (B2) | 0,1 mg | 7% |
| Niacyna (B3) | 3,7 mg | 23% |
| Witamina B6 | 0,44 mg | 32% |
| Kwas foliowy | 20 µg | 10% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 0 µg | 0% |
| Witamina E | 0,5 mg | 4% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 20067, domena publiczna.
Na co pomaga sorgo? Działanie i badania
Sorgo jest bezglutenowe, więc może zastępować pszenicę, jęczmień i żyto w diecie osób z celiakią [2][3]. Ryzyko stanowi zanieczyszczenie glutenem podczas uprawy i przetwarzania, dlatego wybieraj produkty z oznaczeniem „bezglutenowe” [3]. Swoiste korzyści zdrowotne sorga (np. na cukrzycę czy cholesterol) nie mają tu potwierdzenia w zebranych źródłach.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Naturalnie nie zawiera glutenu | Silne | [2][3] |
| Swoisty wpływ na cukrzycę lub cholesterol | Niepotwierdzone | [2] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Ziarno całe | gotowane jak kasza, żuta, o orzechowym smaku [2] |
| Mąka | podobna do pszennej, zwykle mieszana z innymi mąkami w wypiekach [2] |
| Ziarno prażone | jak popcorn [2] |
| Syrop | z soku łodyg odmian słodkich [1] |
Sorgo w kuchni
Całe ziarno sorga gotuje się do miękkości i podaje w zupach, jako dodatek lub zamiast kuskusu albo bulguru; ma sprężystą, lekko orzechową strukturę [2]. Mąka daje wypieki bez glutenu, więc zwykle łączy się ją z innymi mąkami [2].
Sorgo w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Bezpieczne | Jako zwykłe zboże w diecie. |
| Dzieci | Bezpieczne | Jako zwykłe zboże w diecie. |
Sorgo a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Celiakia i dieta bezglutenowa | Bezpieczne | Naturalnie bezglutenowe, ale wybieraj oznaczone produkty ze względu na zanieczyszczenie [3]. |
Sorgo dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Kury | Bezpieczne | Ziarno sorga jest stosowane jako pasza [1]. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Sorgo to trawa pochodząca z Afryki i subkontynentu indyjskiego, udomowiona we wschodnim Sudanie [1]. Dobrze znosi suszę i trudne warunki, dlatego w wielu krajach jest podstawowym zbożem, a w innych głównie paszą i surowcem na etanol [1][2].
FAQ
Źródła
- Sorghum — Wikipedia — opis i pochodzenie
- Sorghum: A Gluten-Free Whole Grain — Whole Grains Council — omówienie
- Is Sorghum Gluten-Free? — Beyond Celiac — omówienie organizacji pacjenckiej
