W skrócie
Absynt to wysokoprocentowy napój spirytusowy aromatyzowany bylicą piołunem (Artemisia absinthium), anyżem i koprem włoskim. Jego sława „halucynogenu” wiąże się z tujonem z piołunu, związkiem, który w dużych ilościach wywołuje drgawki, ale w legalnym absyncie jest ograniczony prawem UE do 35 mg/kg [1]. Głównym zagrożeniem absyntu jest sam alkohol: WHO nie uznaje żadnej jego ilości za bezpieczną [4].
- Po angielsku
- absinthe
- Inne nazwy
- zielona wróżka (la fée verte), piołunówka
- Kategoria
- Inne
- Najlepiej zbadane działanie
- Szkodzi zdrowiu jak każdy alkohol (nowotwory, uzależnienie) Silne
- W ciąży
- Unikać
Na co pomaga absynt? Działanie i badania
Absynt działa jak każdy mocny alkohol i nie ma właściwości leczniczych; etanol jest czynnikiem rakotwórczym grupy 1 według IARC i powoduje co najmniej siedem typów nowotworów, w tym raka jelita grubego i piersi [4]. Tujon z piołunu jest neurotoksyną: blokuje kanał chlorkowy receptora GABA i w zatruciach olejkiem piołunowym opisano drgawki padaczkowe, utratę przytomności i zgony [1]. W absyncie produkowanym zgodnie z prawem ilość tujonu jest jednak niewielka: przy limicie 35 mg/kg porcja 4–8 cl daje około 1,2–2,4 mg, czyli mniej niż przyjmowany przez EMA dzienny poziom bez obaw [1]. Sam piołun ma w UE status tradycyjnego leku ziołowego na brak apetytu i łagodne dolegliwości trawienne, wyłącznie dla dorosłych [3].
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Szkodzi zdrowiu jak każdy alkohol (nowotwory, uzależnienie) | Silne | [4] |
| Tujon w dużych dawkach wywołuje drgawki | Silne | [1][2] |
| Absynt wywołuje halucynacje lub „inne” upojenie niż wódka | Niepotwierdzone | [1] |
| Piołun łagodzi brak apetytu i niestrawność (tradycyjny lek ziołowy, nie absynt) | Ograniczone | [3] |
Silne — Spójne wyniki przeglądów systematycznych lub wielu badań klinicznych u ludzi. Ograniczone — Badania wstępne, na zwierzętach lub w probówce. Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Absynt (napój spirytusowy z Artemisia) | limit tujonu 35 mg/kg wg rozporządzenia (WE) nr 1334/2008 [1] |
| Inne napoje alkoholowe z tujonem (np. bittery z szałwią) | limit 10 mg/kg [1] |
| Napoje bezalkoholowe z Artemisia | limit 0,5 mg/kg [1] |
| Herbatka lub nalewka z piołunu jako tradycyjny lek ziołowy | tylko dorośli, nie dłużej niż 2 tygodnie bez konsultacji [3] |
Ile absyntu dziennie i kiedy
Nie podajemy dawek: absynt to napój o wysokiej zawartości alkoholu, a etanol jest rakotwórczy i nie ma wykazanego bezpiecznego progu spożycia [4]. Jedyne liczby, jakie warto znać, to limity bezpieczeństwa tujonu w żywności: 35 mg/kg w napojach alkoholowych z Artemisia, 10 mg/kg w pozostałych napojach alkoholowych i 0,5 mg/kg w napojach bezalkoholowych z Artemisia [1]; JECFA nie ustalił dla tujonu ADI i zalecił ograniczanie go do najniższego osiągalnego poziomu [2].
Absynt w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Unikać | Alkohol; dodatkowo EMA zaleca minimalizowanie ekspozycji na tujon u kobiet w ciąży z braku danych [1][4]. |
| Karmienie piersią | Unikać | Alkohol; brak danych o tujonie [1]. |
| Dzieci | Unikać | Alkohol; preparaty z piołunu są przeznaczone wyłącznie dla dorosłych [3]. |
| Seniorzy | Unikać | Alkohol zwiększa ryzyko nowotworów niezależnie od wieku [4]. |
Absynt a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Choroby wątroby | Unikać | Alkohol; piołun jest przeciwwskazany w chorobach wątroby i dróg żółciowych [3]. |
| Cukrzyca | Unikać | Domniemane korzyści alkoholu w cukrzycy typu 2 nie przewyższają ryzyka nowotworowego [4]. |
| Dieta ketogeniczna | Brak danych | Brak danych; alkohol nie jest elementem żadnej diety leczniczej. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Zatrucie absyntem to przede wszystkim zatrucie alkoholem: zaburzenia równowagi i świadomości, wymioty, wychłodzenie, a przy dużych ilościach śpiączka i depresja oddechowa; przy utracie przytomności dzwoń pod 112. Zatrucie tujonem (olejek piołunowy, domowe „absynty” z nadmiarem piołunu, picie olejków eterycznych) objawia się drgawkami padaczkowymi, które mogą prowadzić do utraty przytomności i zgonu [1]; wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. Osoby z padaczką powinny unikać produktów z tujonem [1]. Piołun jest przeciwwskazany przy uczuleniu na rośliny z rodziny Asteraceae, niedrożności i zapaleniu dróg żółciowych oraz chorobach wątroby [3]. Nie ma „bezpiecznej” dawki alkoholu; około połowa nowotworów związanych z alkoholem w Europie dotyczy osób pijących umiarkowanie [4].
Interakcje z lekami
| Lek lub grupa leków | Możliwa interakcja |
|---|---|
| Leki przeciwpadaczkowe | tujon obniża próg drgawkowy, działając przeciwnie do leków GABA-ergicznych [1] |
Znaczenie i symbolika
Absynt był napojem paryskiej bohemy końca XIX wieku, malowali go Degas, Manet, Toulouse-Lautrec i Picasso, a pili m.in. Verlaine, Rimbaud i Wilde. Przypisywano mu „absyntyzm” z halucynacjami i obłędem, co w latach 1910–1915 doprowadziło do zakazów w Szwajcarii, Francji i USA; dziś przyjmuje się, że winny był przede wszystkim wysoki procent alkoholu i zafałszowania, a nie tujon, którego zawartość w historycznych absyntach była niska. W UE absynt jest ponownie legalny od ustalenia limitów tujonu w przepisach o aromatach [1].
Opisujemy tradycję i wierzenia — nie są to właściwości potwierdzone naukowo.
FAQ
Czy absynt jest legalny w Polsce?
Czy absynt powoduje halucynacje?
Czym jest tujon?
Absynt po angielsku?
Źródła
- EMA/HMPC — Public statement on the use of herbal medicinal products containing thujone, Revision 1 — stanowisko naukowe
- JECFA (FAO/WHO) — Thujone, evaluation summary (IPCS INCHEM) — baza danych
- EMA — Absinthii herba (monografia HMPC, bylica piołun) — monografia
- WHO Europe — No level of alcohol consumption is safe for our health (2023) — omówienie
