W skrócie
Sosna to rodzaj drzew iglastych (Pinus); w Polsce dominuje sosna zwyczajna, najważniejsze drzewo leśne kraju [2]. Z jej pędów robi się domowy syrop, a z kory sosny nadmorskiej ekstrakt sprzedawany jako suplement, jednak przegląd Cochrane nie znalazł wiarygodnych dowodów na jego skuteczność w chorobach przewlekłych [1].
- Nazwa łacińska
- Pinus sylvestris L. (sosna zwyczajna); rodzaj Pinus
- Po angielsku
- pine; Scots pine (sosna zwyczajna)
- Inne nazwy
- sosna zwyczajna, sosna pospolita, pędy sosny, pączki sosny, igliwie
- Kategoria
- Zioła i rośliny
- W ciąży
- Brak danych
Na co pomaga sosna? Działanie i badania
Lecznicze właściwości syropu z pędów, igieł, pąków, pyłku i żywicy sosny opierają się na tradycji ludowej — nie ma badań klinicznych, które potwierdzałyby ich działanie na kaszel, odporność czy przeziębienie. Najlepiej przebadany produkt z sosny to ekstrakt z kory sosny nadmorskiej (Pinus pinaster): przegląd Cochrane badań w różnych chorobach przewlekłych ocenił pewność dowodów jako bardzo niską i nie pozwolił na wnioski o skuteczności ani bezpieczeństwie [1]. Olejki z igieł sosny pachną świeżo i są popularne w inhalacjach, ale to również zastosowanie tradycyjne.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Ekstrakt z kory sosny w chorobach przewlekłych | Niepotwierdzone | [1] |
| Syrop z pędów sosny na kaszel i odporność | Niepotwierdzone | [1] |
Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Syrop z młodych pędów | domowy przetwór z pędami zasypanymi cukrem; zawiera dużo cukru |
| Pączki (pąki) sosny | surowiec zielarski do naparów i syropów w medycynie ludowej |
| Igły (igliwie) | do naparów i olejków eterycznych; aromat żywiczny |
| Ekstrakt z kory sosny nadmorskiej | suplement w kapsułkach; skuteczność nie została potwierdzona [1] |
| Żywica | składnik maści i kalafonii; może uczulać przy kontakcie ze skórą |
| Pyłek sosnowy | sprzedawany jako suplement; brak badań na ludziach |
Sosna w kuchni
Młode, jasnozielone pędy sosny zbiera się wiosną (maj) i robi z nich syrop lub „miód” z pędów, przekładając je cukrem lub gotując z wodą i cukrem. Syrop dodaje się do herbaty i deserów — pamiętaj, że to głównie cukier. Pędy zbieraj tylko z drzew rosnących z dala od dróg, w sposób niszczący drzewo jak najmniej, i nie w rezerwatach. Orzeszki piniowe pochodzą z innych gatunków sosen, m.in. sosny pinii.
Sosna w ciąży, dla dzieci i seniorów
| Grupa | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Ciąża | Brak danych | Brak danych o bezpieczeństwie syropów, olejków i ekstraktów; suplementów nie stosuj bez lekarza [1]. |
| Karmienie piersią | Brak danych | Brak danych o bezpieczeństwie. |
| Dzieci | Ostrożnie | Syrop to głównie cukier; olejków eterycznych z igieł nie stosuj u małych dzieci bez porady lekarza. |
| Seniorzy | Po konsultacji z lekarzem | Ekstrakt z kory sosny przy chorobach przewlekłych tylko po konsultacji — skuteczność niepotwierdzona [1]. |
Sosna a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | Ostrożnie | Syrop z pędów zawiera bardzo dużo cukru. |
| Odchudzanie | Ostrożnie | Syrop jest kaloryczny ze względu na cukier. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
Osoby uczulone na żywicę lub kalafonię mogą reagować wysypką na maści i olejki z sosny. Pyłek sosny bywa przyczyną objawów alergii sezonowej. Ekstrakt z kory sosny nie ma potwierdzonej skuteczności ani dobrze opisanego bezpieczeństwa, dlatego przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków warto go omówić z lekarzem [1].
Uprawa, pochodzenie i odmiany
Sosna zwyczajna rośnie naturalnie w Eurazji, od Europy Zachodniej po wschodnią Syberię, najczęściej na ubogich, piaszczystych glebach i torfowiskach [2]. W ogrodach sadzi się też sosnę czarną, górską (kosodrzewinę), wejmutkę, himalajską i bośniacką oraz odmiany karłowe, np. kolumnową 'Green Tower'. Sosny lubią pełne słońce i przepuszczalne podłoże, źle znoszą zacienienie i zastój wody. Drewno sosny to podstawowy materiał budowlany i meblarski, a z żywicy pozyskiwano terpentynę i kalafonię [2].
| Odmiana | Czym się wyróżnia |
|---|---|
| Sosna zwyczajna (Pinus sylvestris) | podstawowy gatunek lasów w Polsce; pędy i pąki do syropów |
| Sosna czarna (Pinus nigra) | odporna na suszę i zanieczyszczenia, częsta w miastach |
| Sosna górska, kosodrzewina (Pinus mugo) | krzewiasta, w Tatrach i Karkonoszach; z igieł pozyskuje się olejek |
| Sosna wejmutka (Pinus strobus) | miękkie, długie igły po 5 w pęczku; pochodzi z Ameryki Północnej |
| Sosna bośniacka (Pinus heldreichii) | zwarta, ozdobna, do mniejszych ogrodów |
| Sosna himalajska (Pinus wallichiana) | długie, zwisające igły; dekoracyjna |
Przechowywanie sosny
Syrop z pędów sosny przechowuj w szczelnych, wyparzonych słoikach w chłodnym, ciemnym miejscu, a po otwarciu w lodówce. Suszone pąki i igły trzymaj w szczelnym pojemniku z dala od światła — tracą olejki eteryczne w ciągu kilku miesięcy.
FAQ
Kiedy zbierać pędy sosny na syrop?
Czym różni się sosna czarna od zwyczajnej?
Czy kora sosny ma właściwości lecznicze?
Sosna po angielsku?
Źródła
- Robertson N.U. i in. Pine bark (Pinus spp.) extract for treating chronic disorders. Cochrane Database of Systematic Reviews 2020 — przegląd systematyczny
- Wikipedia — Pinus sylvestris — omówienie
