W skrócie
Słonina to gruba warstwa tłuszczu podskórnego świni, spożywana solona, wędzona lub topiona na smalec. Jest bardzo kaloryczna (surowa ok. 812 kcal w 100 g) i zawiera około 32 g tłuszczów nasyconych w 100 g [1]. Działanie lecznicze przypisywane słoninie nie ma potwierdzenia w badaniach, a WHO zaleca, by tłuszcze nasycone stanowiły najwyżej 10% energii z diety [2].
- Po angielsku
- pork back fat; fatback
- Inne nazwy
- tłuszcz wieprzowy, słonina wieprzowa, boczek tłusty
- Kategoria
- Oleje i tłuszcze
- Kalorie
- 812 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Wysoka zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych — zalecane ograniczanie Silne
- W ciąży
- W umiarkowanych ilościach
- Dla psa
- Ostrożnie
Wartości odżywcze słoniny
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 812 kcal | — |
| Białko | 2,9 g | — |
| Tłuszcz | 88,7 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 32,2 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 0 g | — |
| w tym cukry | 0 g | — |
| Błonnik | 0 g | — |
| Woda | 7,7 g | — |
| Wapń | 2 mg | 0% |
| Żelazo | 0,18 mg | 1% |
| Magnez | 2 mg | 1% |
| Fosfor | 38 mg | 5% |
| Potas | 65 mg | 3% |
| Sód | 11 mg | — |
| Cynk | 0,37 mg | 4% |
| Miedź | 0,02 mg | 2% |
| Mangan | 0 mg | 0% |
| Selen | 8 µg | 15% |
| Witamina C | 0,1 mg | 0% |
| Tiamina (B1) | 0,08 mg | 8% |
| Ryboflawina (B2) | 0,05 mg | 4% |
| Niacyna (B3) | 0,98 mg | 6% |
| Witamina B6 | 0,04 mg | 3% |
| Kwas foliowy | 1 µg | 0% |
| Witamina B12 | 0,18 µg | 7% |
| Witamina A | 5 µg | 1% |
| Witamina E | 0 mg | 0% |
| Witamina D | 3,1 µg | 62% |
| Witamina K | 0 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 10004, domena publiczna.
Na co pomaga słonina? Działanie i badania
Słonina jest przede wszystkim źródłem energii: wg tabeli wartości odżywczych surowa słonina wieprzowa ma ok. 812 kcal, 88,7 g tłuszczu, w tym ok. 32,2 g nasyconych, 42 g jednonienasyconych i 10,4 g wielonienasyconych na 100 g, oraz ok. 57 mg cholesterolu [1]. Zawartość białka jest znikoma (ok. 3 g/100 g) [1]. Nie znaleziono badań klinicznych potwierdzających, że słonina leczy stawy, kaszel czy inne choroby; tradycyjne zastosowania ludowe pozostają bez dowodów. Ponieważ WHO zaleca ograniczanie tłuszczów nasyconych do mniej niż 10% energii [2], słoninę traktuje się jako dodatek w niewielkich ilościach.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Leczy choroby stawów, kaszel lub inne schorzenia (zastosowania ludowe) | Niepotwierdzone | [1] |
| Wysoka zawartość nasyconych kwasów tłuszczowych — zalecane ograniczanie | Silne | [2] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Słonina surowa | świeża; podstawa do solenia, wędzenia i topienia |
| Słonina solona | konserwowana solą, często z czosnkiem i przyprawami; typowa dla kuchni polskiej i litewskiej |
| Słonina wędzona | solona i wędzona; dłuższa trwałość i dymny smak |
| Słonina wojskowa | solona słonina z przyprawami, tradycyjnie w puszkach lub słoikach |
| Smalec | słonina stopiona z cebulą i jabłkiem, smarowana na chleb |
Słonina w kuchni
W kuchni polskiej słoninę soli się na sucho z czosnkiem, pieprzem i majerankiem, wędzi, wekuje w słoikach albo topi na smalec. Używa się jej też do szpikowania i okładania mięsa, aby nie wysychało, oraz do smażenia skwarek. Słonina wojskowa i litewska to warianty solone z dużą ilością przypraw. Porcja kulinarna to zwykle kilka plasterków, nie kilkadziesiąt gramów, ze względu na kaloryczność [1].
Słonina w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | W umiarkowanych ilościach | W niewielkich ilościach; produkty solone i wędzone ogranicz, w razie wątpliwości zapytaj lekarza lub dietetyka. |
| Dzieci | W umiarkowanych ilościach | WHO dopuszcza u dzieci wyższy udział tłuszczu w diecie niż u dorosłych [2], ale słonina nie jest potrzebna jako składnik jadłospisu. |
| Seniorzy | W umiarkowanych ilościach | Ze względu na tłuszcze nasycone i sól tylko w małych ilościach [2]. |
Słonina a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby serca i wysoki cholesterol | Ostrożnie | Słonina jest bogata w tłuszcze nasycone, których WHO zaleca nie przekraczać 10% energii [2]. |
| Odchudzanie | Ostrożnie | Bardzo wysoka kaloryczność (ok. 812 kcal/100 g) [1]. |
| Dieta ketogeniczna | W umiarkowanych ilościach | Jest źródłem tłuszczu bez węglowodanów, ale WHO radzi ograniczać tłuszcze nasycone [2]. |
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Nie podnosi bezpośrednio glikemii, ale jest bardzo kaloryczna [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Osoby z chorobami serca, podwyższonym cholesterolem, chorobami trzustki i pęcherzyka żółciowego powinny omówić z lekarzem lub dietetykiem ilość tłustych potraw. Słonina solona i wędzona dostarcza też dużo soli.
Słonina dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Ostrożnie | Tłuste, solone i wędzone resztki mogą wywołać biegunkę i zapalenie trzustki; nie podawaj ich psu. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie słoniny
Słoninę surową przechowuj w lodówce lub zamroź, a solona i wędzona wymaga chłodnego miejsca, dobrze owinięta w papier lub w pojemniku. Wyrzuć słoninę o zapachu jełczenia lub z pleśnią lub śluzem.
Jak wybierać
Wybieraj słoninę białą, zwartą, bez żółtych nalotów i zapachu jełczenia, od sprawdzonego producenta lub rzeźnika. Jeśli chcesz ją jeść na zimno, kupuj gotową, solony i dojrzewający produkt z oznaczoną datą przydatności. Surowa gruba słonina z przeznaczeniem do wędzenia powinna mieć równomierną grubość skóry.
FAQ
Czy słonina ma właściwości lecznicze?
Ile kalorii ma słonina?
Ile tłuszczów nasyconych jest w słoninie?
Czym różni się słonina wojskowa od zwykłej?
Źródła
- Nutrition Facts — Pork, fresh, backfat, raw (UH, dane USDA) — baza danych
- WHO — Healthy diet (fact sheet) — zalecenia
