Właściwości dziurawca

Skład, działanie, bezpieczeństwo i zastosowanie

Autor: admin · Aktualizacja: 16.10.2026

W skrócie

Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) to zioło o żółtych kwiatach, którego ziele stosuje się w postaci herbat, tabletek i olejów. Najlepiej zbadane jest działanie przeciwdepresyjne: preparaty z dziurawca są skuteczniejsze od placebo w łagodnej i umiarkowanej depresji [1][2]. Dziurawiec osłabia jednak działanie wielu leków, w tym antykoncepcji hormonalnej [1].

Nazwa łacińska: Hypericum perforatum L.
Po angielsku: St John's wort
Inne nazwy: ziele dziurawca, Hyperici herba, ziele świętojańskie
Kategoria: Zioła i rośliny
Najlepiej zbadane działanie: Łagodzi objawy łagodnej i umiarkowanej depresji Umiarkowane
W ciąży: Unikać
Dla psa: Unikać

Na co pomaga dziurawiec? Działanie i badania

Dziurawiec ma udokumentowane działanie przeciwdepresyjne: Europejska Agencja Leków uznaje określone wyciągi za lek o ugruntowanym zastosowaniu w łagodnych i umiarkowanych epizodach depresyjnych [1]. W badaniach był skuteczniejszy od placebo i podobnie skuteczny jak standardowe leki przeciwdepresyjne, ale dane dotyczące ciężkiej depresji i stosowania dłuższego niż 12 tygodni są niepewne [2]. Tradycyjnie stosuje się go przy przejściowym wyczerpaniu psychicznym, łagodnych dolegliwościach trawiennych oraz zewnętrznie przy drobnych stanach zapalnych skóry i ranach [1].

Efekt	Siła dowodów	Źródła
Łagodzi objawy łagodnej i umiarkowanej depresji	Umiarkowane	[1][2]
Łagodzi przejściowe wyczerpanie psychiczne	Ograniczone	[1]
Łagodzi dolegliwości trawienne	Ograniczone	[1]
Wspomaga gojenie drobnych ran i oparzeń słonecznych (stosowanie zewnętrzne)	Ograniczone	[1]

Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce.

Jak stosować: formy i ilość

Forma	Jak stosować
Tabletki i kapsułki ze standaryzowanym wyciągiem	stosowane przy depresji; leki, nie suplementy — dawkę ustala lekarz [1]
Herbata (napar z ziela)	tradycyjnie przy dolegliwościach trawiennych i wyczerpaniu [1]
Olej dziurawcowy (maceratum)	czerwony olej do stosowania na skórę [1]
Nalewka	tradycyjna forma alkoholowa; brak badań nad skutecznością

Ile dziurawca dziennie i kiedy

Dawkowanie wyciągów stosowanych przy depresji zależy od preparatu i ustala je lekarz — dziurawiec działa po 4–6 tygodniach i nie powinien być łączony z lekami przeciwdepresyjnymi [1]. Herbatę z ziela pije się tradycyjnie kilka razy dziennie po 1 szklance, zgodnie z ulotką na opakowaniu. Przed zabiegiem chirurgicznym dziurawiec trzeba odstawić, a jego wpływ na enzymy wątrobowe ustępuje po około tygodniu [1].

Dziurawiec na skórę i włosy

Olej dziurawcowy stosuje się zewnętrznie na drobne stany zapalne skóry, oparzenia słoneczne i drobne rany; nie zaleca się go dzieciom poniżej 12 lat [1]. Po posmarowaniu skóry unikaj słońca i solarium, bo dziurawiec może wywoływać silne reakcje skórne na światło [2].

Dziurawiec w ciąży, dla dzieci i seniorów

Grupa	Ocena	Co warto wiedzieć
Ciąża	Unikać	Nie zaleca się — w badaniach na zwierzętach wykazano toksyczność reprodukcyjną [1].
Karmienie piersią	Unikać	Nie zaleca się [1]; u karmionych niemowląt opisywano kolkę i senność [2].
Dzieci	Unikać	Doustnie niezalecany poniżej 18 lat, na skórę poniżej 12 lat [1].
Seniorzy	Po konsultacji z lekarzem	Wysokie ryzyko interakcji przy przyjmowaniu wielu leków [1].

