W skrócie
Tłuszcz gęsi to tłuszcz zwierzęcy wytapiany z gęsi, w ponad 99% składający się z tłuszczu; w 100 g ma około 900 kcal [2]. Przeważają w nim jednonienasycone kwasy tłuszczowe (głównie oleinowy), ale zawiera też ok. 28 g tłuszczu nasyconego i 100 mg cholesterolu na 100 g [2].
- Po angielsku
- goose fat
- Inne nazwy
- smalec gęsi
- Kategoria
- Oleje i tłuszcze
- Kalorie
- 900 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Korzystny profil kwasów tłuszczowych (dużo jednonienasyconych) Umiarkowane
- Dla psa
- Ostrożnie
Wartości odżywcze tłuszczu gęsiego
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 900 kcal | — |
| Białko | 0 g | — |
| Tłuszcz | 99,8 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 27,7 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 0 g | — |
| Błonnik | 0 g | — |
| Woda | 0,2 g | — |
| Wapń | 0 mg | 0% |
| Żelazo | 0 mg | 0% |
| Magnez | 0 mg | 0% |
| Fosfor | 0 mg | 0% |
| Potas | 0 mg | 0% |
| Sód | 0 mg | — |
| Cynk | 0 mg | 0% |
| Selen | 0,2 µg | 0% |
| Witamina C | 0 mg | 0% |
| Tiamina (B1) | 0 mg | 0% |
| Ryboflawina (B2) | 0 mg | 0% |
| Niacyna (B3) | 0 mg | 0% |
| Witamina B6 | 0 mg | 0% |
| Kwas foliowy | 0 µg | 0% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 0 µg | 0% |
| Witamina E | 2,7 mg | 22% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 04576, domena publiczna.
Na co pomaga tłuszcz gęsi? Działanie i badania
Tłuszcz gęsi nie ma potwierdzonych właściwości leczniczych — stosowanie go na stawy czy kaszel to medycyna ludowa bez badań klinicznych. Jego główną cechą jest skład kwasów tłuszczowych: około 57 g jednonienasyconych, 28 g nasyconych i 11 g wielonienasyconych na 100 g [2]. Mimo korzystniejszego profilu niż w smalcu wieprzowym pozostaje tłuszczem kalorycznym i zawierającym cholesterol, a WHO zaleca, aby tłuszcze nasycone dawały nie więcej niż 10% energii [3].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Korzystny profil kwasów tłuszczowych (dużo jednonienasyconych) | Umiarkowane | [2] |
| Działanie lecznicze na stawy | Niepotwierdzone | [2] |
| Wpływ na cholesterol | Sprzeczne | [2][3] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Sprzeczne — Wyniki badań się wykluczają. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Tłuszcz gęsi w kuchni
Tłuszcz gęsi do smażenia i pieczenia nadaje się dobrze: jest półstały w temperaturze pokojowej, topi się w 25–37°C, a jego temperatura dymienia to ok. 190°C [1]. Tradycyjnie robi się na nim pieczone ziemniaki, a w Polsce jest to smalec gęsi do chleba i potraw świątecznych. Jak zrobić tłuszcz gęsi: pokrój skórę i tłuszcz z gęsi w kawałki, wytop na małym ogniu, przecedź i przelej do słoików.
Tłuszcz gęsi a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Nie zawiera węglowodanów, ale jest kaloryczny; liczy się całkowity bilans diety. |
| Odchudzanie | Ostrożnie | Ok. 900 kcal w 100 g [2]. |
| Dieta ketogeniczna | Bezpieczne | Czysty tłuszcz bez węglowodanów [2]. |
| Choroby wątroby | Po konsultacji z lekarzem | Ilość tłuszczu ustal z lekarzem lub dietetykiem. |
Tłuszcz gęsi dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Ostrożnie | Tłuste resztki mogą wywołać biegunkę lub zapalenie trzustki; nie podawaj. |
| Kot | Ostrożnie | Tłuste resztki nie są wskazane. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie tłuszczu gęsiego
Otwarty tłuszcz gęsi zachowuje świeżość do 3 miesięcy w lodówce [1]. Tłuszcz gęsi można też mrozić w szczelnym pojemniku, ale trwałości mrożonego nie potwierdzam w źródle. Przed zamrożeniem porcjuj go do małych słoików.
FAQ
Tłuszcz gęsi a cholesterol?
Czy tłuszcz gęsi jest zdrowy?
Tłuszcz gęsi na stawy — czy działa?
Tłuszcz gęsi do smażenia — czy się nadaje?
Źródła
- A Complete Guide To Goose Fat (Nutrition Advance) — omówienie
- Fat, goose — USDA SR Legacy (FDC 173572) — baza danych
- WHO — Healthy diet — zalecenia
