W skrócie
Woda brzozowa (sok brzozowy) to sok pobierany z pni brzóz wiosną, przed rozwojem liści [3]. Zawiera głównie wodę, ok. 2,5% cukrów (glukoza, fruktoza, sacharoza) [4] i niewielkie ilości składników mineralnych [1]. Nie znaleziono w cytowanych źródłach badań klinicznych potwierdzających jej działanie zdrowotne.
- Po angielsku
- birch sap, birch water
- Inne nazwy
- sok brzozowy, sok z brzozy, oskoła
- Kategoria
- Herbaty i napoje
Na co pomaga woda brzozowa? Działanie i badania
W badaniu soków z brzozy brodawkowatej i omszonej z południowo-wschodniej Polski cukry stanowiły ok. 2,5–2,6% soku i były mieszaniną glukozy, fruktozy i sacharozy [4]. Analiza soku z brzozy brodawkowatej wykazała w litrze m.in. około 91 mg potasu, 31 mg wapnia i 24 mg magnezu, czyli niewielkie ilości [1]. Autorzy tej analizy powołują się na zastosowania w medycynie ludowej i badania na hodowlach komórek, ale sami nie przedstawiają badań klinicznych [1][6]. Inna praca opisuje niską zdolność antyoksydacyjną soku i także nie testuje jego wpływu na zdrowie [6]. Korzyści zdrowotne napoju nie mają więc potwierdzenia w badaniach na ludziach w cytowanych źródłach.
| Efekt | Siła dowodów | Źródła |
|---|---|---|
| Korzyści zdrowotne napoju (tradycyjne zastosowania, badania na hodowlach komórek) | Niepotwierdzone | [1][6] |
Niepotwierdzone — Badania nie potwierdziły efektu albo go nie badano.
Jak stosować: formy i ilość
| Forma | Jak stosować |
|---|---|
| Świeży sok | pobierany wczesną wiosną, bardzo nietrwały [5][6] |
| Pasteryzowany | w badaniu przechowywania najbardziej stabilny; trwałość około roku w temperaturze pokojowej podaje Wikipedia [2][3] |
| Mrożony | w -25 °C do około 2 lat wg Wikipedii [3] |
| Koncentrat | po zagęszczeniu zawartość składników mineralnych rośnie kilkukrotnie, ale rośnie też zawartość niklu i kadmu [1] |
Woda brzozowa w kuchni
Wodę brzozową pije się na zimno, świeżą lub poddaną naturalnej fermentacji; po 2-3 dniach staje się bardziej kwaśna [3]. Jest też składnikiem piwa brzozowego, a po zagęszczeniu powstaje z niej syrop brzozowy [3].
Woda brzozowa a choroby i diety
| Stan lub dieta | Ocena | Co warto wiedzieć |
|---|---|---|
| Cukrzyca | Ostrożnie | Zawiera cukry - ok. 2,5% w badaniu polskich soków brzozowych [4]; ilość ustal z lekarzem. |
Przeciwwskazania i skutki uboczne
W cytowanych źródłach nie ma danych o bezpieczeństwie wody brzozowej w ciąży, u dzieci czy przy alergii na pyłki brzozy, dlatego w tych sytuacjach skonsultuj się z lekarzem. W analizie opisanej w pracy [1] nikiel wynosił ok. 53 µg/l w soku i ok. 57 µg/l w koncentracie, czyli więcej niż cytowany w pracy polski limit dla wody pitnej (20 µg/l), więc zagęszczone produkty warto traktować ostrożnie [1].
Przechowywanie wody brzozowej
Świeży sok jest bardzo nietrwały: w badaniu z Uniwersytetu Rzeszowskiego w temperaturze pokojowej utrzymywał jakość nie dłużej niż 1 dzień, a w lodówce ok. 6 dni [5]. W innym badaniu sok bez konserwantów był stabilny krócej niż 3 dni, zarówno w temperaturze pokojowej, jak i w lodówce [6]. W badaniu przechowywania przez 4 tygodnie w 4 °C świeży sok miał w chwili pobrania 94 CFU/ml drobnoustrojów, a po pasteryzacji lub podgrzaniu do 60 °C najwyżej 1 CFU/ml; najbardziej stabilny był sok pasteryzowany [2]. Wikipedia podaje, że pasteryzacja daje około roku trwałości w temperaturze pokojowej, a sok zamrożony w -25 °C może być przechowywany około 2 lat [3].
Jak wybierać
Sok jest zbierany przez około miesiąc w roku, przed rozwojem liści; późną wiosną staje się gorzki [3]. W sklepie sprawdź, czy sok był pasteryzowany, bo świeży szybko się psuje [2][5][6].
FAQ
Źródła
- Bilek M. i in. Birch sap concentrate as a potential modern food product. Econtechmod 2018; 7(1): 5-9 — badanie składu
- Norocel L., Pădureț S. Evaluation of birch sap (Betula pendula) quality during storage. Scientific Study & Research: Chemistry & Chemical Engineering, Biotechnology, Food Industry 2020 (rekord DOAJ) — badanie
- Wikipedia — Birch sap (pozyskiwanie, zastosowania kulinarne, trwałość; nie dla zdrowia) — encyklopedia
- Łuczaj Ł., Bilek M., Stawarczyk K. Sugar content in the sap of birches, hornbeams and maples in southeastern Poland. Open Life Sciences 2014; 9(4): 410-416 (rekord AGRIS) — badanie składu
- Bilek M., Pytko J., Sosnowski S. Badania trwałości soków drzewnych brzozowych. Polish Journal for Sustainable Development 2016; 20: 7-14 — badanie trwałości
- Bilek M., Vietoris V., Ilko V. Shelf life extension and sensory evaluation of birch tree sap using chemical preservatives. Potravinarstvo 2016; 10(1): 499-505 — badanie trwałości
