Właściwości betainy

Skład, działanie, bezpieczeństwo i zastosowanie

Autor: admin · Aktualizacja: 16.10.2026

W skrócie

Betaina (trimetyloglicyna, TMG) to związek występujący naturalnie w żywności, m.in. w burakach, szpinaku i mące pszennej, który w organizmie działa jako donor grup metylowych [1]. EFSA uznała za bezpieczne 400 mg dziennie betainy dodanej do diety (w zastosowaniu dla sportowców powyżej 10 lat) [1]. Betaina HCl to inny związek, sprzedawany jako środek wspomagający trawienie, bez wiarygodnych dowodów skuteczności [3].

Po angielsku: betaine (trimethylglycine, TMG)
Inne nazwy: trimetyloglicyna, TMG, betaina bezwodna, betaina HCl, chlorowodorek betainy
Kategoria: Witaminy i suplementy
Najlepiej zbadane działanie: Betaina jest donorem grup metylowych w cyklu metioninowym Silne
W ciąży: Po konsultacji z lekarzem
Dla psa: Brak danych

Właściwości chemiczne i fizyczne betainy

Betaina (trimetyloglicyna) to pochodna aminokwasu glicyny z trzema grupami metylowymi przy atomie azotu; występuje jako jon obojnaczy (sól wewnętrzna).

Właściwość	Wartość
Wzór sumaryczny	C₅H₁₁NO₂
Masa molowa	117,15 g/mol
Numer CAS	107-43-7
Nazwa systematyczna	N,N,N-trimetyloglicyna
Postać	proszek lub kryształy
Temperatura topnienia	ok. 310 °C (rozkład)
Rozpuszczalność w wodzie	co najmniej 50 g/l

Dane: Sigma-Aldrich — Betaine B2629 · KEGG — C00719 Betaine. Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.

Na co pomaga betaina? Działanie i badania

Organizm wytwarza betainę z choliny, a w cyklu metioninowym działa ona jako donor grup metylowych [1]. EFSA uznała jednak, że wpływu betainy na zapotrzebowanie na metioninę nie wykazano, a wpływu na metylację nie można jeszcze ocenić [1]. W lecznictwie betainę stosuje się w homocystynurii, dziedzicznej chorobie, w której gromadzi się homocysteina; lek ją obniża, ale nie leczy choroby [2]. Betaina HCl, sprzedawana jako środek na trawienie, ma słabe dowody: dostępne badania były przestarzałe i wadliwe metodologicznie, a FDA w 1993 r. zakazała jej w lekach OTC [3].

Efekt	Siła dowodów	Źródła
Betaina jest donorem grup metylowych w cyklu metioninowym	Silne	[1]
Betaina obniża homocysteinę w homocystynurii (lek na receptę)	Silne	[2]
Betaina HCl poprawia trawienie	Niepotwierdzone	[3]
Betaina w dawce 4 g dziennie podnosi cholesterol całkowity i LDL u osób z nadwagą i zespołem metabolicznym	Umiarkowane	[1]

Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.

Jak stosować: formy i ilość

Forma	Jak stosować
Betaina bezwodna (TMG)	postać oceniana przez EFSA jako nowa żywność [1]; lek w homocystynurii [2]
Betaina HCl (chlorowodorek betainy)	suplement dodający kwas solny do żołądka; to inny związek niż TMG, o słabych dowodach skuteczności [3]

Ile betainy dziennie i kiedy

EFSA uznała za bezpieczne 400 mg betainy dziennie dodanej do diety; dawka 2,5 g dziennie proponowana dla sportowców nie została uznana za wykazaną jako bezpieczna [1]. W badaniach klinicznych stosowano do 4 g dziennie przez maksymalnie 6 miesięcy [1]. Zwykła dieta dostarcza ok. 70–300 mg betainy dziennie [1]. Dawkę leku w homocystynurii ustala lekarz [2].

