W skrócie
Piołun to ziele bylicy piołun (Artemisia absinthium), bardzo gorzkiej rośliny z rodziny astrowatych. Europejska Agencja Leków uznaje go za tradycyjny lek roślinny na przejściowy brak apetytu i łagodne dolegliwości trawienne, wyłącznie dla dorosłych [1].
- Nazwa łacińska
- Artemisia absinthium L.
- Po angielsku
- wormwood
- Inne nazwy
- bylica piołun, piołun gorzki, absynt (roślina), ziele piołunu
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Unikać
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga piołun? Działanie i badania
Piołun pobudza apetyt i wydzielanie soków trawiennych dzięki gorzkim związkom — to jego tradycyjne zastosowanie uznane przez EMA przy braku apetytu i łagodnej niestrawności [1]. Uznanie opiera się na długoletnim stosowaniu, a nie na badaniach klinicznych [1]. W dwóch małych badaniach preparat z piołunu łagodził objawy choroby Leśniowskiego-Crohna, ale dowody są wstępne [2]. Tradycyjne stosowanie na pasożyty jelitowe nie ma potwierdzenia w badaniach na ludziach [2].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Pobudza apetyt i łagodzi dolegliwości trawienne | Ograniczone | [1] |
| Łagodzi objawy choroby Leśniowskiego-Crohna | Ograniczone | [2] |
| Działa przeciwpasożytniczo | Niepotwierdzone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Napar z ziela | tradycyjna forma; bardzo gorzki |
| Nalewka | zawiera alkohol i więcej tujonu; ostrożnie |
| Olejek eteryczny | toksyczny przy spożyciu, nie przyjmuj doustnie [2] |
| Absynt | likier z piołunu; alkohol, nie lek |
Ile piołunu dziennie i kiedy
Dawkę preparatu z piołunu ustal z farmaceutą — EMA przewiduje stosowanie tylko u dorosłych i zaleca kontakt z lekarzem, jeśli objawy utrzymują się ponad 2 tygodnie [1]. Piołunu nie stosuje się długotrwale ze względu na zawartość tujonu, który w dużych dawkach działa drgawkowo [2].
Piołun w kuchni
Piołun jest zbyt gorzki, by używać go jak przyprawy; w małych ilościach dodaje się go do gorzkich wódek, wermutu i absyntu. W kuchni dawniej przyprawiano nim tłuste mięsa, np. gęsinę, dla łatwiejszego trawienia.
Piołun w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | Piołun może działać poronnie — unikaj [2]. |
| Karmienie piersią | Unikać | Unikaj [2]. |
| Dzieci | Unikać | EMA przewiduje stosowanie tylko u dorosłych [1]. |
| Seniorzy | Po konsultacji z lekarzem | Przy chorobach wątroby i dróg żółciowych przeciwwskazany [1]. |
Piołun a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby wątroby | Unikać | Przeciwwskazany przy chorobach wątroby i niedrożności dróg żółciowych [1]. |
| Refluks i zgaga | Ostrożnie | Pobudza wydzielanie soków trawiennych; olejek przeciwwskazany przy nadkwaśności i wrzodach [2]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Piołunu nie stosuj przy uczuleniu na rośliny astrowate, niedrożności dróg żółciowych, zapaleniu dróg żółciowych i chorobach wątroby [1]. Nie jest przeznaczony dla dzieci, kobiet w ciąży i karmiących [1][2]. Tujon zawarty w piołunie w dużych dawkach wywołuje drgawki — opisano przypadek drgawek i niewydolności nerek po wypiciu 10 ml olejku [2].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki przeciwpadaczkowe | tujon obniża próg drgawkowy i może osłabiać ich działanie [2] |
| Warfaryna | opisano przypadek nasilenia działania przeciwkrzepliwego [2] |
| Leki zmniejszające kwas żołądkowy | piołun pobudza wydzielanie soków — teoretyczne osłabienie działania [2] |
Piołun dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych; nie podawaj ziela ani olejku. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych; olejków eterycznych nie stosuj u kotów. |
| Koń | Brak danych | Brak pewnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Bylica piołun to wieloletnia, srebrzystoszara roślina o pierzastych liściach i drobnych żółtych koszyczkach, dziko rosnąca w Polsce na przydrożach i nieużytkach. Lubi suche, słoneczne stanowiska. Ziele zbiera się na początku kwitnienia, w lipcu i sierpniu, ścinając górne części pędów, i suszy w przewiewnym, zacienionym miejscu.
Przechowywanie piołunu
Suszone ziele piołunu przechowuj w szczelnym, ciemnym pojemniku, z dala od innych ziół, bo przenosi na nie gorzki zapach. Zachowuje właściwości około roku.
Znaczenie i symbolika
W wierzeniach ludowych piołun chronił przed złymi duchami i czarami — wieszano go w domach i oborach, a w obrzędach nocy świętojańskiej był jednym z ziół magicznych. Gorycz piołunu stała się też symbolem cierpienia i żalu, także w Biblii. To tradycja kulturowa, nie fakt naukowy.
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Jak wygląda piołun?
Kiedy zbierać piołun?
Czy absynt zawiera piołun?
Czy piołun i szałwia to to samo?
Piołun po angielsku?
Źródła
- European Medicines Agency — Absinthii herba (monografia HMPC) — monografia
- Drugs.com — Wormwood (Natural Products Professional) — omówienie
