W skrócie
Kaki (persymona, hurma) to owoc drzewa Diospyros kaki, pochodzącego z Chin [1][2]. Odmiany ściągające, np. Hachiya, trzeba jeść dopiero całkiem miękkie, a nieściągające, np. Fuyu, można jeść także twarde [1].
- Nazwa łacińska
- Diospyros kaki Thunb.
- Po angielsku
- persimmon
- Inne nazwy
- persymona, hurma, hurma wschodnia, owoc kaki
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 70 kcal w 100 g
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze kaki
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 70 kcal | — |
| Białko | 0,58 g | — |
| Tłuszcz | 0,19 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,02 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 15 g | — |
| w tym cukry | 12,5 g | — |
| Błonnik | 3,6 g | — |
| Woda | 80,3 g | — |
| Wapń | 8 mg | 1% |
| Żelazo | 0,15 mg | 1% |
| Magnez | 9 mg | 2% |
| Fosfor | 17 mg | 2% |
| Potas | 161 mg | 8% |
| Sód | 1 mg | — |
| Cynk | 0,11 mg | 1% |
| Miedź | 0,11 mg | 11% |
| Mangan | 0,35 mg | 18% |
| Selen | 0,6 µg | 1% |
| Witamina C | 7,5 mg | 9% |
| Tiamina (B1) | 0,03 mg | 3% |
| Ryboflawina (B2) | 0,02 mg | 1% |
| Niacyna (B3) | 0,1 mg | 1% |
| Witamina B6 | 0,1 mg | 7% |
| Kwas foliowy | 8 µg | 4% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 81 µg | 10% |
| Witamina E | 0,73 mg | 6% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 2,6 µg | 3% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 09263, domena publiczna.
Na co pomaga kaki? Działanie i badania
W otwartych źródłach, z których korzystamy, nie ma potwierdzonych danych o działaniu zdrowotnym kaki (odchudzanie, witaminy, indeks glikemiczny), więc nie przypisujemy owocowi właściwości leczniczych. Cierpkość niedojrzałych owoców wynika z rozpuszczalnych garbników, które w miarę dojrzewania stają się nierozpuszczalne, a owoc słodszy i miększy [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Działanie lecznicze lub odchudzające kaki | Niepotwierdzone | [1] |
Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Świeży owoc | odmiany ściągające jedz bardzo miękkie, nieściągające także twarde [1] |
| Suszone kaki | całoroczny produkt; suszenie zmniejsza cierpkość [1] |
Kaki w kuchni
Kaki jedz na świeżo, łyżeczką z miękkiego owocu, albo dodawaj do sałatek, deserów i konfitur. Odmiany nieściągające, takie jak Fuyu, nadają się w plasterkach do sałatek owocowych i warzywnych [1]. Odmiany ściągające, np. Hachiya, jedz dopiero, gdy są bardzo miękkie [1]. Obieranie i gotowanie zmniejszają zawartość garbników [1].
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Niedojrzałe owoce z dużą ilością garbników mogą wywołać nudności, wymioty i biegunkę, a w niektórych przypadkach diospyrobezoar, czyli zbitą masę w żołądku [1]. Nie jedz więc niedojrzałych odmian ściągających.
Kaki dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak sprawdzonych danych. |
| Kot | Brak danych | Brak sprawdzonych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Drzewo kaki pochodzi z Chin, gdzie uprawia się je od ponad 2000 lat; do Japonii trafiło w VII wieku, do Korei w XIV wieku, a do Kalifornii i południowej Europy w XIX wieku [2]. Owoce dojrzewają po opadnięciu większości liści, zwykle w październiku i listopadzie na półkuli północnej [2].
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Hachiya | odmiana ściągająca; większa i szpiczasta, traci cierpkość dopiero, gdy owoc całkiem zmięknie [1] |
| Fuyu | odmiana nieściągająca; okrągła i spłaszczona, traci cierpkość przed dojrzeniem, można ją jeść twardą lub miękką [1] |
Przechowywanie kaki
Niedojrzałe owoce można trzymać do około miesiąca w temperaturze od -1 do 4,5 °C (ponad zero) albo dojrzewać w temperaturze pokojowej; w zakresie 5–15 °C są wrażliwe na chłód, co psuje dojrzewanie i przyciemnia miąższ [1]. Dojrzałe owoce zjedz w ciągu kilku dni lub schowaj do lodówki, by przedłużyć trwałość [1].
Jak wybierać
Wybieraj owoce o gładkiej, nieuszkodzonej skórce i intensywnym kolorze. Odmiany ściągające (większe, szpiczaste) kupuj, gdy są już miękkie, lub dojrzewaj je w domu; nieściągające są bardziej okrągłe i spłaszczone [1]. W Azji Wschodniej główny zbiór przypada na październik i listopad [2].
FAQ
Kaki po angielsku?
Kaki jak jeść?
Kaki kiedy sezon?
Czy kaki to to samo co hurma?
Dlaczego kaki jest cierpkie?
Źródła
- Sarkhosh A. i in. Dried Persimmon Fruit: A Year-round Available Product (HS1479). University of Florida IFAS Extension 2024 — opracowanie uniwersyteckie (extension)
- Diospyros kaki — Wikipedia (pochodzenie, nazwy, sezon) — omówienie
