W skrócie
Opal to uwodniona, bezpostaciowa krzemionka (SiO2·nH2O) o twardości ok. 5–6,5 w skali Mohsa, ceniona jako kamień jubilerski za grę barw [1][2][3]. Jego działanie lecznicze i magiczne nie ma potwierdzenia naukowego; opisane niżej wierzenia są tradycją, nie faktem.
- Po angielsku
- opal
- Inne nazwy
- opal szlachetny, opal australijski, opal etiopski, opal welo
- Kategoria
- Minerały i kamienie
Właściwości chemiczne i fizyczne opalu
Opal to bezpostaciowa, uwodniona krzemionka (SiO2·nH2O) — mineraloid bez sieci krystalicznej; opal szlachetny wykazuje grę barw.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór chemiczny | SiO2·nH2O |
| Gromada | tlenki (uwodniona krzemionka, mineraloid) |
| Twardość w skali Mohsa | 5,5–6 |
| Gęstość | 1,9–2,3 g/cm³ |
| Układ krystalograficzny | bezpostaciowy (mineraloid) |
| Barwa | biała, żółta, czerwona, brązowa, niebieska |
| Połysk | szklisty do matowego |
| Rysa | biała |
| Łupliwość | brak |
Dane: Webmineral — Opal Mineral Data. Wartości typowe dla minerału; poszczególne okazy mogą się różnić.
Na co pomaga opal? Działanie i badania
Działanie lecznicze opalu nie ma potwierdzenia naukowego i w użytych źródłach brak badań, które wykazywałyby wpływ kamienia na zdrowie człowieka [1][3]. Gra barw opalu szlachetnego wynika z ułożenia submikroskopijnych kulek krzemionki, które rozszczepiają światło na barwy widma [1]. Wszystko, co przypisuje się kamieniowi poza tym, należy do tradycji i wierzeń.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Opal leczy lub poprawia zdrowie | Niepotwierdzone | [1][3] |
Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Opal powstaje, gdy woda opadowa wnosi rozpuszczoną krzemionkę w głąb skał, a po odparowaniu wody krzemionka zostaje w szczelinach i między warstwami skał osadowych [1]. Skład to uwodniona krzemionka SiO2·nH2O, a opal nie jest ściśle minerałem w rozumieniu krystalograficznym, bo bywa amorficzny lub zbudowany z kryształków krystobalitu i trydymitu [3]. Opal szlachetny występuje m.in. w australijskim interiorze: Lightning Ridge, Coober Pedy i Mintabie [1]; opal boulder pochodzi z Queensland [3]. W Etiopii opal znaleziono na początku lat 90. w Shewa (Mezezo), a w 2008 r. białe opale odkryto w Wollo koło Wegel Tena; w 2013 r. otwarto tam kopalnię Stayish dającą głównie opal ciemny i czarny [4].
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Opal biały (jasny) | półprzezroczysty, z grą barw na jasnym tle [1] |
| Opal czarny | półprzezroczysty do nieprzezroczystego, z grą barw na ciemnym tle [1] |
| Opal ogniowy (meksykański) | przezroczysty do półprzezroczystego, o barwie brązowej, żółtej, pomarańczowej lub czerwonej, często bez gry barw [1] |
| Opal boulder | gra barw na tle skały macierzystej, która zostaje w oszlifowanym kamieniu [1] |
| Opal krystaliczny (wodny) | przezroczysty do półprzezroczystego, o przejrzystym tle i silnej grze barw [1] |
| Opal etiopski (Wollo, Shewa) | od brązowego opalu z Shewa po białe i ciemne opale z Wollo [4] |
Przechowywanie opalu
Opal czyść wyłącznie letnią wodą z mydłem [2]. Intensywne światło może powodować pęknięcia (crazing), podobnie jak wysoka temperatura i nagłe zmiany temperatury [2]. Kamień uszkadzają kwas fluorowodorowy i silnie zasadowe środki czyszczące, dlatego nie stosuj silnych środków chemicznych [2].
Jak wybierać
Opal ma twardość 5–6,5 oraz słabą do przeciętnej wytrzymałość na uderzenia, więc łatwo go zarysować lub rozłupać [2]. Ciemne opale bywają barwione, w tym obróbką dymem lub cukrem i kwasem; w przypadku ciemnego opalu etiopskiego odróżnienie naturalnej barwy od obróbki wymagało starannej mikroskopii, a testy spektroskopowe były niejednoznaczne [4]. Przy zakupie żądaj informacji o rodzaju kamienia, pochodzeniu i obróbce.
Znaczenie i symbolika
W tradycji ezoterycznej opal kojarzy się z intuicją, kreatywnością i zmiennością nastrojów. To wierzenia, nie fakty.
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Czy opal ma właściwości lecznicze?
Skąd pochodzi opal australijski i etiopski?
Jak czyścić biżuterię z opalem?
Czy opal jest twardy?
Źródła
- GIA — Opal description — omówienie (instytut gemmologiczny)
- GIA — Opal care and cleaning — omówienie (instytut gemmologiczny)
- Mindat — Opal — baza danych
- GIA Gems & Gemology, Gem News International, Winter 2014 — New deposit of black opal from Ethiopia — czasopismo gemmologiczne
