W skrócie
Ślaz to rodzaj roślin z rodziny ślazowatych; w ziołolecznictwie używa się liści i kwiatów ślazu dzikiego (Malva sylvestris) oraz liści ślazu zaniedbanego (Malva neglecta). Zawierają śluzy, a Europejska Agencja Leków uznaje je za tradycyjny lek przy podrażnieniu jamy ustnej i gardła z suchym kaszlem oraz przy łagodnych dolegliwościach żołądkowo-jelitowych [1][2].
- Nazwa łacińska
- Malva sylvestris L.
- Po angielsku
- common mallow
- Inne nazwy
- ślaz dziki, malwa leśna, ślaz leśny, ślaz zaniedbany (Malva neglecta), ślaz piżmowy, ślaz zygmarek
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
Na co pomaga ślaz? Działanie i badania
Liść i kwiat ślazu działają osłaniająco na błonę śluzową gardła i przewodu pokarmowego, dlatego stosuje się je przy suchym kaszlu, chrypce i podrażnieniu gardła oraz przy łagodnych dolegliwościach żołądka i jelit [1][2]. Europejska Agencja Leków zaklasyfikowała oba surowce jako tradycyjne produkty lecznicze: wskazania opierają się na długoletnim, bezpiecznym stosowaniu, a nie na badaniach klinicznych [1][2]. Działanie przeciwzapalne i przeciwkaszlowe wykazano w badaniach laboratoryjnych, brakuje natomiast badań z udziałem pacjentów [1][2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Łagodzi podrażnienie gardła i suchy kaszel | Ograniczone | [1][2] |
| Łagodzi łagodne dolegliwości żołądkowo-jelitowe | Ograniczone | [1][2] |
| Działanie przeciwzapalne | Ograniczone | [1][2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Napar z liści | najczęstsza forma; pity lub używany do płukania jamy ustnej i gardła |
| Napar z kwiatów | jak liście; kwiaty barwią napar na fioletowo-niebiesko |
| Płynne preparaty doustne | stosowane także miejscowo na błonę śluzową jamy ustnej |
| Młode liście i owocki | jadalne, dodawane do sałatek i potraw |
Ile ślazu dziennie i kiedy
Monografie EMA obejmują wyłącznie suszone, rozdrobnione liście i kwiaty w postaci herbaty lub płynnych preparatów, dla dorosłych i młodzieży od 12 lat [1][2]. Jeśli podrażnienie gardła trwa ponad tydzień, a dolegliwości żołądkowe ponad dwa tygodnie, trzeba skonsultować się z lekarzem [1][2]. Dawkowanie konkretnej herbaty ziołowej podaje ulotka.
Ślaz w kuchni
Młode liście i pędy ślazu dzikiego są jadalne na surowo i po ugotowaniu; w kuchni śródziemnomorskiej i północnoafrykańskiej duszone są z czosnkiem i pomidorami [3]. Niedojrzałe owocki w kształcie krążków (tzw. serki) mają łagodny, orzechowy smak. Kwiaty nadają się do dekoracji sałatek.
Ślaz w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Podsumowania EMA nie zawierają danych o stosowaniu w ciąży [1][2]. |
| Karmienie piersią | Po konsultacji z lekarzem | Brak danych o bezpieczeństwie. |
| Dzieci | Po konsultacji z lekarzem | Wskazania EMA dotyczą osób od 12. roku życia [1][2]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Do stosowania leczniczego monografie EMA przewidują ślaz tylko u osób od 12 lat [1][2]. Śluzy mogą teoretycznie utrudniać wchłanianie przyjmowanych jednocześnie leków, dlatego warto zachować odstęp czasowy. Przedłużający się kaszel lub dolegliwości żołądkowe wymagają konsultacji lekarskiej [1][2].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki doustne | śluzy roślinne mogą spowalniać wchłanianie leków; zachowaj odstęp ok. 1 godziny |
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Ślaz dziki to roślina dwuletnia lub byliny dorastająca do ok. 1,5 m, z różowofioletowymi kwiatami z ciemnymi żyłkami, kwitnąca przez całe lato [3]. Pochodzi z Europy Zachodniej, Afryki Północnej i Azji, w Polsce rośnie na przydrożach i nieużytkach. Uprawia się go także jako roślinę ozdobną, m.in. odmianę ślaz maurytański (grupa Mauritiana) [3].
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Ślaz dziki (Malva sylvestris) | najczęściej stosowany w zielarstwie; liść i kwiat |
| Ślaz zaniedbany (Malva neglecta) | niski chwast przydrożny; liście uznawane przez EMA na równi z ślazem dzikim |
| Ślaz maurytański | ozdobna forma ślazu dzikiego o ciemniejszych kwiatach |
| Ślaz piżmowy (Malva moschata) | bylina ogrodowa o pachnących, jasnoróżowych kwiatach |
| Ślaz zygmarek (Malva alcea) | bylina o dużych różowych kwiatach |
Przechowywanie ślazu
Suszone liście i kwiaty przechowuj w szczelnym pojemniku, w suchym i ciemnym miejscu. Kwiaty pod wpływem światła i wilgoci tracą barwę.
FAQ
Czy ślaz dziki jest jadalny?
Jak wyglądają nasiona ślazu dzikiego?
Czy ślaz to bylina?
Ślaz po angielsku?
Źródła
- European Medicines Agency — Malvae folium (monografia HMPC) — monografia
- European Medicines Agency — Malvae sylvestris flos (monografia HMPC) — monografia
- Wikipedia — Malva sylvestris — omówienie
