W skrócie
Astaksantyna to czerwony barwnik z grupy karotenoidów, występujący w algach Haematococcus pluvialis, łososiu, krylu i krewetkach [3]. Jako suplement jest oceniana jako bezpieczna dla dorosłych w dawce do 8 mg dziennie [1], ale jej działanie przeciwutleniające u ludzi pozostaje niejasne [2].
- Po angielsku
- astaxanthin
- Inne nazwy
- E161j
- Kategoria
- Witaminy i suplementy
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
- Dla psa
- Brak danych
Właściwości chemiczne i fizyczne astaksantyny
Astaksantyna to czerwony barwnik z grupy karotenoidów (ksantofil), keto- i hydroksypochodna β-karotenu.
| Właściwość | Wartość |
|---|---|
| Wzór sumaryczny | C40H52O4 |
| Masa molowa | 596,84 g/mol |
| Numer CAS | 472-61-7 |
| Numer E | E161j |
| Nazwa systematyczna | (3S,3′S)-3,3′-dihydroksy-β,β-karoten-4,4′-dion |
| Postać | czerwony proszek |
| Temperatura topnienia | 215–216 °C |
| Rozpuszczalność w wodzie | nierozpuszczalna (rozpuszczalna w tłuszczach) |
Dane: Aladdin Scientific — Astaxanthin · Wikipedia — Astaxanthin. Wartości dla czystej substancji w warunkach standardowych; preparaty handlowe mogą się różnić.
Na co pomaga astaksantyna? Działanie i badania
Działanie przeciwutleniające astaksantyny u ludzi jest niejasne. Metaanaliza 9 badań z randomizacją wykazała graniczną istotność różnicy względem kontroli (p = 0,050), a autorzy uznali dane za niewystarczające [2]. W porównaniu z wartościami wyjściowymi astaksantyna obniżała malondialdehyd i izoprostan, a efekt dotyczył głównie dawek ≥ 20 mg dziennie [2]. Inne deklarowane efekty (skóra, oczy, sport) wymagają osobnych dowodów, których w źródłach nie potwierdzono.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Zmniejszenie markerów stresu oksydacyjnego | Ograniczone | [2] |
| Ochrona skóry i oczu, poprawa wyników sportowych | Niepotwierdzone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Kapsułki z Haematococcus pluvialis | najczęstsza forma suplementu; główne źródło przemysłowe, ok. 3,8% suchej masy [3] |
| Pokarmy: łosoś, krewetki, kryl | naturalne, ale w mniejszych ilościach (łosoś ok. 5 ppm) [3] |
Ile astaksantyny dziennie i kiedy
EFSA oceniła bezpieczeństwo dawki do 8 mg astaksantyny dziennie z suplementów dla dorosłych [1]. Badania opisane w metaanalizie stosowały różne dawki, a efekt zaznaczał się głównie przy ≥ 20 mg dziennie, czyli powyżej oceny EFSA [1][2]. Dawkę ustal z lekarzem lub farmaceutą.
Astaksantyna w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Brak wystarczających danych w źródłach. |
| Karmienie piersią | Po konsultacji z lekarzem | Brak wystarczających danych w źródłach. |
| Dzieci | Unikać | EFSA: łączne spożycie przekracza ADI u dzieci 10–14 lat o 28% [1]. |
| Seniorzy | W umiarkowanych ilościach | Dawka do 8 mg dziennie jest oceniana jako bezpieczna dla dorosłych [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Dla dzieci i młodzieży łączne spożycie astaksantyny z suplementów i diety może przekraczać dopuszczalne dzienne spożycie (ADI): u dzieci 10–14 lat o 28%, u niemowląt do 524% [1]. Suplementów nie podawaj dzieciom. Ciąża i karmienie piersią: brak wystarczających danych, skonsultuj się z lekarzem.
Astaksantyna dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak danych w źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
FAQ
Astaksantyna co to?
Astaksantyna po angielsku?
W czym jest astaksantyna?
Ile astaksantyny dziennie?
Źródła
- EFSA — Safety of astaxanthin for its use as a novel food in food supplements — opinia naukowa
- Effects of Astaxanthin Supplementation on Oxidative Stress: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Int J Vitam Nutr Res — metaanaliza
- Wikipedia — Astaxanthin — encyklopedia (nazwa, występowanie)
