W skrócie
Fosfatydyloseryna (PS) to fosfolipid będący składnikiem błon komórkowych, występujący m.in. w soi, białej fasoli, żółtku jaja i wątrobie [1]. Suplementy badano głównie pod kątem funkcji poznawczych: metaanaliza z 2022 r. wykazała niewielką poprawę względem placebo, ale badania były niejednorodne [1].
- Po angielsku
- phosphatidylserine
- Inne nazwy
- PS, fosfatydylo-L-seryna
- Kategoria
- Witaminy i suplementy
- W ciąży
- Po konsultacji z lekarzem
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga fosfatydyloseryna? Działanie i badania
Metaanaliza z 2022 r. obejmująca 5 badań z randomizacją (783 osoby) wykazała niewielką poprawę funkcji poznawczych względem placebo (SMD 0,22; 95% CI 0,06–0,38), lecz badania różniły się preparatem, czasem trwania i miarami [1]. Optymalna dawka nie jest znana, a w badaniu z PS z soi w dawkach 300 lub 600 mg dziennie przez 12 tygodni nie stwierdzono efektu [1]. Możliwe obniżenie kortyzolu opisano w bardzo małych, zróżnicowanych badaniach (dotyczyły PS-DHA z kory mózgowej bydła) i jest to wynik wstępny [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Niewielka poprawa funkcji poznawczych w metaanalizie badań | Ograniczone | [1] |
| Obniża kortyzol | Ograniczone | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| PS z soi | dostępna; w badaniu z dawkami 300 i 600 mg dziennie przez 12 tygodni nie stwierdzono efektu [1]; jej użycie jako składnika suplementów jest regulowane (Kanada, UE) [2][4] |
| PS-DHA | preparat z kwasem DHA; w badaniu na 157 starszych osobach opisano więcej dolegliwości żołądkowo-jelitowych niż przy placebo (13 wobec 2) [1] |
| PS z kory mózgowej bydła | wycofana z rynku z obawy przed chorobami prionowymi [1] |
Ile fosfatydyloseryny dziennie i kiedy
Najlepsza dawka fosfatydyloseryny nie jest ustalona; w wielu badaniach stosowano ok. 300 mg dziennie, a w metaanalizie zakres 100–300 mg dziennie, choć inne badania używały też dawek wyższych [1]. Health Canada ustaliła dla PS z soi zalecane maksymalne dzienne spożycie (RMDI) 300 mg na dobę, przy uwzględnieniu spożycia z diety ok. 228 mg na dobę [2]. To dane z badań i regulacji, nie zalecenie; dawkę suplementu skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.
Fosfatydyloseryna w kuchni
Fosfatydyloseryna występuje naturalnie w soi, białej fasoli, żółtku jaja oraz wątrobie drobiowej i wołowej, ale nie jest pewne, czy łatwo wchłania się z diety [1].
Fosfatydyloseryna w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Po konsultacji z lekarzem | Health Canada wskazała brak danych o toksyczności rozwojowej i reprodukcyjnej PS [2]; skonsultuj z lekarzem. |
| Karmienie piersią | Brak danych | W otwartych źródłach nie znaleziono danych o stosowaniu w czasie karmienia; skonsultuj z lekarzem. |
| Dzieci | Brak danych | W otwartych źródłach nie znaleziono danych o stosowaniu u dzieci. |
| Seniorzy | Po konsultacji z lekarzem | To główna grupa badana; w badaniach klinicznych z udziałem osób starszych (100–600 mg dziennie przez 6–12 miesięcy) nie stwierdzono istotnych różnic w zdarzeniach niepożądanych względem placebo [2], ale przy lekach zapytaj lekarza [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Health Canada odnotowała, że w badaniach klinicznych (100–600 mg dziennie przez 6–12 miesięcy u osób starszych) nie stwierdzono istotnych różnic od placebo w zdarzeniach niepożądanych, parametrach biochemicznych i hematologicznych [2]. Metaanaliza z 2022 r. odnotowała jednak rezygnacje z powodu zawrotów głowy, pobudzenia psychoruchowego, świądu i dolegliwości żołądkowo-jelitowych, bez możliwości ustalenia przyczyny [1]. W badaniu na 157 starszych osobach z PS-DHA dolegliwości żołądkowo-jelitowe wystąpiły 13 razy wobec 2 przy placebo, bez poważnych zdarzeń niepożądanych [1]. Informacje o większym ryzyku krwawień i o unikaniu PS przed operacją pochodzą ze źródeł konsumenckich i są niejednoznaczne [1]. Soja jest alergenem, dlatego składnik w żywności musi być oznaczony jako „phosphatidylserine (soy)” [2].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki przeciwzakrzepowe | możliwe zwiększone ryzyko krwawień; dane są niejednoznaczne i pochodzą ze źródeł konsumenckich [1] |
| Leki antycholinergiczne | PS może wpływać na przekaźnictwo cholinergiczne i teoretycznie osłabiać ich działanie; dane są niejednoznaczne [1] |
Fosfatydyloseryna dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
FAQ
Fosfatydyloseryna co to jest?
Fosfatydyloseryna a kortyzol?
Fosfatydyloseryna 300 mg — czy to typowa dawka?
Fosfatydyloseryna — czy jest oceniana przez EFSA?
Źródła
- Alzheimer's Drug Discovery Foundation — Cognitive Vitality: Phosphatidylserine (supplement) — omówienie fundacji badawczej
- Health Canada — Summary of safety assessment of phosphatidylserine (soy) as a supplemental ingredient — ocena organu regulacyjnego
- EFSA Journal — Scientific Opinion on the substantiation of health claims related to phosphatidyl serine (2010) — opinia naukowa (strona bez streszczenia)
- Komisja Europejska — Decyzja wykonawcza 2011/513/UE (fosfatydyloseryna z fosfolipidów sojowych jako nowy składnik żywności) — akt prawny
