W skrócie
Gruszka to owoc gruszy pospolitej (Pyrus communis), w Polsce najczęściej odmian Konferencja i Klapsa; gruszka nashi pochodzi od gruszy azjatyckiej (Pyrus pyrifolia). Jest źródłem błonnika i cukrów, w tym fruktozy i sorbitolu, dlatego u osób z zespołem jelita drażliwego może wywoływać wzdęcia [1]. Jedna średnia gruszka to jedna porcja owoców [2].
- Nazwa łacińska
- Pyrus communis L.
- Po angielsku
- pear
- Inne nazwy
- grusza pospolita, gruszka Konferencja, gruszka Klapsa, gruszka nashi (Pyrus pyrifolia), ulęgałka (dzika grusza)
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 57 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Wliczana do zalecanych porcji owoców w diecie Silne
- W ciąży
- Bezpieczne
- Dla psa
- W umiarkowanych ilościach
Wartości odżywcze gruszki
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 57 kcal | — |
| Białko | 0,36 g | — |
| Tłuszcz | 0,14 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,02 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 12,1 g | — |
| w tym cukry | 9,8 g | — |
| Błonnik | 3,1 g | — |
| Woda | 84 g | — |
| Wapń | 9 mg | 1% |
| Żelazo | 0,18 mg | 1% |
| Magnez | 7 mg | 2% |
| Fosfor | 12 mg | 2% |
| Potas | 116 mg | 6% |
| Sód | 1 mg | — |
| Cynk | 0,1 mg | 1% |
| Miedź | 0,08 mg | 8% |
| Mangan | 0,05 mg | 2% |
| Selen | 0,1 µg | 0% |
| Witamina C | 4,3 mg | 5% |
| Tiamina (B1) | 0,01 mg | 1% |
| Ryboflawina (B2) | 0,03 mg | 2% |
| Niacyna (B3) | 0,16 mg | 1% |
| Witamina B6 | 0,03 mg | 2% |
| Kwas foliowy | 7 µg | 4% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 1 µg | 0% |
| Witamina E | 0,12 mg | 1% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 4,4 µg | 6% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 09252, domena publiczna.
Na co pomaga gruszka? Działanie i badania
Gruszka jest przede wszystkim wartościowym owocem w codziennej diecie: dostarcza błonnika, wody i potasu, a jedzona ze skórką ma więcej błonnika niż obrana. Zawiera dużo fruktozy i sorbitolu, które mają łagodne działanie przeczyszczające, ale u osób wrażliwych powodują wzdęcia i biegunkę [1]. Nie ma badań klinicznych, które potwierdzałyby specyficzne „lecznicze” działanie gruszek na nerki czy inne narządy. Pestki zawierają związki uwalniające cyjanowodór, dlatego nie należy ich jeść w większych ilościach [3].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Wliczana do zalecanych porcji owoców w diecie | Silne | [2] |
| Fruktoza i sorbitol wywołują objawy u osób z IBS | Umiarkowane | [1] |
| Lecznicze działanie na nerki | Niepotwierdzone | [2] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
Ile gruszki dziennie i kiedy
Porcja owoców według NHS to jedna średnia gruszka, a w przypadku suszonych owoców około 30 g [2]. Suszone gruszki zawierają skoncentrowany cukier, dlatego najlepiej jeść je do posiłku, a nie jako przekąskę między posiłkami [2].
Gruszka w kuchni
Gruszki je się na surowo, pieczone, gotowane w kompotach i duszone w winie, a także w sałatkach z serem pleśniowym i orzechami. Gotowane i pieczone gruszki są łatwiejsze do strawienia i często podaje się je małym dzieciom. Suszone gruszki to tradycyjny składnik kompotu wigilijnego.
Gruszka w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Bezpieczne | Zwykły owoc w diecie; myj przed jedzeniem. |
| Dzieci | Bezpieczne | Na początku rozszerzania diety często podawana gotowana lub pieczona; nadmiar może rozluźniać stolec ze względu na sorbitol [1]. |
Gruszka a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Dieta low FODMAP | Unikać | Gruszki są bogate we fruktozę i sorbitol [1]. |
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Jedz całe owoce w ramach porcji [2]; suszone gruszki i soki szybciej podnoszą cukier. |
| Choroby nerek | Po konsultacji z lekarzem | Gruszki zawierają potas; przy diecie z ograniczeniem potasu ilość ustal z dietetykiem. |
| Odchudzanie | W umiarkowanych ilościach | Sycąca dzięki błonnikowi i wodzie, ale sama nie powoduje chudnięcia. |
Gruszka dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | W umiarkowanych ilościach | Miąższ w małych kawałkach jest bezpieczny; usuń gniazdo nasienne i pestki, które zawierają związki cyjanogenne, i nie podawaj gruszek z puszki [3]. |
| Kot | Brak danych | Brak wiarygodnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Konferencja | wydłużona, zielonobrązowa, soczysta; najpopularniejsza w Polsce, dobrze się przechowuje |
| Klapsa (Faworytka) | wczesna, letnia, bardzo soczysta i maślana; krótko się przechowuje |
| Lukasówka | jesienna, duża, słodka; dobra do deserów |
| Nashi | gruszka azjatycka, okrągła, chrupka jak jabłko |
| Ulęgałka (dzika grusza) | drobne, cierpkie owoce; jadalne po przemrożeniu lub przetworzeniu |
Przechowywanie gruszki
Twarde gruszki dojrzewaj w temperaturze pokojowej, a dojrzałe przenieś do lodówki, gdzie wytrzymają kilka dni. Nie trzymaj ich obok warzyw wrażliwych na etylen. Suszone gruszki przechowuj w szczelnym pojemniku w suchym miejscu.
Jak wybierać
Gruszki dojrzewają po zerwaniu: dojrzała gruszka lekko ugina się pod palcem przy szypułce. Konferencja może być zielona, a już słodka. Wybieraj owoce bez obić i ciemnych, miękkich plam; twarde gruszki dojrzeją w kilka dni w temperaturze pokojowej.
Aktualności
FAQ
Ile kalorii ma gruszka?
Czy gruszki są dobre przy cukrzycy?
Czy pestki gruszki są trujące?
Czym jest gruszka nashi?
Gruszka po angielsku?
Źródła
- Monash University — High and low FODMAP foods — omówienie
- NHS — 5 A Day portion sizes — omówienie
- American Kennel Club — Can Dogs Eat Pears? — omówienie
