W skrócie
Lapacho (pau d'arco) to kora drzew z rodzajów Handroanthus i Tabebuia, rosnących w Ameryce Południowej, tradycyjnie stosowana w medycynie ludowej [3]. Działanie przeciwbakteryjne i przeciwnowotworowe wykazano w badaniach laboratoryjnych, ale nie potwierdzono go u ludzi [1][2][3].
- Nazwa łacińska
- Handroanthus impetiginosus
- Po angielsku
- pau d'arco, lapacho, taheebo
- Inne nazwy
- pau d'arco, taheebo, ipê roxo, red lapacho, Tabebuia avellanedae, Tabebuia impetiginosa
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Unikać
Na co pomaga lapacho? Działanie i badania
Według Memorial Sloan Kettering działanie przeciwbakteryjne i przeciwnowotworowe lapacho zaobserwowano w laboratorium, ale nie wykazano go u ludzi [1]. Monografia Drugs.com stwierdza, że dane kliniczne nie uzasadniają stosowania w żadnym wskazaniu; lapachol nie dał efektu terapeutycznego w fazie 1 badań z lat 60. (doustnie do 4000 mg dziennie), a beta-lapachon wykazywał wstępne sygnały aktywności w badaniach fazy 1 i 2 u chorych na raka [2]. Wg EBSCO nie ma badań z podwójnie ślepą próbą z placebo, a dane o bólu, łuszczycy i wrzodach są zbyt wstępne [3]. W hodowlach pochodne lapacholu hamowały wzrost opornych na metycylinę gronkowców, ale były toksyczne dla komórek nerki w stężeniach ok. czterokrotnie niższych niż stężenia przeciwbakteryjne [4]. Małe badania sugerują, że preparat z lapacho może zmniejszać uszkodzenia jamy ustnej po radioterapii głowy i szyi [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Zmniejsza uszkodzenia śluzówki jamy ustnej po radioterapii (małe badania) | Ograniczone | [1] |
| Zmniejsza ból przy bolesnym miesiączkowaniu (badanie jednoramienne, otwarte) | Ograniczone | [1] |
| Hamuje wzrost gronkowców w warunkach laboratoryjnych | Ograniczone | [4] |
| Leczy nowotwory | Niepotwierdzone | [1][2][3] |
| Działanie przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze u ludzi | Niepotwierdzone | [1][3] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Kora wewnętrzna i jej preparaty | w kilku kulturach rdzennych Ameryki Południowej kora wewnętrzna wchodzi w skład ziołolecznictwa [3] |
| Herbata (napar, odwar) | monografia Drugs.com wiąże ją z nudnościami i wymiotami; wpływ lapacholu na witaminę K ma się w naparze znosić [2] |
| Suplementy | skuteczność nie jest potwierdzona, a skład i jakość produktów handlowych są zróżnicowane [1][2] |
Lapacho w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | Lapachol działał szkodliwie na płód w badaniach na zwierzętach; wszystkie trzy źródła zalecają unikać [1][2][3]. |
| Karmienie piersią | Unikać | Źródła zalecają unikać lapacho w okresie karmienia [2][3]. |
| Dzieci | Brak danych | Bezpieczeństwo u małych dzieci nie zostało ustalone [3]. |
| Seniorzy | Po konsultacji z lekarzem | Szczególna ostrożność przy lekach przeciwzakrzepowych [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
W badaniu klinicznym zgłaszano nudności, wymioty i przebarwienie moczu, a w badaniach na zwierzętach duże, przewlekłe dawki lapacholu powodowały niedokrwistość [1]; hemolityczna niedokrwistość była też ograniczającą dawkę toksycznością w badaniach na zwierzętach [2]. Lapachol hamuje enzymy zależne od witaminy K podobnie jak warfaryna, a MSK ostrzega przed łączeniem z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwpłytkowymi; znaczenie kliniczne nie jest znane [1]. Drugs.com nie wymienia dobrze udokumentowanych interakcji i opisuje pył z drewna Tabebuia jako czynnik związany z astmą zawodową [2]. Bezpieczeństwo u małych dzieci i osób z ciężką chorobą wątroby lub nerek nie zostało ustalone [3].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki przeciwzakrzepowe i przeciwpłytkowe (np. warfaryna) | możliwe nasilenie działania i ryzyka krwawień wynika z mechanizmu; znaczenie kliniczne nieznane [1]; Drugs.com nie podaje dobrze udokumentowanych interakcji [2] |
Jak wybierać
Pod nazwami lapacho, pau d'arco i taheebo funkcjonuje kilka gatunków i części drzewa, a efekt zależy od gatunku, części rośliny, sposobu ekstrakcji i dawki [1][2]. Jakość i skład preparatów handlowych są zróżnicowane [2], więc sprawdzaj nazwę łacińską na opakowaniu.
FAQ
Lapacho po angielsku?
Czym jest lapacho?
Czy lapacho leczy raka?
Źródła
- Memorial Sloan Kettering Cancer Center — Pau d'Arco — baza danych
- Drugs.com — Taheebo (Natural Products monograph) — monografia
- EBSCO Research Starters — Lapacho's therapeutic uses (EBSCO CAM Review Board, 2024) — omówienie
- Tabebuia avellanedae naphthoquinones: activity against methicillin-resistant staphylococcal strains (Annals of Clinical Microbiology and Antimicrobials 2006) — badanie laboratoryjne
- Chemical and physicochemical screening of red lapacho (Handroanthus impetiginosus) inner bark and heartwood extracts. Revista Fitos 2023 — artykuł naukowy (abstrakt)