Dziurawiec a choroby i diety

Stan lub dieta	Ocena	Co warto wiedzieć
Choroby wątroby	Po konsultacji z lekarzem	Dziurawiec zmienia działanie enzymów wątrobowych metabolizujących leki [1].
Hashimoto	Po konsultacji z lekarzem	Zawsze skonsultuj, jeśli przyjmujesz leki na stałe [1].

Przeciwwskazania i skutki uboczne

Dziurawca nie stosuj w ciąży, podczas karmienia piersią i u osób poniżej 18 lat [1]. Najważniejszym zagrożeniem są interakcje: dziurawiec przyspiesza rozkład wielu leków i może osłabić ich działanie w sposób zagrażający życiu [2]. Może też wywoływać nadwrażliwość na słońce, zwłaszcza u osób o jasnej karnacji [1]. Działania niepożądane to m.in. biegunka, zawroty głowy, zaburzenia snu i niepokój [2].

Interakcje z lekami

Lek lub grupa leków	Możliwa interakcja
Antykoncepcja hormonalna	obniża skuteczność, możliwe krwawienia międzymiesiączkowe; potrzebna dodatkowa metoda [1]
Leki przeciwzakrzepowe (warfaryna, acenokumarol)	przeciwwskazane łączenie — słabsze działanie leku [1]
Leki przeciwdepresyjne (np. sertralina, paroksetyna)	ryzyko zespołu serotoninowego [1][2]
Cyklosporyna, takrolimus, everolimus	przeciwwskazane — ryzyko odrzucenia przeszczepu [1]
Leki na HIV, niektóre leki przeciwnowotworowe (irynotekan, imatynib)	przeciwwskazane łączenie [1]
Digoksyna, simwastatyna, alprazolam, metadon	obniżenie stężenia leku [1]

Dziurawiec dla psa, kota i innych zwierząt

Zwierzę	Ocena	Co warto wiedzieć
Pies	Unikać	Toksyczny — hiperycyna wywołuje nadwrażliwość na światło i zmiany skórne [4].
Kot	Unikać	Toksyczny z tego samego powodu [4].
Koń	Unikać	Toksyczny — fotosensybilizacja, owrzodzenia skóry [4].

W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Uprawa, pochodzenie i odmiany

Dziurawiec zwyczajny to bylina pospolita w Polsce na łąkach, przydrożach i skrajach lasów. Rozpoznasz go po liściach z drobnymi przeświecającymi kropkami, które pod światło wyglądają jak dziurki, oraz po żółtych, pięciopłatkowych kwiatach z czarnymi kropkami na brzegach płatków [3]. Ziele zbiera się na początku kwitnienia, zwykle w czerwcu i lipcu, ścinając górne części pędów z kwiatami. Dziurawce ozdobne to inne gatunki z tego rodzaju, uprawiane jako krzewinki.

Przechowywanie dziurawca

Ziele susz w cieniu, w przewiewnym miejscu, a potem trzymaj w szczelnym pojemniku z dala od światła. Olej dziurawcowy przechowuj w ciemnej butelce, w chłodnym miejscu.

Znaczenie i symbolika

Dziurawiec zbierano tradycyjnie w okolicach nocy świętojańskiej (24 czerwca), kiedy według wierzeń miał największą moc [3]. Wieszano go na drzwiach domów i stajni, by odpędzał złe moce, stąd dawna łacińska nazwa fuga daemonum — „odpędzający demony” [3]. To przekazy kulturowe, a nie właściwości potwierdzone naukowo.

Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.

Charakter informacyjny Ta strona opisuje skład, zastosowanie i wyniki badań wraz z oceną siły dowodów. Nie zastępuje porady lekarza, farmaceuty, dietetyka ani lekarza weterynarii — zwłaszcza w ciąży, przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków.