W skrócie
Czerwona porzeczka (Ribes rubrum) to krzew owocowy o kwaśnych, jasnoczerwonych owocach. W porównaniu z czarną ma więcej białka i mniej węglowodanów, a w badaniach wykazywała wysoką aktywność przeciwutleniającą [1]. Owoce zawierają witaminę C — około 41 mg w 100 g świeżych owoców w jednym z polskich badań [2].
- Nazwa łacińska
- Ribes rubrum L.
- Po angielsku
- red currant; redcurrant
- Inne nazwy
- porzeczka czerwona, porzeczki czerwone
- Kategoria
- Owoce i warzywa
- Kalorie
- 56 kcal w 100 g
- Najlepiej zbadane działanie
- Owoce są źródłem witaminy C Umiarkowane
- W ciąży
- Bezpieczne
- Dla psa
- Brak danych
Wartości odżywcze czerwonej porzeczki
| Składnik | Wartość w 100 g | % RWS |
|---|---|---|
| Wartość energetyczna | 56 kcal | — |
| Białko | 1,4 g | — |
| Tłuszcz | 0,2 g | — |
| w tym kwasy nasycone | 0,02 g | — |
| Węglowodany przyswajalne | 9,5 g | — |
| w tym cukry | 7,4 g | — |
| Błonnik | 4,3 g | — |
| Woda | 84 g | — |
| Wapń | 33 mg | 4% |
| Żelazo | 1 mg | 7% |
| Magnez | 13 mg | 3% |
| Fosfor | 44 mg | 6% |
| Potas | 275 mg | 14% |
| Sód | 1 mg | — |
| Cynk | 0,23 mg | 2% |
| Miedź | 0,11 mg | 11% |
| Mangan | 0,19 mg | 9% |
| Selen | 0,6 µg | 1% |
| Witamina C | 41 mg | 51% |
| Tiamina (B1) | 0,04 mg | 4% |
| Ryboflawina (B2) | 0,05 mg | 4% |
| Niacyna (B3) | 0,1 mg | 1% |
| Witamina B6 | 0,07 mg | 5% |
| Kwas foliowy | 8 µg | 4% |
| Witamina B12 | 0 µg | 0% |
| Witamina A | 2 µg | 0% |
| Witamina E | 0,1 mg | 1% |
| Witamina D | 0 µg | 0% |
| Witamina K | 11 µg | 15% |
Wyróżnienie oznacza co najmniej 15% RWS w 100 g — „znaczącą ilość” wg załącznika XIII rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 (od tej zawartości wolno mówić o „źródle” składnika; „wysoka zawartość” to co najmniej 30%). RWS dla osoby dorosłej wg tego załącznika. Węglowodany podajemy jako przyswajalne (ogółem minus błonnik). Dane o składzie: USDA FoodData Central, SR Legacy, NDB 09084, domena publiczna.
Na co pomaga czerwona porzeczka? Działanie i badania
Badanie porównujące porzeczki czarne, czerwone i białe wykazało, że czerwona ma najwięcej białka i najmniej węglowodanów, a głównym związkiem fenolowym we wszystkich typach jest katechina [1]. Aktywność przeciwutleniająca czerwonych owoców była najwyższa w teście ABTS, a u czarnych w teście FRAP [1]. To wyniki laboratoryjne, nie dowód działania leczniczego u ludzi. Monografia EMA dotycząca liści porzeczki obejmuje porzeczkę czarną (Ribes nigrum), a nie czerwoną [3].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Owoce mają dużą aktywność przeciwutleniającą (test laboratoryjny) | Ograniczone | [1] |
| Owoce są źródłem witaminy C | Umiarkowane | [2] |
| Leczy lub zapobiega chorobom (badania kliniczne) | Niepotwierdzone | [1] |
| Liście czerwonej porzeczki mają uznane działanie lecznicze | Niepotwierdzone | [3] |
Umiarkowane — Pojedyncze badania kliniczne lub spójne badania obserwacyjne. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Świeże owoce | kwaśne, zwykle łączone z cukrem lub słodkimi potrawami |
| Mrożone owoce | zachowują kształt; dobre do kompotów i sosów |
| Sok, kompot | popularne przetwory domowe |
| Dżem, galaretka | czerwona porzeczka dobrze żeluje dzięki pektynom |
| Nalewka, ocet owocowy | przetwory domowe; bez potwierdzonych badań działania |
Czerwona porzeczka w kuchni
Czerwona porzeczka pasuje do dżemów, galaretek, kompotów, sosów do mięsa (np. do dziczyzny i kaczki) i ciast z kruszonką lub bezą. Jej kwaskowość równoważy tłuste dania. Owoce można mrozić na tacy, a potem przesypać do woreczka, żeby się nie sklejały.
Czerwona porzeczka w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Bezpieczne | Owoce w ilościach kulinarnych są zwykłym składnikiem diety. |
| Karmienie piersią | Bezpieczne | W ilościach kulinarnych bez zastrzeżeń. |
| Dzieci | Bezpieczne | Ze względu na kwaskowość podawaj w rozsądnych ilościach, pestki mogą być trudne do pogryzienia u małych dzieci. |
| Seniorzy | Bezpieczne | W ilościach kulinarnych bez zastrzeżeń. |
Czerwona porzeczka a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Refluks i zgaga | Ostrożnie | Owoce są kwaśne i mogą nasilać zgagę u części osób. |
| Cukrzyca | W umiarkowanych ilościach | Owoce zawierają cukry; ilość dostosuj do planu żywieniowego. |
| Dieta low FODMAP | Brak danych | Brak wiarygodnych danych w przywołanych źródłach. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
W ilościach kulinarnych czerwona porzeczka jest bezpieczna dla większości osób. Osoby ze skłonnością do zgagi powinny zachować ostrożność, a przy alergiach pokarmowych na owoce jagodowe skonsultować się z alergologiem.
Czerwona porzeczka dla psa, kota i innych zwierząt
| Zwierzę | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Pies | Brak danych | Brak pewnych danych dla porzeczek świeżych; suszone owoce winogronowate (rodzynki, korynki) są toksyczne dla psów, więc unikaj porzeczek suszonych. |
| Kot | Brak danych | Brak pewnych danych. |
W razie objawów po zjedzeniu skontaktuj się z lekarzem weterynarii.
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Czerwona porzeczka rośnie na stanowiskach słonecznych lub półcienistych, na glebach żyznych i umiarkowanie wilgotnych. Uprawia się ją jako krzew lub formę „na pniu” (szczepioną na wysokim pniu), co ułatwia zbiór i ogranicza choroby grzybowe. Owoce dojrzewają w lipcu.
Przechowywanie czerwonej porzeczki
Świeże porzeczki w gronach trzymaj w lodówce kilka dni. Do mrożenia zrywaj owoce z szypułkami lub luzem; zamrożone zachowują jakość kilka miesięcy.
Jak wybierać
Wybieraj grona jędrne, błyszczące i równomiernie czerwone, bez pleśni i zlepionych owoców.
FAQ
Czerwona porzeczka po angielsku?
Ile witaminy C ma czerwona porzeczka?
Czy liście czerwonej porzeczki są lecznicze?
Czy czerwoną porzeczkę można mrozić?
Źródła
- Basic Chemical Composition, Selected Polyphenolic Profile and Antioxidant Activity in Various Types of Currant (Ribes spp.) Fruits. Applied Sciences 2024 — badanie
- Jurgiel-Małecka G., Buchwał A. Profile of chemical composition of currant fruits grown in Western Pomerania region. Żywność. Nauka. Technologia. Jakość 2016 — badanie
- European Medicines Agency — Ribis nigri folium (blackcurrant leaf), herbal medicinal product — monografia
