W skrócie
Lnianka siewna (Camelina sativa) to roślina oleista z rodziny kapustowatych, z której nasion tłoczy się olej bogaty w kwas alfa-linolenowy (omega-3) [3][4]. W badaniu z udziałem 79 osób 30 ml oleju dziennie przez 12 tygodni obniżyło LDL [2], ale metaanaliza 7 badań nie wykazała istotnej zmiany lipidów w całej analizie [1].
- Nazwa łacińska
- Camelina sativa (L.) Crantz
- Po angielsku
- camelina, gold-of-pleasure, false flax
- Inne nazwy
- rydz siewny, rydz uprawny, olej rydzowy
- Kategoria
- Orzechy, nasiona i zboża
- W ciąży
- Brak danych
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga lnianka siewna? Działanie i badania
Przegląd opisuje, że olej z lnianki zawiera przeciętnie 36,8–40,8% kwasu alfa-linolenowego (ALA) oraz tokoferole (witaminę E), a skład zależy od odmiany i warunków uprawy [3]. W randomizowanym badaniu fińskim u 79 osób z nieprawidłową glikemią na czczo 30 ml oleju dziennie przez 12 tygodni obniżyło cholesterol całkowity i LDL, ale nie zmieniło metabolizmu glukozy ani niskiego stopnia zapalenia [2]. Metaanaliza 7 badań (428 osób) nie wykazała istotnych zmian cholesterolu, triglicerydów ani glukozy na czczo; cholesterol całkowity spadł istotnie tylko w podgrupie badań dłuższych niż 8 tygodni z dawką poniżej 30 g dziennie [1]. Dowody są więc ograniczone.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Obniża cholesterol całkowity i LDL (wynik zależny od podgrupy badań) | Ograniczone | [1][2] |
| Wpływ na glukozę i insulinę na czczo (brak istotnych zmian) | Ograniczone | [1][2] |
| Wpływ na niski stopień zapalenia (brak zmian w badaniu) | Ograniczone | [2] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Olej tłoczony na zimno | w badaniach podawany jako olej spożywczy [2]; w kuchni stosowany jako olej jadalny o orzechowo-migdałowym aromacie [4] |
| Nasiona | źródło oleju; w sprzedaży detalicznej rzadziej spotykane |
Ile lnianki siewnej dziennie i kiedy
W badaniu, w którym zaobserwowano obniżenie cholesterolu, stosowano 30 ml oleju dziennie przez 12 tygodni [2]. W metaanalizie dawki wynosiły od 50 ml do 30 g dziennie przez 6–24 tygodni, a największy efekt oszacowano dla 20 g dziennie [1]. Autorzy metaanalizy przypuszczają, że dawki powyżej 30 g dziennie mogą zwiększać ogólny przyjęty bilans energii, lecz nie zostało to zbadane [1].
Lnianka siewna w kuchni
Olej z lnianki to jadalny olej roślinny o łagodnym aromacie przypominającym migdały [4]. Encyklopedia opisuje go jako nadający się także do gotowania i odporny na utlenianie dzięki naturalnym antyoksydantom [4], ale badania zdrowotne dotyczyły oleju spożywanego jako dodatek do diety [1][2]. Dobrze nadaje się do sałatek, past i surówek.
Lnianka siewna w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Brak badań dotyczących oleju z lnianki w ciąży w przytoczonych źródłach; ilości kulinarne w ramach urozmaiconej diety. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak badań w przytoczonych źródłach. |
| Dzieci | Brak danych | Brak badań w przytoczonych źródłach. |
Lnianka siewna a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca i stan przedcukrzycowy | Po konsultacji z lekarzem | Wpływ na glukozę jest niejednoznaczny: w badaniach nie stwierdzono poprawy [1][2], a w jednym badaniu olej podniósł glukozę na czczo u mężczyzn z genotypem FADS1 rs174550 TT [1]. Omów stosowanie większych ilości z lekarzem. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
W przytoczonych badaniach nie zgłoszono formalnych danych o działaniach niepożądanych [1]. Przegląd wskazuje jednak na niejednoznaczne wyniki dotyczące glikemii: w jednym badaniu olej zwiększył glukozę na czczo u mężczyzn z określonym genotypem [1]. Przy cukrzycy lub lekach obniżających lipidy omów regularne stosowanie większych ilości z lekarzem.
Lnianka siewna dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Kury | Brak danych | Śrutę z lnianki opisuje się jako tanią paszę dla drobiu i bydła [3], ale przytoczone źródła nie podają bezpiecznych limitów dawki. |
| Pies | Brak danych | Brak danych w przytoczonych źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w przytoczonych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Przechowywanie lnianki siewnej
Olej z lnianki zawiera dużo tokoferoli, które chronią go przed utlenianiem [3][4]. Mimo to przechowuj go w szczelnej butelce, z dala od światła i ciepła, i stosuj się do daty na etykiecie.
FAQ
Lnianka siewna po angielsku?
Czy lnianka to len?
Czy olej z lnianki można smażyć?
Źródła
- Effects of camelina oil supplementation on lipid profile and glycemic control: a systematic review and dose-response meta-analysis of randomized clinical trials. Lipids in Health and Disease 2022 — metaanaliza
- University of Eastern Finland — Camelina oil improves blood lipid profile (badanie Schwab i in., Mol Nutr Food Res 2017) — omówienie
- Nutritional Properties and Benefits of Camelina Oil and Meal (Razi University) — przegląd
- Wikipedia — Camelina sativa (nazwy, pokrój, zastosowania kulinarne) — encyklopedia
