W skrócie
Drzewo sandałowe (Santalum album) to drzewo z rodziny Santalaceae, z którego drewna jądrowego destyluje się olejek używany głównie jako zapach w perfumach, mydłach i kosmetykach [2][4][5]. Jego zastosowania zdrowotne, np. wspomagające w infekcjach dróg moczowych, nie mają wiarygodnego potwierdzenia klinicznego [1].
- Nazwa łacińska
- Santalum album
- Po angielsku
- sandalwood, East Indian sandalwood
- Inne nazwy
- sandałowiec biały, sandał, olejek sandałowy
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Unikać
- Dla psa
- Brak danych
Na co pomaga drzewo sandałowe? Działanie i badania
Dowody na lecznicze działanie sandałowca są słabe. Wstępne badania sugerują, że może zmniejszać lęk, a niemiecka Komisja E zatwierdziła olejek jako uzupełnienie leczenia infekcji pęcherza, ale według EBSCO brakuje wiarygodnych dowodów skuteczności [1]. Zastosowania skórne, przeciwzapalne, przeciwwirusowe, uspokajające czy zapobiegające nowotworom opierają się na słabych lub wczesnych danych [1].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Wspomaga leczenie infekcji dróg moczowych | Niepotwierdzone | [1] |
| Zmniejsza lęk i stres | Ograniczone | [1] |
| Działanie przeciwnowotworowe, przeciwzapalne i inne | Ograniczone | [1] |
Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Olejek eteryczny | zawiera około 90% santaloli; α-santalol 35–49%, β-santalol 14–33% [2] |
| Kapsułki dojelitowe | w ujęciu Komisji E stosowane w infekcjach dróg moczowych pod nadzorem lekarza [1] |
Ile drzewa sandałowego dziennie i kiedy
Komisja E dopuszczała doustnie 1–1,5 g olejku dziennie w postaci dojelitowej jako wsparcie leczenia infekcji dróg moczowych, wyłącznie pod nadzorem lekarza [1]. Preparaty bez powłoczki dojelitowej mogą podrażniać żołądek [1]. Drugs.com podaje, że dobrze udokumentowanych dawek brak, a olejku nie należy przyjmować doustnie w stanie naturalnym [2].
Drzewo sandałowe w kuchni
Olejek sandałowy bywa używany jako aromat do żywności i napojów; ma status GRAS jako środek aromatyzujący (FEMA) [2]. Owoce drzewa są jadalne [5].
Drzewo sandałowe na skórę i włosy
Olejek sandałowy jest używany głównie jako zapach w perfumach, mydłach i kosmetykach [2]. Uważany jest za na ogół niedrażniący, ale może wywołać zapalenie skóry u osób wrażliwych; opisano m.in. dodatni test płatkowy po ośmiu latach codziennego stosowania pasty sandałowej oraz reakcję fotoalergiczną na kosmetyk z tym olejkiem [2]. EBSCO wskazuje, że bezpośredni kontakt ze skórą często wywołuje reakcje alergiczne [1]. Stosuj go rozcieńczony i najpierw na małym fragmencie skóry.
Drzewo sandałowe w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | EBSCO zaleca unikanie olejku w ciąży [1]; Drugs.com: brak informacji o bezpieczeństwie i skuteczności [2]. |
| Karmienie piersią | Unikać | EBSCO zaleca unikanie olejku w okresie karmienia [1]; Drugs.com: brak informacji o bezpieczeństwie [2]. |
| Dzieci | Unikać | EBSCO zaleca unikanie przez małe dzieci; olejki eteryczne w dużych dawkach mogą być toksyczne zwłaszcza dla dzieci [1]. |
Drzewo sandałowe a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby wątroby | Po konsultacji z lekarzem | EBSCO zaleca unikanie przy ciężkich chorobach wątroby [1]. |
| Choroby nerek | Po konsultacji z lekarzem | EBSCO zaleca unikanie przy ciężkich chorobach nerek [1]. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Olejek sandałowy nie przeszedł kompleksowych badań bezpieczeństwa, choć wydaje się względnie bezpieczny [1]. Według EBSCO unikać go powinny małe dzieci, kobiety w ciąży i karmiące oraz osoby z ciężkimi chorobami wątroby lub nerek [1]. Może wywołać zapalenie skóry u osób wrażliwych, a masażyści i kosmetolodzy mogą być bardziej narażeni na uczulenie [2].
Drzewo sandałowe dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach. |
| Kot | Brak danych | Brak danych w użytych źródłach. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Santalum album jest rośliną z rodziny Santalaceae; naturalnie występuje od Jawy po północną Australię, a uprawiany jest m.in. w Indiach, Sri Lance i Tajlandii [4]. To półpasożyt, który czerpie część składników z korzeni drzew-żywicieli, dlatego przy sadzeniu potrzebuje gatunków towarzyszących [5]. Olejek destyluje się z drewna jądrowego, z wydajnością ok. 4–10%, a najwięcej oleju zawierają korzenie [5].
Jak wybierać
Rynek olejków sandałowych jest zafałszowany: w badaniu sześciu produktów sprzedawanych jako olejek sandałowy żaden nie spełniał wymagań normy ISO 3518 dla α- i β-santalolu, a tylko jeden zawierał oba związki, co odpowiada Santalum album [3]. Trzy próbki przypominały olejek z Amyris balsamifera, a dwie były syntetyczne [3]. Szukaj informacji o gatunku i składzie (zawartość santaloli) oraz wyniku analizy GC-MS od producenta.
Znaczenie i symbolika
W Ajurwedzie drewno i olejek sandałowy stosuje się m.in. przy przeziębieniach, chorobach wątroby i pęcherzyka żółciowego, infekcjach dróg moczowych i świerzbie, a także w aromaterapii i medytacji [1]. To tradycja, a nie potwierdzone działanie.
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Drzewo sandałowe po angielsku?
Z czego składa się olejek sandałowy?
Czy olejek sandałowy jest bezpieczny?
Jak odróżnić prawdziwy olejek sandałowy?
Źródła
- Sandalwood's therapeutic uses. EBSCO Research Starters — omówienie
- Sandalwood Oil (Santalum album L.). Drugs.com, Natural Products — baza danych
- Kucharska M. i in. A comparison of the composition of selected commercial sandalwood oils with the international standard. Molecules 2021;26(8):2249 (rekord FAO AGRIS) — badanie
- Santalum album L. — Plants of the World Online, Royal Botanic Gardens, Kew — baza danych
- Santalum album — Agroforestree Database, World Agroforestry — baza danych