Betaina na skórę i włosy

W kosmetykach betaina występuje jako składnik nawilżający (betaina z buraka cukrowego) oraz jako kokamidopropylobetaina, łagodna substancja myjąca w szamponach i żelach. Są to różne związki o odmiennym zastosowaniu.

Betaina w ciąży, dla dzieci i seniorów

Grupa	Ocena	Co warto wiedzieć
Ciąża	Po konsultacji z lekarzem	EFSA nie oceniała bezpieczeństwa w ciąży i laktacji [1]; przy leku z betainą skontaktuj się z lekarzem [2]. Ilości z żywności nie budzą zastrzeżeń w użytych źródłach.
Karmienie piersią	Brak danych	EFSA nie oceniała bezpieczeństwa w laktacji [1].
Dzieci	Po konsultacji z lekarzem	EFSA oceniała zastosowanie dla osób powyżej 10 lat i nie ma danych dla młodszych dzieci [1]; bezpieczeństwo betainy HCl u małych dzieci nie jest ustalone [3].
Seniorzy	Brak danych	Brak danych w użytych źródłach.

Betaina a choroby i diety

Stan lub dieta	Ocena	Co warto wiedzieć
Refluks i zgaga	Unikać	Betaina HCl: osoby z wrzodami lub refluksem powinny jej unikać bez porady lekarza [3].
Odchudzanie	Brak danych	Brak danych w użytych źródłach.
Choroby nerek	Po konsultacji z lekarzem	Bezpieczeństwo betainy HCl przy ciężkich chorobach nerek lub wątroby nie jest ustalone [3].

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Betaina HCl: osoby z wrzodami lub refluksem powinny jej unikać, chyba że zaleci to lekarz; bezpieczeństwo nie jest ustalone u małych dzieci, kobiet w ciąży i karmiących oraz osób z ciężką chorobą wątroby lub nerek [3]. W dawce 4 g dziennie betaina podnosiła cholesterol całkowity i LDL u osób z nadwagą i zespołem metabolicznym [1]. Lek z betainą może powodować nudności, a poważne objawy (splątanie, senność, drgawki) wymagają kontaktu z lekarzem [2].

Interakcje z lekami

Lek lub grupa leków	Możliwa interakcja
Leki przeciwzapalne (NLPZ), sterydy	betaina HCl może nasilać podrażnienie żołądka; skonsultuj z lekarzem
Leki hamujące wydzielanie kwasu żołądkowego (IPP, blokery H2)	betaina HCl działa przeciwnie do tych leków; nie łącz bez lekarza

Betaina dla psa, kota i innych zwierząt

Zwierzę	Ocena	Co warto wiedzieć
Pies	Brak danych	Brak danych w użytych źródłach.
Kot	Brak danych	Brak danych w użytych źródłach.

W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Charakter informacyjny Ta strona opisuje skład, zastosowanie i wyniki badań wraz z oceną siły dowodów. Nie zastępuje porady lekarza, farmaceuty, dietetyka ani lekarza weterynarii — zwłaszcza w ciąży, przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków.

FAQ

Betaina HCl na co?

Sprzedawana jest jako wspomaganie trawienia, ale dowody są słabe, a FDA w 1993 r. zakazała jej w lekach OTC [3].

Betaina TMG a betaina HCl — czym się różnią?

TMG (betaina bezwodna) jest donorem grup metylowych [1]; betaina HCl to postać dodająca kwas solny do żołądka [3].

W jakiej żywności jest betaina?

EFSA podaje komosę ryżową (ok. 630 mg/100 g), płatki śniadaniowe (do 360 mg/100 g), buraki i szpinak (ok. 120 mg/100 g) oraz pieczywo pszenne (ok. 85 mg/100 g) [1].

Czy betaina podnosi cholesterol?

W badaniach z dawką 4 g dziennie wzrost cholesterolu całkowitego i LDL zanotowano u osób z nadwagą i zespołem metabolicznym, nie u zdrowych [1].

Betaina HCl skutki uboczne?

Badania nad bezpieczeństwem są ograniczone; osoby z wrzodami lub refluksem powinny jej unikać bez porady lekarza [3].