W skrócie
Jujuba, czyli głożyna pospolita (Ziziphus jujuba), to ciepłolubne drzewo lub krzew o jadalnych, daktylopodobnych owocach, jedzonych świeżo i suszonych [3]. Owoce są ważne w tradycyjnej medycynie chińskiej, ale badania wskazujące na działanie uspokajające, przeciwcukrzycowe czy przeciwutleniające to głównie badania laboratoryjne i na zwierzętach [1][2].
- Nazwa łacińska
- Ziziphus jujuba Mill.
- Po angielsku
- jujube, Chinese date, red date
- Inne nazwy
- głożyna pospolita, jujuba chińska, chińskie daktyle, ziziphus
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 79 kcal w 100 g
- W ciąży
- Brak danych
Wartości odżywcze jujuby
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 79 kcal | — |
| Białko | 1,2 g | — |
| Tłuszcz | 0,2 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 20,2 g | — |
| Woda | 77,9 g | — |
| Wapń | 21 mg | 3% |
| Żelazo | 0,48 mg | 3% |
| Magnez | 10 mg | 3% |
| Fosfor | 23 mg | 3% |
| Potas | 250 mg | 12% |
| Sód | 3 mg | — |
| Cynk | 0,05 mg | 0% |
| Miedź | 0,07 mg | 7% |
| Mangan | 0,08 mg | 4% |
| Witamina C | 69 mg | 86% |
| Tiamina (B1) | 0,02 mg | 2% |
| Ryboflawina (B2) | 0,04 mg | 3% |
| Niacyna (B3) | 0,9 mg | 6% |
| Witamina B6 | 0,08 mg | 6% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 2 µg | 0% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 09146, domena publiczna.
Na co pomaga jujuba? Działanie i badania
Przegląd badań nad owocem jujuby opisuje działanie przeciwbakteryjne, przeciwutleniające, uspokajające, ochronne dla wątroby oraz obniżające glukozę i lipidy [1]. Dane o działaniu uspokajającym pochodzą z badań na zwierzętach (alkaloidy nasion u myszy), a przegląd z 2013 roku nie zawiera badań klinicznych dotyczących snu, lęku ani zaparć [2]. Tradycyjnie owoc stosowano w chorobach układu oddechowego, pokarmowego i krążenia [1], jednak to tradycja, a nie dowód skuteczności u ludzi.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Działanie uspokajające i nasenne | Ograniczone | [2] |
| Obniżanie glukozy i lipidów we krwi | Ograniczone | [1] |
| Działanie przeciwutleniające | Ograniczone | [1] |
| Poprawa snu u ludzi | Niepotwierdzone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jujuba w kuchni
Owoce jujuby jada się na surowo i po ugotowaniu, świeże oraz suszone jak daktyle, dodaje do puddingów, ciast, galaretek i zup [3]. Suszona jujuba jest słodka i długo się przechowuje; z suszonych owoców robi się też proszek, a owoce bywają używane jako namiastka kawy [3]. Liście jadano jedynie jako pożywienie w czasie głodu [3].
Jujuba w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Brak danych o bezpieczeństwie owoców w sprawdzonych źródłach [2]. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak danych w sprawdzonych źródłach [2]. |
| Dzieci | Brak danych | Brak danych w sprawdzonych źródłach [2]. |
Jujuba a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | Ostrożnie | Zalecana ostrożność osobom z cukrzycą przyjmującym leki [3]; owoce są słodkie, a wpływ na glikemię u ludzi nie jest potwierdzony [2]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Przegląd z 2013 roku wskazuje, że brakuje danych o bezpieczeństwie jujuby u ludzi, a jedyne cytowane badanie toksyczności dotyczyło szczurów [2]. Osoby z cukrzycą leczone farmakologicznie powinny zachować ostrożność w większych ilościach i suplementach [3].
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Jujuba rośnie w pełnym słońcu, w ciepłym i osłoniętym miejscu, na glebie przepuszczalnej, najlepiej piaszczysto-gliniastej o odczynie obojętnym do lekko zasadowego [3][4]. W Polsce osiąga zwykle do ok. 3 m wysokości i szerokości, w ciepłym klimacie do 10 m [3][4]. Teoretycznie wytrzymuje mrozy rzędu -18 do -20°C, ale młode drzewa warto okrywać, zwłaszcza w środkowej i wschodniej Polsce, a do owocowania potrzebuje gorącego lata [3][4]. Sadzi się wiosną w rozstawie ok. 3 × 3,5 m; owoce dojrzewają późną jesienią, często po opadnięciu liści, i nierównomiernie [4]. Gałęzie bywają cierniste, a roślina wytwarza odrosty korzeniowe [3]. Rozmnaża się ją z nasion po stratyfikacji, z odrostów i sadzonek korzeniowych [3].
FAQ
Czy jujuba to to samo co juka?
Jujuba po angielsku?
Czy jujubę można jeść na surowo?
Czy jujuba rośnie w Polsce?
Źródła
- Therapeutic Effects of Ziziphus jujuba Mill. Fruit in Traditional and Modern Medicine: A Review. Medicinal Chemistry 2020 — przegląd
- Asgarpanah J., Haghighat E. A Review of Phytochemistry and Medicinal Properties of Jujube. Journal of Pharmaceutical and Health Sciences 2013 — przegląd
- Plants For A Future — Ziziphus jujuba — baza danych
- Muratordom — Głożyna pospolita: jak uprawiać chińskie daktyle w polskim klimacie — omówienie
